Đề xuất dừng một số cơ chế cũ, bổ sung cơ chế mới

Trong dự thảo Đề án cơ chế chính sách đặc thù mới, Huế đề xuất tăng hỗ trợ từ ngân sách Trung ương cho các dự án hạ tầng động lực; thí điểm cơ chế tài chính carbon và PPP trong lĩnh vực văn hóa; đồng thời trao thêm thẩm quyền cho địa phương trong quản lý đất đai, khai thác di sản và thu hút đầu tư.

Ngoài ra, Đề án cũng nêu việc xác định rõ danh mục các dự án trọng điểm, bảo đảm gắn kết giữa cơ chế đặc thù với định hướng thu hút nhà đầu tư chiến lược. Đồng thời, đề xuất hoàn thiện cơ chế khai thác giá trị di sản theo hướng bền vững, gắn bảo tồn với phát triển công nghiệp văn hóa; nghiên cứu thí điểm các mô hình PPP trong lĩnh vực này.

Đối với Nghị quyết 38, Huế kiến nghị tiếp tục duy trì các chính sách phát huy hiệu quả như phí tham quan di tích và Quỹ Bảo tồn di sản; đồng thời đề xuất nới lỏng điều kiện đối với cơ chế bổ sung thu từ xuất nhập khẩu. Một số chính sách như nâng trần dư nợ vay, phân bổ chi thường xuyên và nguồn thu từ bán tài sản công được đề xuất dừng thực hiện do đã có quy định mới thay thế hoặc không còn phù hợp thực tiễn.

Theo ông Hà Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND TP. Huế, Đề án đang được khẩn trương hoàn thiện, dự kiến trình xin ý kiến các cấp từ tháng 5 đến tháng 6/2026, hoàn chỉnh hồ sơ và trình Chính phủ trong giai đoạn tháng 7 - 10/2026.

Điểm sáng cơ chế từ thu phí tham quan

Tháng 11/2021, Quốc hội ban hành Nghị quyết 38/2021/QH15 (NQ 38) Huế áp dụng 6 cơ chế, chính sách đặc thù: Cho phép để lại nguồn thu từ phí tham quan di tích để phục vụ công tác trùng tu di tích lịch sử - văn hóa; thành lập Quỹ bảo tồn di sản; nâng mức trần vay lên 40% để phát triển đô thị; phân bổ thêm 45% số chi tính theo định mức dân số khi xây dựng định mức chi thường xuyên; ngân sách tỉnh được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản công gắn liền trên đất; cho phép Tỉnh để lại 70% thuế xuất nhập khẩu vượt chỉ tiêu được giao.

Các sản phẩm du lịch về văn hóa cung đình Huế luôn khiến du khách tò mò

Theo Sở Tài chính Huế, Nghị quyết 38 bước đầu mang lại kết quả tích cực, góp phần tăng cường nguồn lực đầu tư, nhất là trong lĩnh vực hạ tầng và bảo tồn di sản. Chính sách nâng trần dư nợ vay lên 40% đã mở rộng đáng kể khả năng huy động vốn của địa phương, với hạn mức khoảng 3.500 - 4.000 tỷ đồng mỗi năm, gấp đôi so với trước đây. Nhờ đó, nhiều dự án ODA được triển khai, đồng thời tạo dư địa chuẩn bị các dự án mới về cải thiện môi trường nước và phát triển đô thị thích ứng biến đổi khí hậu.

Cơ chế bổ sung 70% số tăng thu từ hoạt động xuất nhập khẩu cũng góp phần bổ sung nguồn lực đầu tư hạ tầng, với khoảng 120 tỷ đồng trong giai đoạn 2022 - 2024, dù việc áp dụng còn phụ thuộc các điều kiện chặt chẽ. Trong khi đó, nguồn thu từ bán tài sản công chưa phát huy hiệu quả do vướng tiến độ sắp xếp nhà, đất thuộc các cơ quan Trung ương.

Cơ chế thu phí tham quan di tích tiếp tục là điểm sáng, với tổng thu gần 700 tỷ đồng từ năm 2022 đến nay. Trong đó, hơn 634 tỷ đồng đã được bố trí để trùng tu, tôn tạo gần 70 di tích. Cùng với đó, Quỹ Bảo tồn di sản Huế đã huy động khoảng 8,3 tỷ đồng, góp phần hỗ trợ một số dự án bảo tồn.

Tuy vậy, quá trình triển khai vẫn bộc lộ không ít hạn chế. Một số cơ chế chưa đủ mạnh để tạo đột phá; việc huy động nguồn lực xã hội và khai thác tài sản công, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, còn nhiều khó khăn. Nguồn thu từ di sản phụ thuộc lớn vào du lịch, trong khi nhu cầu bảo tồn ngày càng gia tăng. Các vướng mắc pháp lý liên quan đến khai thác tài sản di sản, cơ chế hợp tác công - tư (PPP) trong lĩnh vực văn hóa, cũng như hạn chế trong tiếp cận đất đai đang ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư và khả năng thu hút nhà đầu tư chiến lược.