Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Văn Nam.

Ngày 8/11, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức hội thảo về cam kết quốc tế của Việt Nam liên quan đến phòng, chống tác hại của rượu, bia và khuyến nghị của các tổ chức phi chính phủ đối với dự án Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia.

Tiêu thụ rượu, bia tại Việt Nam ở mức báo động

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho biết, với dân số trên 94 triệu người, tiêu thụ mỗi năm của cả nước vào khoảng 305 triệu lít rượu, 4,1 tỷ lít bia. Đáng chú ý, xu hướng uống rượu ở tuổi trẻ gia tăng, nguy hại lớn với sức khỏe người dân. Ngoài ra, trung bình có khoảng 36% vụ tai nạn liên quan đến rượu bia, chưa tính đến hậu quả dẫn đến bạo lực gia đình, gây rối trật tự công cộng…

Theo tính toán của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), chi phí cho tiền mua rượu, bia mỗi năm của người dân Việt Nam rất lớn, khoảng 4 tỷ USD/năm, trong khi giá trị xuất khẩu gạo chỉ 2,41 tỷ USD. Thu của doanh nghiệp sản xuất kinh doanh bia rượu vào ngân sách nhà nước khoảng 50 nghìn tỷ đồng, nhưng mức thấp nhất chi phí bỏ ra cho việc phòng chống tác hại rượu bia, trong đó có bệnh tật, tai nạn, không có việc làm lên tới 65 nghìn tỷ đồng.

Đặc biệt, tỷ lệ uống rượu, bia nguy hại đang ở mức cao, cụ thể: 44,2% nam giới và 1,2% nữ giới sử dụng rượu, bia ở mức có hại (tức là trong 30 ngày qua có ít nhất 1 lần uống từ 60g cồn trở lên).

Theo ông Quang, dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia có ba mục tiêu gồm kiểm soát quảng cáo; giảm tính sẵn có của rượu bia; tăng thuế tiêu thụ đặc biệt, tăng giá bán rượu bia.

Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng, việc cần có Luật Phòng, chống tác hại rượu, bia có giá trị trong phát triển bền vững, dung hòa lợi ích sức khỏe và kinh tế, trong đó lợi ích sức khỏe đóng vai trò chủ đạo.

Cần thiết bổ sung quy định "siết" quảng cáo, tài trợ từ bia rượu

Cũng theo ông Quang, thời gian vừa qua, nhiều hội thảo, diễn đàn đã thảo luận về dự án Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia. Trong quá trình thảo luận, tranh luận tại các diễn đàn đó, đã có sự phân tích, cân nhắc giữa lợi ích về mặt sức khỏe và lợi ích về kinh tế, trong đó thông tin được đưa ra công luận phần nhiều phản ánh ý kiến của các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất rượu bia, còn ý kiến của các tổ chức quốc tế như WHO, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Liên minh Chính sách đồ uống có cồn toàn cầu (GAPA), Tổ chức Nhịp cầu sức khỏe (Health Bridge Canada)… và ý kiến của các chuyên gia về y tế, sức khỏe lại ít được nhắc đến, ít được quan tâm.

Trong 3 tháng qua, kể từ khi dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia được lấy ý kiến rộng rãi, đã có tổng cộng 10 thư kiến nghị, góp ý của 6 tổ chức trong nước và quốc tế, như WHO, UNICEF, GAPA, Health Bridge Canada, Liên minh vì nếp sống lành mạnh IOGT, Liên minh phòng chống các bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam gửi tới lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ. Theo đó, ngoài những quy định hiện nay được đề cập trong dự thảo, các tổ chức này khuyến nghị cần được bổ sung hoặc điều chỉnh quy định tại dự thảo luật theo hướng cấm quảng cáo, khuyến mại tài trợ, quy định hạn chế tính có sẵn của mặt hàng rượu bia và sự tiếp cận với đối tượng dưới 18 tuổi.

Theo các chuyên gia, cần có nguồn kinh phí bền vững để thực thi luật, đưa luật vào cuộc sống và tổ chức nguồn kinh phí theo hình thức tạo quỹ nâng cao sức khỏe bằng trích phần trăm thuế tiêu thụ đặc biệt mặt hàng rượu bia, thực hiện quản lý theo đúng nguyên tắc khoa học; lập và phát triển quỹ cho triển khai phòng, chống tác hại rượu bia trong nội dung của phòng, chống bệnh không lây nhiễm và chăm sóc sức khỏe ban đầu./.

Văn Nam