Ảnh T.L minh họa

Đây là chia sẻ của TS Nguyễn Tùng Lâm, Chủ tịch Hội Tâm lý giáo dục Hà Nội với PV TBTCVN về đề xuất tăng lương cho giáo viên.

* PV: Đề xuất tăng lương cho giáo viên từng được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đưa ra trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đang nhận được nhiều ý kiến trái chiều, quan điểm của ông về vấn đề này thế nào?

- TS Nguyễn Tùng Lâm: Quan điểm của tôi là lương giáo viên phải tăng nhưng không tràn lan tất cả mà chỉ những người nào đáp ứng được yêu cầu của giáo dục đổi mới thì sẽ có một bảng lương thỏa đáng.

Tôi cũng nghĩ rằng, muốn giáo dục “cất cánh” được thì phải có những nhà giáo “cất cánh” trước. Trong khi hiện nay, chúng ta đang đổ nguồn kinh phí vào đổi mới chương trình sách giáo khoa trước là không đúng, lẽ ra phải dành ưu tiên cho giáo viên trước. Thực tế, chương trình sách giáo khoa luôn thay đổi, phải cập nhật thường xuyên, thậm chí các chương trình trên mạng cũng rất nhiều.

Ngoài ra, hiện nay chi tiêu cho giáo dục còn nhiều lãng phí, do đó phải làm sao giảm đi tất cả những thứ không cần thiết này để có nguồn tăng lương cho giáo viên. Cùng với đó, cách đào tạo của chúng ta vẫn dàn trải, bao cấp. Tôi lấy ví dụ như các thiết bị cho nhà trường là cần thiết nhưng chúng ta vẫn bao cấp theo kiểu cấp trên mua rồi phát cho cấp dưới, thậm chí có trường hợp ký hợp đồng với đơn vị cung cấp không rõ nguồn gốc dẫn đến không sử dụng được. Do đó, điều quan trọng là phải thay đổi tư duy trong vấn đề trả lương và đầu tư cho con người.

* PV: Vậy nếu trường hợp đề xuất tăng lương cho giáo viên không được thông qua, và nếu chính sách miễn học phí cho sinh viên sư phạm bị dừng, liệu có lo ngại ngành sư phạm càng khó tuyển sinh không, thưa ông?

- TS Nguyễn Tùng Lâm: Chính sách miễn học phí để thu hút sinh viên vào sư phạm là không còn khả thi nữa, vì đời sống của người dân cũng đã được nâng cao, thị trường lao động dồi dào, cơ hội lựa chọn nghề nghiệp cũng phong phú hơn. Do đó, việc có chính sách cho sinh viên vay và sau khi tốt nghiệp, nếu công tác trong ngành đủ thời gian theo quy định sẽ không phải trả khoản vay này là hợp lý hơn. Chúng ta nên hướng đến việc đầu tư có hiệu quả chứ không nên bao cấp tràn lan như trước kia nữa.

Tôi cho rằng, đối với các trường sư phạm thì Nhà nước phải đầu tư để tái cấu trúc lại, nhằm lựa chọn được những người giỏi. Việc quy hoạch này cũng phải tính toán trong vòng 5 – 10 năm và gắn với sự phát triển dân số của địa phương. Nhưng nhiệm vụ trước mắt là trường sư phạm phải đào tạo lại giáo viên, ít nhất 5 năm phải có kế hoạch đào tạo lại một lần, cũng như luôn cập nhật những kiến thức mới.

* PV: Như vậy, làm sao để việc đầu tư cho giáo dục thực sự có hiệu quả, thưa ông?

- TS Nguyễn Tùng Lâm: Đầu tư có hiệu quả cho giáo dục dứt khoát phải phân cấp, phải làm thật mạnh và có trách nhiệm, còn chúng ta vẫn nặng về xin cho. Theo tôi, ngân sách xây dựng cơ sở vật chất nhà trường nên giao về cho địa phương quản lý song phải tránh xây không sử dụng.

Ngành Giáo dục vẫn phải quản lý, giám sát để sử dụng đúng mục tiêu, đúng quy hoạch và đáp ứng nhu cầu phát triển. Trường hợp xảy ra vi phạm thì phải quy trách nhiệm rất rõ chứ không phải cứ “tiêu hết tiền” của Nhà nước là xong. Nếu tất cả những sai phạm này đều có địa chỉ chịu trách nhiệm, chắc chắn đồng tiền sẽ được sử dụng có hiệu quả.

Ngoài ra, lương giáo viên chỉ là một điều kiện để nâng cao chất lượng giáo dục nhưng lại rất quan trọng. Còn về bài toán tổng thể đầu tư cho giáo dục, trước mắt phải xây dựng đội ngũ đạt chuẩn, trường lớp và thiết bị phù hợp. Hơn hết là bộ máy làm quản lý giáo dục phải có sự chọn lọc. Hiện nay, cơ chế này vẫn nặng bao cấp cũng như không phân cấp rõ ràng dẫn đến chồng chéo.

Điều quan trọng của đổi mới giáo dục là tạo ra nhân cách học sinh, xem học sinh làm được gì, sống tử tế ra sao, hạnh phúc thế nào, đó mới là thước đo phải thay đổi đối với giáo dục.

* PV: Xin cảm ơn ông!

Mai Đan