Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh trình bày về một số vấn đề lớn của dự thảo Luật Doanh nghiệp (sửa đổi).

Sửa khái niệm DNNN phải làm rõ các tác động

Về hộ kinh doanh, theo Uỷ ban Kinh tế, một số ý kiến nhất trí với Chính phủ đưa nội dung quy định về hộ kinh doanh vào Luật DN; đồng thời đề nghị bổ sung các nội dung trên cơ sở luật hóa tối đa các quy định đã được áp dụng ổn định trong thực tiễn thời gian qua của Nghị định số 78/2015/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp để có một chương quy định đầy đủ về hộ kinh doanh. Theo Chính phủ, việc quy định hộ kinh doanh trong dự thảo luật cũng sẽ có tác động tích cực, xóa bỏ hạn chế về thương quyền và nâng cao địa vị pháp lý của hộ kinh doanh.

Bên cạnh đó, cũng có các ý kiến đề nghị không quy định nội dung về hộ kinh doanh vào dự thảo luật, mà xem xét, ban hành một luật riêng về hộ kinh doanh vì hộ kinh doanh được coi là một hình thức kinh doanh khác biệt với DN tư nhân, công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) và công ty cổ phần. Số lượng về đối tượng chịu tác động là hộ kinh doanh rất lớn, cần có thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng, đánh giá thực tiễn và tham vấn để hoàn thiện khung khổ pháp luật, tương tự như các hợp tác xã quy định tại Luật Hợp tác xã. Đây là quan điểm được Thường trực Ủy ban Kinh tế đồng tình.

Về khái niệm DN nhà nước (DNNN), nhiều ý kiến đề nghị sửa đổi khái niệm DNNN phải bám sát với quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết số 12-NQ/TW, cần nghiên cứu thận trọng, có quy định phù hợp để tránh ảnh hưởng xấu đến quá trình cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước.

Theo Uỷ ban Kinh tế, việc quy định DNNN gồm các DN do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, tổng số cổ phần có quyền biểu quyết như dự thảo luật đã trình Quốc hội nhằm thể chế hóa chủ trương về tỷ lệ cổ phần, vốn góp chi phối của Nhà nước, theo Nghị quyết số 12. Việc quy định tỷ lệ như dự thảo luật quay trở lại quy định của Luật DN năm 2005 trước đây. Để bảo đảm tính khả thi của quy định trên, Thường trực Ủy ban Kinh tế đề nghị Chính phủ làm rõ thêm các tác động của quy định mới đến chính sách pháp luật, hoạt động DN, môi trường đầu tư, kinh doanh...

Ngoài ra, về chào bán trái phiếu riêng lẻ của DN khởi nghiệp sáng tạo, Uỷ ban Kinh tế nhất trí với đề nghị của Chính phủ quy định nội dung này tại luật này và đề nghị Chính phủ chỉ đạo bổ sung các quy định về trình tự thủ tục, điều kiện chào bán trái phiếu riêng lẻ đối với DN khởi nghiệp sáng tạo để tránh tình trạng lợi dụng, gây mất an toàn hệ thống.

Xin ý kiến đại biểu về nội dung hộ kinh doanh

Phát biểu tại phiên họp về nội dung hộ kinh doanh, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Vũ Tiến Lộc cho rằng, Luật DN là luật quy định về các chủ thể kinh doanh gồm cá nhân kinh doanh (DN tư nhân) và pháp nhân kinh doanh (công ty TNHH, công ty hợp danh, công ty cổ phần). Do hộ kinh doanh sẽ buộc phải quy về hình thức cá nhân kinh doanh hoặc pháp nhân kinh doanh để phù hợp với Bộ luật Dân sự nên việc đưa vào Luật DN là hoàn toàn phù hợp.

Hiện nay, Nhà nước đã ban hành rất nhiều các biện pháp hỗ trợ DN, đặc biệt là các DN dân doanh, nhưng do không được coi là DN, các hộ kinh doanh hiện nay không được thụ hưởng các chính sách này.

Thêm vào đó, rất nhiều quy định pháp luật hiện nay đang hạn chế quyền thương quyền của các hộ kinh doanh. Ví dụ, hộ kinh doanh chỉ được tuyển dụng không quá 10 lao động, chỉ được hoạt động tại một địa điểm. Một số quy định pháp luật khác cũng chỉ cho phép DN thực hiện các hoạt động kinh doanh, như pháp luật về xin giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh của nhiều lĩnh vực không cấp cho hộ kinh doanh… Đây là những hạn chế vô lý, bất bình đẳng với hộ kinh doanh khiến cho hộ kinh doanh khó phát triển.

Trong khi đó, việc xây dựng một đạo luật riêng về hộ kinh doanh là không cần thiết vì nội dung không còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Thay vào đó, hoàn toàn có thể tích hợp làm một chương trong Luật DN, như phương án Chính phủ trình. Hơn nữa, việc xây dựng luật riêng đòi hỏi thời gian kéo dài với các trình tự thủ tục, không kịp thời đáp ứng nhu cầu tháo bỏ rào cản và hỗ trợ cho các hộ kinh doanh.

Về chính sách thuế, Luật Quản lý thuế năm 2019 đã quy định mã số thuế cấp cho hộ kinh doanh chính là mã số thuế cấp cho cá nhân đại diện hộ kinh doanh. Luật cũng quy định hộ kinh doanh có quy mô về doanh thu, lao động đáp ứng từ mức cao nhất về tiêu chí của DN siêu nhỏ thì không được hưởng thuế khoán mà phải thực hiện chế độ kế toán và nộp thuế theo phương pháp kê khai. Như vậy, việc đưa hộ kinh doanh vào Luật DN không phải là bắt các hộ kinh doanh phải kê khai và nộp thuế như DN, không tạo ra biến động về thuế đối với các hộ kinh doanh này.

Thảo luận tại phiên họp, UBTVQH nhất trí việc cần có luật để tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động của hộ kinh doanh, song việc đưa vào luật này hay làm luật riêng còn ý kiến khác nhau.

Kết luận phiên họp, về nội dung này, UBTVQH thống nhất để 2 phương án trình ra Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách, xin ý kiến các đoàn đại biểu Quốc hội và cũng có thể đưa ra Quốc hội để thảo luận, quyết định./.

H.Y