Hầu hết trẻ em còn thiếu kỹ năng sử dụng mạng an toàn. Ảnh minh họa: Mai Đan.

Việt Nam là một trong các quốc gia có tỷ lệ sử dụng internet tăng trưởng nhanh nhất ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tính đến hết tháng 1/2017, Việt Nam có hơn 50 triệu người dùng internet, chiếm 53% dân số (theo thống kê của We are social).

Thống kê của facebook năm 2018 cũng cho thấy, Việt Nam có đến 63 triệu người dùng mạng xã hội, trong đó số tài khoản facebook là 48 triệu. Còn theo báo cáo của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc (Unicef) trong năm 2017, hơn 1/3 trong số người sử dụng internet ở Việt Nam là người chưa thành niên và thanh niên, trong độ tuổi từ 15-24.

Phần lớn trẻ em tự học cách dùng internet (68%) hoặc học từ bạn bè (17%), rất ít học từ cha mẹ mình (2%) hoặc nhà trường (11%). Trong khi đó, hầu hết các trường học dù dạy học sinh kỹ năng công nghệ thông tin song không dạy về sử dụng mạng an toàn.

Bà Nguyễn Phương Linh - Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững cho rằng, bất chấp sự tham gia trực tuyến rất lớn của trẻ em song dường như vẫn còn có quá ít nỗ lực được thực hiện để bảo vệ các em trước những nguy hiểm của thế giới số cũng như tăng cường việc tiếp cận của các em tới những nội dung trực tuyến an toàn.

Đối với khu vực Đông Nam Á và Việt Nam, bà Linh cho biết hiện không tìm thấy số liệu chính thức về mức độ phổ biến và quy mô của xâm hại trẻ em trên mạng. Tuy nhiên, càng ngày các rủi ro càng đa dạng, không thể lường hết và không chừa một ai.

Lý giải lý do vì sao trẻ em dễ bị xâm hại trên môi trường mạng, bà Linh cho rằng hiện nay trẻ em và thanh thiếu niên là những nhóm đang dẫn đầu trong việc tiếp thu và sử dụng công nghệ thông tin ở Việt Nam. Tuy nhiên, các em lại chưa thể hiểu đầy đủ về những nguy cơ tiềm tàng khi sử dụng internet.

Cùng với đó, do tiếp nhận sớm trong khi công nghệ đã phát triển với tốc độ nhanh chóng nên cha mẹ, người giám hộ và người chăm sóc có thể gặp khó khăn để giám sát có hiệu quả các hoạt động của trẻ em trên môi trường mạng.

Cũng theo quan điểm của mạng Internet Nhi đồng thế giới (Childnet International), khi trẻ em truy cập Internet sẽ gặp phải các nguy cơ chủ yếu xuất phát từ tính liên lạc thể hiện ở việc trẻ em sử dụng những ứng dụng của mạng internet để liên lạc với bạn bè, người thân và cả những người không quen biết, từ đó dễ dàng bị những người xấu lừa gạt.

Ngoài ra là những nguy cơ xuất phát từ việc trẻ em truy cập internet không bị hạn chế nên trẻ dễ gặp phải những nội dung mang tính tiêu cực, bạo lực. Bên cạnh đó, là nguy cơ đến từ những người làm kinh doanh mạng internet do vụ lợi cá nhân mà lợi dụng trẻ em truy cập mạng để thực hiện ý đồ tiêu cực của mình.

Về vấn đề này, ông Đặng Hoa Nam - Cục trưởng Cục Trẻ em Bộ LĐ-TB&XH cho rằng, khó khăn lớn nhất của việc bảo vệ trẻ em trên mạng chính là nhận thức của trẻ và cha mẹ về an toàn trên mạng còn hạn chế. Đồng thời, các hàng rào pháp luật bảo vệ trẻ em ở phương diện này vẫn chưa có nhiều.

Ngoài ra, theo ông Nam thì năng lực tự bảo vệ mình, việc giáo dục cho cha mẹ và chính trẻ em kỹ năng về khai thác tối đa mặt tích cực của mạng xã hội vẫn là một thách thức. Do đó, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng cần phải có sự tham gia đồng thời của các bộ, ngành, tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt là các doanh nghiệp, đơn vị kinh doanh trên môi trường mạng, nhất là chính các bậc cha mẹ./.

Mai Đan