Hiện trên cả nước còn 16.174 dự án còn số dư tạm ứng

Bên cạnh một số bộ, ngành, địa phương đã có những biện pháp tích cực đôn đốc thu hồi thì vẫn còn một số bộ, ngành, địa phương chưa thực sự quan tâm đến vấn đề này, cũng như chưa giải quyết dứt điểm các tồn đọng trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB). Với chức năng của mình, KBNN đưa ra một loạt giải pháp nhằm thu hồi vốn tạm ứng, giúp cho NSNN không bị thâm hụt.

Hơn 16 nghìn dự án còn nợ tạm ứng

KBNN cho biết, hiện trên cả nước còn 16.174 dự án còn số dư tạm ứng. Trong đó, trung ương quản lý 1.854 dự án, địa phương quản lý 14.320 dự án. Trong số này, có dự án tồn đọng tạm ứng từ năm 2003 trở về trước.

Theo KBNN, trước tình trạng tồn đọng nhiều dự án nợ tạm ứng, Thủ tướng Chính phủ đã có công văn chỉ đạo xử lý tồn đọng trong tất toán tài khoản cấp phát và thanh toán vốn đầu tư XDCB. Trong đó, Thủ tướng chỉ đạo, các dự án hoàn thành hoặc dự án bị đình hoãn thi công từ năm 2000 trở về trước, trong vòng 6 tháng phải hoàn thành việc lập, trình cấp có thẩm quyền thẩm tra, phê duyệt quyết toán vốn, để KBNN có cơ sở làm thủ tục tất toán. Nếu sau 6 tháng, dự án vẫn chưa được phê duyệt quyết toán, KBNN được phép tất toán số vốn đã thanh toán cho dự án đó.

Dự án hoàn thành, bị đình hoãn thi công từ năm 2000 – 2004, nếu sau 1 năm chưa được phê duyệt quyết toán, KBNN sẽ tất toán số vốn đã thanh toán cho dự án đó. Mọi phát sinh (nếu có), các bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã có công văn hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương và KBNN cũng đã có công văn đôn đốc các KBNN tỉnh, thành phố tăng cường quản lý số dư tạm ứng vốn đầu tư trong toàn hệ thống.

Mặc dù đã triển khai nhiều biện pháp nhưng số dư tạm ứng vẫn còn khá cao do nhiều nguyên nhân. Nhưng nguyên nhân cơ bản nhất vẫn là cơ chế tạm ứng vốn đầu tư XDCB từng thời kỳ có sự khác nhau. Từ năm 2007 trở về trước, quy định mức tạm ứng tối thiểu và tối đa, nhưng từ tháng 7/2007 đến tháng 7/2010 lại không quy định mức tạm ứng tối đa mà chỉ quy định mức tạm ứng tối thiểu, nên các chủ đầu tư có thể tạm ứng đến 100% giá trị hợp đồng. Ngoài ra, các hợp đồng xây lắp còn được tạm ứng vật tư, cấu kiện đúc sẵn, vật tư dự trữ theo mùa, dẫn đến số dư tạm ứng vốn của các dự án đầu tư XDCB theo chế độ phát sinh lớn.

Việc sử dụng vốn tạm ứng cho công tác hỗ trợ, bồi thường GPMB của một số tổ chức chưa rõ ràng, sử dụng vốn của dự án này để chi trả cho dự án khác,… Hay như các dự án thiết kế quy hoạch được bố trí bằng nguồn vốn đầu tư từ năm 2007 trở về trước, nhưng đến năm 2008, các dự án lại được bố trí bằng vốn sự nghiệp, được phân bổ bằng dự toán chi thường xuyên cho các bộ, ngành. Vì vậy, số vốn đã tạm ứng không chuyển sang năm 2008 nên không thu hồi được, do thay đổi giao dự toán, thay đổi chủ đầu tư.

Đặc biệt, theo KBNN, số dư tạm ứng luôn trong tình trạng kéo dài qua nhiều năm còn do cơ chế thu hồi tạm ứng không quy định mức thu hồi từng lần, mà chỉ quy định thu hồi tạm ứng từ lần thanh toán đầu tiên và thu hồi hết khi khối lượng thực hiện đạt 80% giá trị hợp đồng. Điều này dẫn đến, chủ đầu tư và nhà thầu thu hồi tạm ứng từng lần với mức rất thấp và chỉ mang tính hình thức.

Trích tài khoản tiền gửi của chủ đầu tư trả về ngân sách

KBNN cho biết, trước thực trạng các chủ đầu tư chưa quan tâm đúng mức đến việc hoàn thiện hồ sơ dự án, cũng như khi dự án đã hoàn thành bàn giao, song chủ đầu tư, ban quản lý dự án vẫn chậm trễ (không làm thủ tục), buộc KBNN phải áp dụng biện pháp mạnh.

Theo đó, đối với số dư tạm ứng bồi thường, hỗ trợ đền bù GPMB đến nay chưa chi trả được cho đối tượng thụ hưởng, cho người dân, KBNN sẽ rà soát lại và thực hiện trích từ tài khoản tiền gửi của chủ đầu tư, hoặc của tổ chức làm nhiệm vụ hỗ trợ, bồi thường GPMB và tái định cư để nộp NSNN. Cách làm này sẽ giảm được số vốn đã tạm ứng cho các dự án.

Ngoài ra, đối với những dự án, công trình đã hoàn thành toàn bộ, hoặc hoàn thành từng phần, KBNN đề nghị các bộ, ngành, địa phương chỉ đạo chủ đầu tư, ban quản lý dự án rà soát, làm thủ tục quyết toán, xử lý dứt điểm công nợ thông qua việc thu hồi lại số vốn đã được thanh toán cao hơn quyết toán được duyệt, hoặc bố trí kế hoạch vốn để thanh toán cho những hạng mục được quyết toán cao hơn số vốn đã thanh toán và làm thủ tục tất toán tài khoản tại KBNN.

Đối với các dự án, công trình bị đình hoãn, không thi công tiếp và chưa có khối lượng để thu hồi tạm ứng; dự án thuộc các ban quản lý đã bị giải thể, cơ quan chủ quản tách hoặc sáp nhập, KBNN đề nghị bộ, ngành, UBND các cấp xem xét để có phương án xử lý đối với từng trường hợp cụ thể.

Bên cạnh đó, KBNN tiếp tục thực hiện tất toán tài khoản dự án đầu tư thuộc: Các dự án thực hiện từ năm 2003 trở về trước, không còn giao dịch với KBNN từ năm 2004 đến thời điểm báo cáo, nhưng còn số dư tạm ứng thuộc kế hoạch năm 2002 và 2003 được phép kéo dài sang năm 2004. Các dự án đã hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng, đã hoặc chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt quyết toán nhưng chưa làm thủ tục thanh toán và tất toán tài khoản tại KBNN được vì dự án còn số dư tạm ứng chưa thu hồi được.

Hạnh Thảo