Các chính sách ASXH hiện nay giúp các đối tượng thụ hưởng tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ công cộng.

mặc dù trong những năm gần đây, thu ngân sách nhà nước (NSNN) còn nhiều khó khăn, nhưng giai đoạn vừa qua, NSNN đã bố trí thực hiện chính sách an sinh xã hội (ASXH) ước đạt 9,8% tổng chi NSNN.

PV: Ông đánh giá thế nào về hiệu quả hỗ trợ của NSNN cho công tác ASXH thời gian qua?

- Ông Phạm Văn Trường: Mặc dù trong những năm gần đây, thu NSNN còn nhiều khó khăn, chi NSNN phải thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại nhưng chính sách ASXH vẫn được Đảng và Nhà nước quan tâm ưu tiên nhằm đảm bảo đời sống của nhân dân và ổn định xã hội, đặc biệt là các đối tượng yếu thế, dễ bị tổn thương. Theo báo cáo sơ kết 5 năm (giai đoạn 2012-2016) thực hiện Nghị quyết số 70/NQ-CP của Chính phủ, Nghị quyết số 15/BC-BCĐTW ngày 23/2/2018 của Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện Nghị quyết số 70/NQ-CP, NSNN bố trí để thực hiện chính sách ASXH ước đạt 9,8% tổng chi NSNN, tương đương 2,7% GDP. Trong đó, các khoản chi lớn chủ yếu là chi trả bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người nghỉ hưu trước năm 1995; chi hỗ trợ bảo hiểm y tế (BHYT) cho các nhóm đối tượng, các chương trình hỗ trợ giáo dục, trợ giúp xã hội theo Nghị định số 136/2013/NĐ-CP; chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) giảm nghèo bền vững.

Ông Phạm Văn Trường

Các chính sách và giải pháp ASXH hiện nay đang được triển khai đồng bộ giúp các đối tượng thụ hưởng tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ công cộng, nhất là về y tế, giáo dục, dạy nghề, trợ giúp pháp lý, nhà ở; hỗ trợ phát triển sản xuất thông qua các chính sách về vay vốn ưu đãi, hỗ trợ lãi suất, bảo đảm việc làm. Chương trình MTQG giảm nghèo cũng đã đạt hiệu quả, được quốc tế ghi nhận và đánh giá cao, nhất là giảm nghèo cho nông dân ở miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo báo cáo của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội (LĐTBXH), trong năm 2017, đã giải quyết việc làm cho trên 1.639,7 nghìn lao động (tăng 2,5% so với kế hoạch); có 134,7 nghìn lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng, tăng 23,9% so với cùng kỳ năm 2016; tỷ lệ hộ nghèo cả nước giảm còn 7% (giảm 1,35% so với cuối năm 2016)…

PV: Hiện nay, nhiều ý kiến cho rằng, có quá nhiều văn bản chồng chéo trong hỗ trợ ASXH, gây phân tán, kém hiệu quả trong hỗ trợ. Ông có ý kiến như thế nào về vấn đề này?

- Ông Phạm Văn Trường: Đúng là hiện nay số lượng chính sách ASXH, trong đó có chính sách giảm nghèo lớn (có khoảng trên 150 chính sách) quy định ở nhiều văn bản. Nhiều chính sách còn chồng chéo, trùng lắp về đối tượng hoặc địa bàn. Một số chính sách có phương thức hỗ trợ chưa phù hợp. Một số chính sách mức hỗ trợ còn thấp. Các chính sách chủ yếu tập trung dưới dạng hỗ trợ bằng tiền mặt hoặc hiện vật. Ít chính sách hỗ trợ gián tiếp (như cho vay) nên chưa tạo động lực cho người nghèo cố gắng, nỗ lực vươn lên thoát nghèo và giảm nghèo bền vững. Ngoài ra, do có nhiều chính sách trong khi nguồn lực hạn chế dẫn đến tình trạng nguồn lực bị phân tán, hiệu quả thực hiện chính sách thấp, gây lãng phí nguồn lực.

Để khắc phục tình trạng trên, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 22/8/2017 rà soát, tích hợp chính sách giảm nghèo giai đoạn 2017 - 2018, trong đó: Bãi bỏ các chính sách kém hiệu quả như chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người dân thuộc hộ nghèo ở vùng khó khăn; bãi bỏ các chính sách còn chồng chéo như: Hỗ trợ phát triển sản xuất theo Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP, hỗ trợ các huyện nghèo đẩy mạnh xuất khẩu lao động góp phần giảm nghèo bền vững giai đoạn 2009 - 2020; tích hợp các chính sách như: Hỗ trợ tiền điện, chính sách cán bộ công tác tại địa bàn đặc biệt khó khăn, hỗ trợ giáo dục mầm non đối với trẻ 3 - 5 tuổi...

PV: Với chuẩn nghèo áp dụng theo tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều, kinh phí ngân sách hỗ trợ có lớn hơn so với trước khi áp dụng chuẩn nghèo đa chiều, thưa ông?

- Ông Phạm Văn Trường: Chuẩn nghèo đa chiều được quy định tại Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg ngày 19/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020 với các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều: Tiêu chí về thu nhập; tiêu chí về mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (với 5 dịch vụ xã hội cơ bản và 10 chỉ số đo lường).

Thực hiện Nghị quyết số 40/NQ-CP ngày 10/5/2017 của Chính phủ tại Phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 4 năm 2017, hiện nay chính sách giảm nghèo với hộ nghèo theo tiêu chí thu nhập đang được các địa phương triển khai thực hiện. Đối với tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, hiện nay mới thực hiện chính sách thiếu hụt tiêu chí BHYT. Các chính sách còn lại Bộ LĐTBXH đang xây dựng dự thảo nghị quyết về một số chính sách đối với hộ nghèo thiếu hụt đa chiều để trình Chính phủ.

Dự kiến khi thay đổi thực hiện chính sách chuẩn nghèo theo các tiêu chí đa chiều sẽ tác động đến NSNN và chưa có con số chính thức. Vì vậy, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ LĐTBXH tính toán cụ thể trong thời gian tới.

PV: Xin cảm ơn ông!

Bùi Tư (thực hiện)