90% quy hoạch là dự án thủy điện nhỏ

Ngày 14/10, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (QH) đã nghe báo cáo của Chính phủ về kết quả rà soát quy hoạch, đầu tư xây dựng các dự án thủy điện và vận hành khai thác các công trình thủy điện.

Theo báo cáo, đã có 424 dự án thủy điện bị loại bỏ, 172 vị trí tiềm năng không xem xét đưa vào quy hoạch, 136 dự án bị tạm dừng có thời hạn và tiếp tục rà soát, đánh giá 158 dự án khác. Như vậy, cả nước hiện còn lại 815 dự án, công trình thủy điện, trong đó đang vận hành 268 dự án, đang thi công xây dựng và dự kiến khai thác từ nay đến năm 2017 là 205 dự án trên tổng số 1.239 dự án đã được quy hoạch.

Từ kết quả này, nhiều ý kiến trong Ủy ban Khoa học Công nghệ và môi trường (KH, CN&MT) của Quốc hội cho rằng chất lượng quy hoạch thủy điện, đặc biệt là thủy điện nhỏ rất hạn chế. Các dự án, vị trí thủy điện tiềm năng bị đưa ra khỏi quy hoạch chủ yếu vì hiệu quả đầu tư thấp, không có nhà đầu tư quan tâm hoặc có tác động xấu đến môi trường và KT-XH.

Ảnh minh họa. Nguồn: VGP

Số lượng các dự án thủy điện nhỏ trong quy hoạch lên đến gần 90% nhưng đóng góp về công suất không nhiều, chỉ khoảng 26% và tỷ trọng này sẽ thấp hơn nữa nếu một số dự án này bị loại bỏ khỏi quy hoạch. Số liệu trong báo cáo cho thấy số dự án thủy điện nhỏ phải loại bỏ khỏi quy hoạch là tương đối lớn (khoảng 37% tổng số dự án trong quy hoạch).

Rút kinh nghiệm sâu sắc về dự án Đồng Nai 6 và Đồng Nai 6A

Từ việc dự án thủy điện Đồng Nai 6 và Đồng Nai 6A bị loại khỏi quy hoạch, các ý kiến trong Ủy ban cho rằng cần làm rõ nguyên nhân đồng thời rút ra những những bài học kinh nghiệm sâu sắc để hạn chế thất thoát và lãng phí cho người dân, doanh nghiệp và xã hội.

Qua các văn bản, báo cáo có liên quan đến hai dự án này, Ủy ban KH,CN&MT cho rằng cần thiết phải nghiên cứu, xem xét, sửa đổi quy định về phương thức, quy trình, thủ tục lập, thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) cho phù hợp.

Ủy ban KH,CN&MT cũng đề nghị Chính phủ cung cấp thêm thông tin liên quan đến quá trình, kết quả rà soát, loại bỏ các dự án, vị trí tiềm năng thủy điện. Cụ thể như: phương pháp triển khai, các tiêu chí rà soát, loại bỏ; các ý kiến trong quá trình rà soát, loại bỏ; đánh giá tác động KT-XH đối với việc thực hiện kết quả rà soát; làm rõ trách nhiệm các chủ thể có liên quan khi các dự án thủy điện đã được thẩm định, phê duyệt đưa vào quy hoạch theo đúng quy định nay bị loại bỏ…

Ủy ban KH,CN&MT cũng đề xuất QH ban hành Nghị quyết về kết quả rà soát quy hoạch tổng thể về thủy điện theo Nghị quyết số 40/2012/QH13.

Đồng thời đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, UBND cấp tỉnh có liên quan thực hiện đúng kết quả rà soát đã báo cáo QH; theo chức năng nhiệm vụ, tiếp tục thực hiện rà soát quy hoạch thủy điện theo quy định; đặc biệt lưu ý yêu cầu BVMT; đẩy nhanh tiến độ ban hành, thực hiện các cơ chế, giải pháp đặc biệt về bồi thường, hỗ trợ, di dân, tái định cư dự án, công trình thủy điện cụ thể, bao gồm cả công trình thủy điện Hòa Bình, Sơn La; bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân khu vực dự án, công trình. Nghiên cứu ban hành chính sách chia sẻ lợi ích giữa chủ đầu tư, địa phương và cư dân do tác động của dự án thủy điện./.

Hoàng Yến