Tưởng chừng như đã bị lãng quên theo thời gian trước những mặt hàng ngoại nhập như đèn chạy pin nhấp nháy, mặt nạ cao su, súng phun nước, đồ hóa trang…, những năm gần đây, các mặt hàng đồ chơi trung thu truyền thống đã tìm lại được vị thế của mình, trong đó có các loại đồ chơi được làm thủ công tại làng Ông Hảo (Liêu Xã, Yên Mỹ, Hưng Yên).

“Hồi sinh” tiếng đóng trống “vang bóng một thời”

Ông Vũ Văn Hởi (61 tuổi), đời thứ 3 của một gia đình có truyền thống làm trống trung thu trầm ngâm chia sẻ, ở làng Ông Hảo từ xưa vốn có rất nhiều nhà làm trống, cứ đến dịp Trung thu là khắp làng đều có tiếng đóng trống “cạch cạch”, nay chỉ còn khoảng 5 - 6 nhà vẫn còn làm, trong đó có gia đình ông. Rất nhiều gia đình, đặc biệt là thế hệ trẻ hơn bây giờ đã bỏ nghề để đi làm công ty bên ngoài.

Theo ông Hởi, việc làm trống lãi lời không nhiều nhưng cũng khá ổn định, là nghề gia truyền từ đời trước để lại nên dù bán trống lãi được nhiều hay được ít, ông vẫn cố giữ lấy nghề.

Ông Vũ Văn Hởi bồi hồi nhớ lại "thời xa vắng" khi các mặt hàng đồ chơi trung thu truyền thống còn đang "thống trị" thị trường. Khi đó, ông đạp chiếc xe đạp, chở trống hối hả giao đến Hàng Lược, Hàng Mã (Hà Nội), và đứng bán ở lề đường.

Cũng theo chia sẻ của ông Hởi, trước kia mặt hàng trống có nguy cơ bị xóa sổ bởi một “rừng” đồ chơi Trung Quốc, mỗi mùa Trung thu lại tràn ngập về, khiến ông luôn đau đáu, trăn trở tìm ra hướng đi mới. Tuy nhiên, những năm gần đây, nhiều thông tin cho biết đồ chơi Trung Quốc tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại sức khỏe, khiến người tiêu dùng hoang mang. Nhu cầu tìm mua các sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng ngày càng cao lên.

Hiện nay, không chỉ có nhà ông mà các gia đình làm trống tại làng đang gấp rút sản xuất để trả hàng cho khách. Theo ông Hởi đánh giá, một lần nữa, những chiếc trống của làng Ông Hảo lại có dịp được hồi sinh trên thị trường.

Với những giá trị tốt đẹp vốn có, đồ chơi trung thu Ông Hảo luôn có một vị trí nhất định trong lòng người dân Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Lành (60 tuổi), vợ ông Hởi chia sẻ, có những năm, mặt hàng trống trung thu Ông Hảo bị “thất sủng”. Trống ế mang về nhiều, thêm vào đó thời tiết mưa gió làm trống bị ẩm, mặt trống bị đen, tiếng bị tịt… khiến nhiều gia đình mất cả “khí thế” bán hàng. Tuy nhiên, những năm gần đây, sau khi hàng Việt Nam lên ngôi, trống bán có phần chạy hơn hẳn. Trong năm nay, gia đình đã làm hàng nghìn chiếc trống bán đi khắp đất nước.

Bà Nguyễn Thị Lành, vợ ông Hởi đang cần mẫn làm những chiếc trống trung thu

Giá trị truyền thống bên trong mặt hàng đồ chơi

Qua khảo sát của phóng viên, không giống như đồ chơi nhựa không rõ nguồn gốc xuất xứ từ Trung Quốc, đồ chơi trung thu tại làng Ông Hảo vẫn giữ cách làm từ các nguyên liệu cơ bản, ít độc hại mà đời trước truyền lại.

Cụ thể, chiếc trống trung thu Ông Hảo, mặt trống làm từ da trâu, tang trống làm từ gỗ bồ đề phơi khô kiệt, sơn một lớp sơn đỏ bên ngoài; mặt nạ giấy bồi Ông Hảo được làm từ giấy, hồ dán bột sắn, sơn màu tổng hợp vẽ lên phơi khô; tương tự như với mặt hàng đầu lân.

Những chiếc trống - sản phẩm được làm chủ yếu tại làng Ông Hảo

Chị Nguyễn Thị Thủy (Gia Lâm, Hà Nội), một người tiêu dùng cho biết, các mặt hàng Trung Quốc mặc dù bắt mắt hơn nhưng tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ gây hại cho sức khỏe người sử dụng, nên chị ưu tiên dùng hàng Việt Nam. Về chất lượng, theo chị nhận thấy, đồ chơi trung thu Ông Hảo mặc dù là hàng thủ công nhưng đẹp mà và khá chắc chắn. Cụ thể, mặt nạ giấy bồi khó rách, trống cũng được đóng khá chắc chắn, âm thanh đanh, vang.

Một người tiêu dùng khác, anh Nguyễn Văn Đông (Thanh Trì, Hà Nội) cho biết, năm nay anh quyết định sẽ mua đồ chơi truyền thống cho các con, vì đó là sản phẩm rõ nguồn gốc xuất xứ, mang lại không khí đêm Trung thu cổ truyền và có ý nghĩa giáo dục truyền thống văn hóa tốt đẹp cho trẻ.

Đổi mới sản phẩm thu hút “thượng đế nhí”

Tại làng Ông Hảo, một số người làm nghề đồ chơi trung thu cho biết, hiện nay họ không chỉ trăn trở làm sao cho sản phẩm sản xuất ra được đẹp mà còn phải cố gắng phát triển các mặt hàng của mình sao cho bắt mắt với các đối tượng khách hàng nhí, đồng thời cạnh tranh được với các mặt hàng ngoại nhập.

Theo chia sẻ của ông Vũ Văn Hởi, nếu nói về cải tiến trong nghề làm trống thì phải nói tới chiếc máy bắn ghim. So với ngày xưa chỉ sử dụng đinh vầu, đinh tre đóng mặt trống truyền thống thì chiếc máy bắn ghim đã giúp công việc này trở nên nhanh hơn nhiều. Không chỉ nhanh, ông Hởi cho biết, chiếc máy bắn ghim còn giúp cho chiếc trống đồ chơi được nhẵn nhụi hơn.

Chiếc máy bắn ghim giúp công việc làm trống của người làng nghề được nhẹ nhàng hơn, sản phẩm làm ra cũng đẹp và nhẵn nhụi hơn.

Tương tự, một nghệ nhân khác, ông Vũ Huy Đông cho biết, thị hiếu của người tiêu dùng theo thời đại ngày càng tăng lên, vì thế sản phẩm mặt nạ giấy bồi hiện nay cũng có đa dạng, đổi mới hơn so với đời trước.

Nhìn chung mỗi loại mặt nạ đều có nhiều kiểu, gia đình ông sản xuất tới 3 kiểu mặt nạ thỏ, 2 kiểu mặt nạ mèo, 2 kiểu mặt nạ chuột… để thu hút đối tượng khách hàng nhỏ tuổi. Bên cạnh đó, những chiếc mặt nạ giấy bồi trắng, chưa sơn còn là sân chơi để các khách hàng có thể thỏa sức sáng tạo, tự trang trí chiếc mặt nạ cho mình.

Ông Vũ Huy Đông, chủ một cơ sở làm mặt nạ giấy bồi, một người luôn trăn trở làm sao tạo được những chiếc mặt nạ "có hồn" nhất, tươi vui nhất đến tay người tiêu dùng.

Anh Vũ Hữu Thắng (43 tuổi), chủ cơ sở sản xuất đầu lân cho biết, nắm bắt thị hiếu trẻ em bây giờ thích những đồ chơi có đèn sáng nhấp nháy, bên cạnh các đầu lân làm từ giấy bồi và sơn, cơ sở anh làm thêm các loại đầu lân cũng bằng giấy bồi nhưng bọc giấy lấp lánh bên ngoài và có lắp đèn. Tất nhiên, giá của những chiếc đầu lân có lắp đèn cao hơn so với đầu lân thông thường vì cần nhiều công sức trang trí và linh kiện hơn.

Những chiếc đầu lân gắn đèn phục vụ cho múa lân, có những chiếc giá cả triệu đồng.

Nhìn chung, mặc dù chưa tới Trung thu nhưng các mặt hàng trung thu của làng Ông Hảo đang có sức hút mạnh mẽ với người tiêu dùng, bởi chất lượng sản phẩm, sự giáo dục lành mạnh, giàu ý nghĩa truyền thống chứa đựng bên trong mỗi sản phẩm./.

Bài và ảnh: Cẩm Tú