Ông Ngô Minh Hải, đại diện Tổng cục Hải quan chia sẻ kết quả cũng như thách thức trong việc thực hiện đơn giản hóa thủ tục kiểm tra chuyên ngành/ Ảnh: Hải Anh

Đây là phát biểu của Phó cục trưởng Cục Giám sát hải quan, Tổng cục Hải quan Ngô Minh Hải tại cuộc họp báo chuyên đề, diễn ra chiều 16/8/2016. Bên lề cuộc họp báo, PV TBTCVN đã có cuộc phỏng vấn ông Ngô Minh Hải xung quanh vấn đề này.

* Thưa ông, mặc dù thời gian qua đã có thí điểm về thực hiện KTCN tập trung, song nhiều doanh nghiệp (DN) XNK vẫn rất kêu. Theo ông, tại sao lĩnh vực này chưa có chuyển biến?

Ông Ngô Minh Hải: Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, đến 30/6/2016 có 344 văn bản quy phạm pháp luật quy định về quản lý chuyên ngành, KTCN đối với hàng hóa XNK do các cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước ban hành, trong đó có: 21 luật, pháp lệnh; 65 nghị định, quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; 258 thông tư, quyết định của các bộ, ngành liên quan đến các lĩnh vực KTCN.

Như vậy, số lượng tăng 85 văn bản so với thời điểm xây dựng Đề án nâng cao hiệu quả KTCN theo Quyết định số 2026/QĐ-TTg (tháng 8/2015 là 259 văn bản). Nguyên nhân là do một số bộ, ngành đã ban hành mới các văn bản để hướng dẫn các lĩnh vực trước đây chưa được hướng dẫn đầy đủ; trong khi đó, có nhiều văn bản còn bất cập lại chưa được sửa đổi, bổ sung.

Với số lượng văn bản quy phạm pháp luật về KTCN ban hành nhiều, phạm vi rộng và phức tạp, phải kiểm tra chất lượng sản phẩm hàng hóa; kiểm tra an toàn thực phẩm; kiểm dịch (động vật, thực vật, y tế); kiểm tra văn hóa; các quy định về cấp giấy phép XNK, điều kiện XNK hàng hóa, tạo ra áp lực lớn đòi hỏi cơ quan hải quan phải bố trí đủ nhân lực vật lực để đảm bảo giải quyết thủ tục thông quan hàng hóa.

Đến nay, mặt hàng thuộc đối tượng KTCN chiếm đến 30%/tổng lượng hàng hóa XNK.

Hơn nữa, việc chưa áp dụng phương pháp quản lý rủi ro mà quy định KTCN với từng lô hàng cũng gây tốn kém về thời gian, chi phí của DN.

Chẳng hạn, khoản 1b Điều 38 của Luật An toàn thực phẩm 2010 quy định “thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm nhập khẩu phải được cấp thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu đối với từng lô hàng của các cơ quan kiểm tra được chỉ định”. Theo quy định của điều này thì hầu các lô hàng nhập khẩu thuộc các nhóm hàng trên đều phải thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm.

* Có ý kiến cho rằng các địa điểm KTCN tập trung tại các cửa khẩu được ngành Hải quan chủ trì triển khai trong thời gian qua chưa hấp dẫn được DN tham gia. Ông đánh giá ra sao về vấn đề này?

Ông Ngô Minh Hải: Từ cuối năm 2015 đến nay, Tổng cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành triển khai 10 địa điểm KTCN tập trung tại 8 địa bàn các cục hải quan tỉnh, thành phố trọng điểm, nơi có lưu lượng hàng hóa XNK lớn như: Hải Phòng, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh Lạng Sơn, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Lào Cai, Quảng Ngãi.

Tuy nhiên, sau một thời gian đưa vào vận hành thí điểm, bên cạch những mặt được, các địa điểm KTCN tập trung đã bộc lộ tồn tại, vướng mắc như: các địa điểm này diện tích chật hẹp, tại các địa điểm KTCN không có trang thiết bị máy móc cần thiết để kiểm tra ngay, nguồn nhân lực bố trí tại địa điểm này còn thiếu; có mặt hàng cần KTCN nhưng không có đại diện đơn vị KTCN...

Hơn nữa, việc kiểm tra hàng hóa nhập khẩu được các cơ quan KTCN thực hiện trên mẫu hàng từ cửa khẩu gửi về phòng thí nghiệm trong nội địa hoặc được thực hiện tại kho bảo quản hàng hóa của DN đối với lô hàng được đưa về bảo quản, dẫn đến kéo dài thời gian thông quan hàng hóa.

Nhiều cơ quan KTCN chưa có đủ lực lượng và phương tiện kiểm tra tại cửa khẩu. Phương tiện kỹ thuật, máy móc, thiết bị, còn thiếu và yếu, nhiều trường hợp đưa ra kết quả chậm, dẫn đến kéo dài thời gian thông quan hàng hóa của DN...

Hiện nay, Tổng cục Hải quan đang phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành khảo sát, sơ kết đánh giá hiệu quả tại các địa điểm KTCN tập trung, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp thúc đẩy hoạt động này trong thời gian tới.

* Để nâng cao hiệu quả KTCN thiết thực cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho DN XNK, theo tinh thần Nghị quyết 19/NQ-CP, theo ông, chúng ta cần thực hiện giải pháp gì?

Ông Ngô Minh Hải: Trên thực tế, trong tổng số thời lượng thông quan hàng hóa, phần cơ quan hải quan giải quyết thủ tục trong thẩm quyền chỉ chiếm 28%. 72% thời lượng còn lại phụ thuộc vào hoạt động KTCN của các bộ, ngành. Vấn đề quan trọng ở đây là cần phải rút ngắn thời gian KTCN từ phía các bộ, ngành.

Do đó, cần sự vào cuộc tích cực của các bộ, quản lý KTCN trong thời gian tới, trong việc đơn giản hóa thủ tục KTCN, tạo thuận lợi cho DN XNK.

Bên cạnh đó, Tổng cục Hải quan tiếp tục đề xuất với các bộ quản lý chuyên ngành thực hiện một số giải pháp như áp dụng phương pháp quản lý rủi ro trong KTCN; xây dựng cổng thông tin về KTCN trong Cổng thông tin một cửa quốc gia; thiết lập cơ chế phối hợp giữa các đơn vị có liên quan trong hoạt động KTCN.

Cách làm này đã được Hải quan TP. Hồ Chí Minh triển khai thí điểm tại cảng Cát Lái từ 15/6 và tại sân bay Tân Sơn Nhất từ 12/7/2016 đã có hiệu quả.

Về phần mình trong những tháng cuối năm 2016, để hỗ trợ hiệu quả các điểm KTCN tập trung tại cửa khẩu, Cục Kiểm định Hải quan, Tổng cục Hải quan sẽ triển khai hoạt động của phòng kiểm định phân tích, phân loại hàng hóa di động (xe mobile lab) tại các tỉnh khu vực biên giới phía Bắc (Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai), nơi có lưu lượng XNK hàng hóa lớn phải kiểm tra chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm...

* Xin cảm ơn ông!

Hải Anh