Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) tổ chức cuộc tọa đàm báo chí thông tin về tình hình ô nhiễm bom mìn và công tác khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh tại Việt Nam, chiều 28/3 tại Hà Nội.

Theo Bộ LĐ-TB&XH, Việt Nam là một trong những quốc gia bị ô nhiễm bom mìn lớn và chịu nhiều hậu quả nặng nề nhất trên thế giới. Hiện số bom mìn, vật liệu chưa nổ còn nằm rải rác tại 63/63 tỉnh, thành phố. Trong đó, tập trung nhiều nhất là tại các tỉnh miền Trung.

Từ năm 1975 đến nay, bom mìn tồn sót phát nổ đã làm hơn 40 nghìn người bị chết, 60 nghìn người bị thương, trong đó phần lớn là lao động chính trong gia đình và trẻ em. Tại một số tỉnh miền Trung như: Nghệ An, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Ngãi và Bình Định, đã có trên 22.800 nạn nhân do bom mìn, trong đó có 10.540 người chết và 12.260 người bị thương.

Còn theo Bộ Tư lệnh công binh, riêng số bom, đạn quân đội Mỹ đã sử dụng trong chiến tranh Việt Nam là khoảng hơn 15,3 triệu tấn, trong đó có 7,8 triệu tấn thả từ máy bay và 7,5 triệu tấn sử dụng trên mặt đất. Tỷ lệ bom đạn chưa nổ chiếm khoảng 5% số lượng bom đạn đã sử dụng.

Tất cả các loại bom mìn, vật nổ còn sót lại đều rất nguy hiểm và có thể gây nổ khi tác động phải trong quá trình lao động sản xuất và sinh hoạt, hoặc có thể tự nổ do những nguyên nhân về cơ học, lý học hay hóa học.

Tại cuộc tọa đàm, ông Tô Đức, Phó Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội cho rằng, mặc dù đã rất nỗ lực trong hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn nhưng thực tế công tác này hiện cũng gặp rất nhiều khó khăn. Theo ông Đức, rất nhiều nạn nhân thuộc các địa bàn vùng sâu, vùng xa và điều kiện kinh tế khó khăn, do đó ngoài việc được hưởng các chế độ trợ giúp xã hội thì việc tiếp cận các dịch vụ khác như phục hồi chức năng hay tham gia các hoạt động sản xuất kinh doanh còn rất hạn chế.

Ngoài ra, nguồn lực bố trí cho các chương trình trợ giúp còn rất hạn chế khi mới chỉ tập trung được vào thực hiện các chính sách trợ giúp xã hội, còn các chương trình hướng tới trợ giúp một cách toàn diện bao gồm trợ giúp về mặt y tế, phục hồi chức năng hay sinh kế cho nạn nhân còn rất ít.

Đại tá Nguyễn Hạnh Phúc, Phó Chánh Văn phòng cơ quan thường trực Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam cũng đồng quan điểm khi nhấn mạnh khó khăn nhất hiện nay chính là vấn đề nguồn lực. Theo ông Phúc, tại các quốc gia khác thì nguồn lực quốc tế của họ rất lớn, còn nguồn lực của chính phủ thì chỉ ở mức độ nhất định, nhưng ở Việt Nam, nguồn lực trong nước là chính, còn nguồn lực của các tổ chức hỗ trợ quốc tế bên ngoài rất hạn chế.

“Chúng ta muốn có nguồn lực phải nỗ lực từ chính mình cũng như kêu gọi sự trợ giúp của cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên thực tế cộng đồng quốc tế chỉ trợ giúp chúng ta dưới dạng cho vay ODA (hỗ trợ phát triển chính thức). Đây là hình thức không phải cho không nên hầu hết phải trả, chỉ có điều nước nào tốt thì lãi suất thấp và thời hạn cho vay dài hơn. Điều này cũng là một phần lí do vô hình chung làm tăng nợ công của Việt Nam”, ông Phúc cho biết.

Một khó nhăn khác cũng được ông Phúc đề cập đến chính là kỹ thuât và công nghệ trong khắc phục hậu quả bom mìn của nước ta hiện rất yếu và kém. Câu chuyện này hiện nay không còn dừng lại ở việc cầm máy dò tìm hoặc lấy xẻng, cuốc để xúc quả mìn lên nữa. Ông Phúc cho rằng, biến động địa chất thay đổi, trong rất nhiều năm qua những quả mìn đã nằm sâu dưới lòng đất, do đó đòi hỏi phải có kỹ năng, đặc biệt là công nghệ hiện đại mới có thể làm được điều này./.

Mai Đan