Tổng thống Mỹ Barack Obama ký TPA ngày 29/6. Ảnh nguồn Reuters.

Bức tranh kinh tế lạc quan

Đây là những hai điểm nhấn đặc biệt góp phần vào bức tranh tươi sáng về triển vọng kinh tế vĩ mô Việt Nam trong báo cáo tháng 7 của ngân hàng HSBC công bố ngày 3/7.

Theo nhận định của ngân hàng này, Việt Nam dường như đang đứng ngoài tình hình bất ổn trên thế giới với các dòng tin tức và chỉ số kinh tế lạc quan hơn. Hoạt động xuất khẩu trong tháng 6 đã tăng 18% so với năm ngoái và đưa mức tăng trưởng từ đầu năm đến nay đạt gần 10%. Chỉ số PMI cũng tích cực không kém với mức tăng trưởng mạnh trong quý II. Tăng trưởng tín dụng cũng đã tăng 17% so với năm ngoái nhờ vào nhu cầu đang dần cải thiện.

Cùng với đó, ngày 29/6 vừa qua, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã ký ban hành luật về Quyền xúc tiến thương mại (Trade Promotion Authority – TPA) cho thấy các cuộc đàm phán đối với Hiệp định kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Partnership – TPP) có thể sẽ kết thúc trong những tháng tới. Đối với Việt Nam, đây là một tín hiệu tích cực bởi Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.

Các chuyên gia tin rằng TPP sẽ rất có lợi đối với Việt Nam. Điều này tạo cơ hội cho hoạt động đầu tư nước ngoài vào Việt Nam nhiều hơn để tận dụng lợi thế chi phí nhân công rẻ và thuế suất ưu đãi. Điều này là tích cực đối với tình hình kinh tế nói chung và tăng trưởng năng suất lao động bởi người lao động nông thôn có thể cải thiện cuộc sống của mình rất nhiều khi tham gia lao động sản xuất tại các nhà máy. Vì vậy, tăng trưởng GDP được kỳ vọng tăng nhanh trong vài năm tới.

Nghị định 60: Bước tiến mới trong tự do hóa nền kinh tế

Cũng trong ngày này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 60/2015/NĐ-CP. Theo đó, từ tháng 9/2015, Chính phủ sẽ gỡ bỏ trần sở hữu nước ngoài 49% đối với đa số lĩnh vực. Tuy nhiên, những lĩnh vực trọng yếu như ngân hàng vẫn sẽ duy trì sở hữu nước ngoài ở mức trần 30%. Chưa có thông tin cụ thể về các lĩnh vực nào cùng với ngân hàng sẽ duy trì mức trần cũ này. Đây là quyết định được các hãng thông tấn nước ngoài cũng như các chuyên gia Việt Nam ca ngợi và đánh giá là một bước đi đúng hướng, tiến bộ.

Hiện tại, sàn giao dịch chứng khoán TP.HCM (HSX) có mức vốn hoá thị trường khoảng 49 tỷ USD trong khi sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) ở mức 6 tỷ USD, tổng cộng là 55 tỷ USD cho cả nước. Tại sàn HSX, các ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở mức trần 30% hiện đang chiếm 23%. Điều này có nghĩa rằng lĩnh vực được lợi khi được tự do hoá thêm nữa để nâng cao quản trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động là không giới hạn.

Tự do hóa không thể một sớm một chiều

Bên cạnh đó, báo cáo cũng phân tích về những hạn chế trong mô hình tăng trưởng hiện tại của Việt Nam, đặc biệt là tính không bền vững khi dựa vào nguồn lao động giá rẻ và phân bổ nguồn lực thiếu hiệu quả.

Kể từ khi gia nhập vào WTO vào tháng 1/2007, kết quả hoạt động của các DN trong nước vẫn không tốt lắm do việc phân bổ các nguồn lực thiếu hiệu quả và do chính sách công nghiệp thiếu tập trung. Mặc dù đã có một vài cuộc cải cách, khối DNNN vẫn tiếp tục chi phối các hoạt động đầu tư, mặc dù đóng góp rất ít vào sản lượng quốc gia.

Các yếu tố đóng góp lớn nhất cho tăng trưởng của Việt Nam trong những năm tới sẽ là thương mại nhờ vào các thoả thuận thương mại quan trọng như TPP và nguồn lực chi phí lao động. Nguy cơ lớn nhất là việc phân bổ các nguồn lực thiếu hiệu quả sẽ khiến cho năng suất suy yếu dần và khiến Việt Nam rơi vào cái bẫy thu nhập trung bình thấp. Để thoát ra khỏi điều này, kinh nghiệm từ các quốc gia khác cho thấy sẽ rất khó khăn và cần những nỗ lực tích cực để thúc đẩy đầu tư hiệu quả.

Đánh giá Việt Nam đang dần tự do hóa nền kinh tế nhưng các chuyên gia cũng cho rằng Việt Nam chưa thể thực hiện điều đó trong một sớm một chiều. Để những nỗ lực cổ phần hóa các DNNN, tháo bỏ giới hạn với nhà đầu tư nước ngoài phát huy hiệu quả, cần lưu ý hơn đến việc hướng dẫn chi tiết luật cũng như quá trình thi hành./.

H.Y