Việc tiếp cận nguồn vốn đối với MSMEs dường như đã trở thành căn bệnh “kinh niên” ở các thị trường mới nổi. Do đó, ở một nền kinh tế có tốc độ phát triển nhanh như Trung Quốc, đòi hỏi Chính phủ luôn phải có cơ chế tài chính phù hợp và bắt kịp với sự phát triển của khối doanh nghiệp vừa, nhỏ và rất nhỏ (MSMEs) - được coi là khối doanh nghiệp năng động nhất và cũng là động lực chính của tăng trưởng kinh tế.

Nhiều hình thức linh hoạt nhằm phát huy sức mạnh tập thể...

Ông Liu Xiaoqiang, Quản lý dự án cấp cao, Trung tâm Tài chính và Phát triển châu Á - Thái Bình Dương, Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết, nhằm hỗ trợ tài chính cho DN MSMEs ở Trung Quốc, Chính phủ nước này đã có cơ chế tài chính thông qua nhiều hình thức phát hành trái phiếu. Theo đó, ở nước này đã hình thành các hình thức như: cung cấp tài chính thông qua hình thức trái phiếu DN do chính DN phát hành hoặc do ngân hàng thương mại hay các DN lớn phát hành; phát hành trái phiếu tập thể (gồm từ 2 DN trở lên), phát hành hối phiếu, phát hành trái phiếu tư nhân riêng lẻ.

Trung Quốc bắt đầu có hình thức phát hành trái phiếu tập thể cho DN MSMEs từ năm 2007. Ảnh: Wantchinatimes.com

Theo ông Liu Xiaoqiang, hình thức phát hành trái phiếu tập thể cho DN MSMEs bắt đầu phát hành từ năm 2007. Thông thường người ta sẽ có các nhóm từ 2-8 DN MSMEs trong 1 đợt phát hành trái phiếu tập thể. Khi đó, việc đánh giá hệ số tín nhiệm tín dụng của các ngân hàng đối với DN được nâng cao, thế mạnh của các DN MSMEs sẽ bổ sung cho nhau.

Cùng với đó, việc giao dịch những trái phiếu tập thể phải tuân thủ theo những quy định của Hội đồng phát triển và cải cách DN quốc gia. Tuy nhiên, DN cần phải tuân thủ một quy trình thủ tục tương đối phức tạp và mất thời gian.

Đối với hình thức hối phiếu tập thể, Trung Quốc đã triển khai năm 2009. Tương tự như trái phiếu tập thể, hối phiếu tập thể được phát hành từ 2-10 DNMSMEs/nhóm trở lên. Các hối phiếu được đăng ký tại Hiệp hội quốc gia các nhà đầu tư cho thị trường tài chính Trung Quốc và chịu sự điều tiết, quản lý của Ngân hàng Trung ương. Tuy nhiên, khác với trái phiếu tập thể, hối phiếu tập thể được phát hành và giao dịch trên thị trường trái phiếu liên ngân hàng chứ không phải trên các Sở GDCK.

"Cần có chính sách, sự tham gia, khuyến khích từ các cơ quan chính phủ cũng như cơ chế để điều tiết quản lý, giám sát hiệu quả rủi ro trong việc phát hành trái phiếu hay hối phiếu cho các DN MSMEs" - Ông Liu Xiaoqiang.

Ông Liu Xiaoquang cho biết, “Các thủ tục đăng ký hối phiếu tập thể đơn giản và dễ áp dụng hơn nên sự phát triển và tăng trưởng của hối phiếu tập thể này nhanh hơn so với sự phát triển của trái phiếu tập thể”.

Thiết lập các cơ chế giám sát rủi ro chặt chẽ...

Để giám sát và bao quát được rủi ro tín dụng từ thị trường tài chính này, Trung Quốc có một tổ chức bảo lãnh bảo hiểm tín dụng chuyên nghiệp được tổ chức và thành lập ở Bắc Kinh năm 2009.

Theo đó, quy trình phát hành hối phiếu tập thể của DN MSMEs trên thị trường liên ngân hàng có sự tham gia của các cơ quan đánh giá hệ số tín nhiệm, cơ quan kiểm toán, các công ty luật có thể tư vấn về việc phát hành hối phiếu tập thể. Sau đó, các DN MSMEs sẽ tập hợp lại thành một nhóm làm việc với các ngân hàng bảo chứng để phát hành trên thị trường liên ngân hàng. Các nhà đầu tư có thể là các ngân hàng thương mại hay các công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán, công ty tín thác,…

Đồng thời, Chính phủ còn có cơ chế bảo lãnh cho các MSMEs trong nhóm phát hành hối phiếu. Có thể coi thị trường hối phiếu tập thể như một thị trường liên ngân hàng, nhưng tương đối độc lập với thị trường liên ngân hàng thông thường.

Bên cạnh đó, để có thể tham gia phát hành hối phiếu tập thể, các DN còn phải đảm bảo các yêu cầu: DN phải hoạt động trong lĩnh vực phi tài chính và đăng ký hoạt động tại Trung Quốc, đạt mức hệ số tín nhiệm tín dụng thấp nhất là 3+.

“Với yêu cầu này đã loại ra được khá nhiều DN quá nhỏ không nằm trong diện được phát hành hối phiếu tập thể” - ông Liu Xiaoqiang cho biết.

Để theo kịp với sự phát triển năng động của các DN MSMEs, mới đây Trung Quốc đã sửa đổi cơ chế phát hành hối phiếu, trái phiếu tập thể. Mô hình mới này mang tính chất khu vực, mang tính chất vùng, có sự tham gia của chính quyền vùng hay chính quyền địa phương cũng như văn phòng, chi nhánh của ngân hàng trung ương đặt tại địa phương đó.

“Chính chính quyền địa phương ở đây sẽ thiết lập một quỹ (thường được gọi là Quỹ Phát triển DN MSMEs) để có thể tái bảo lãnh cho các công ty đã chấp nhận bảo lãnh cho nhóm DN MSMEs phát hành hối phiếu tập thể tại khu vực” - ông Liu Xiaoqiang cho hay./.

Hà Anh