Định hình dòng chảy M&A trong bối cảnh mới

Với chủ đề “Vị thế mới, Vận hội mới”, Diễn đàn M&A Việt Nam năm 2025 do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức năm nay tiếp tục quy tụ hơn 500 lãnh đạo cấp cao từ các tập đoàn, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, đơn vị tư vấn trong nước và quốc tế đến tham dự, bàn luận và chia sẻ những góc nhìn thú vị về câu chuyện trong lĩnh vực M&A doanh nghiệp.

Trong bối cảnh chuyển mình mạnh mẽ của thị trường Việt Nam trên bản đồ đầu tư khu vực với môi trường pháp lý minh bạch hơn, thị trường vốn mở rộng và nhu cầu tái cấu trúc doanh nghiệp gia tăng, việc chủ động nắm bắt tình hình để tái cơ cấu, sắp xếp lại nguồn lực để chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới quan trọng hơn bao giờ hết.

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 8% trong năm 2025, cùng kỳ vọng tăng trưởng 2 con số trong những năm tiếp theo, được thúc đẩy bởi cải cách cơ cấu kinh tế, tăng cường đầu tư công vào hạ tầng và sự mở rộng của khu vực tư nhân, đang tạo ra “lớp đệm” quan trọng cho niềm tin của nhà đầu tư. Bên cạnh đó, lãi suất trong nước duy trì ổn định cũng góp phần thúc đẩy giao dịch.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm phát biểu tại Diễn đàn M&A năm 2024. Ảnh: Lê Toàn

Chỉ tính riêng trong tháng 10/2025, theo Công ty tư vấn Grant Thornton Việt Nam, thị trường ghi nhận 52 thương vụ M&A hoàn tất, tổng giá trị công bố và ước tính khoảng 720,4 triệu USD. Trong đó, bất động sản và sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì trong nhóm các lĩnh vực có giá trị lớn nhất, với giá trị giao dịch công bố/ước tính lần lượt đạt khoảng 225 triệu USD và 109 triệu USD.

Điểm chung dễ nhận thấy trong các thương vụ do Grant Thornton Việt Nam thống kê là các thương vụ M&A mang tính chiến lược tiếp tục dẫn dắt thị trường về số lượng, với xu hướng nhà đầu tư trong nước chiếm ưu thế về số lượng thương vụ, trong khi nhà đầu tư quốc tế dẫn dắt ở các giao dịch quy mô lớn. Sự phân bổ này phản ánh thế mạnh riêng của từng nhóm: nhà đầu tư nội địa am hiểu khung pháp lý, nắm bắt tốt thông tin về quỹ đất và tận dụng mạng lưới địa phương, trong khi nhà đầu tư nước ngoài thường nhắm tới các dự án có quy mô đủ lớn, pháp lý minh bạch và có tiềm năng tăng trưởng dài hạn.

Đồ họa: Phương Anh

Theo Indochina Capital, dự báo tăng trưởng cao cho thấy nhu cầu tiêu dùng cải thiện, dòng vốn gia tăng và niềm tin mạnh mẽ hơn vào triển vọng dài hạn của Việt Nam. Do đó, các doanh nghiệp không chỉ theo đuổi M&A để mở rộng thị phần, mà còn để nắm bắt lợi thế và các xu hướng chiến lược, như tiếp cận công nghệ hiện đại, thâm nhập các ngành có tiềm năng cao và củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô tiềm ẩn nhiều biến số, sự chuẩn bị kỹ lưỡng, sắp xếp chiến lược rõ ràng và hành động đúng thời điểm được các doanh nghiệp xem là yếu tố then chốt để gặt hái thành công.

Chính sách thuế quan toàn cầu do Tổng thống Mỹ Donald Trump thực hiện, như phân tích của PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, “buộc” Việt Nam vào thế phải cấu trúc lại nền kinh tế. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội, dù doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều khó khăn sau đại dịch Covid-19 và các ràng buộc về địa chính trị, bởi thế giới đòi hỏi trình độ công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo hay chuyển đổi xanh.

Vì vậy, PGS. TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh, “không lúc nào tốt hơn lúc này” để doanh nghiệp nội địa bứt phá, đổi vai trò từ người theo sau sang người dẫn đầu, đặc biệt trong các thương vụ M&A để mở rộng thị trường, tăng cường năng lực công nghệ và quản trị.

Doanh nghiệp cần làm gì?

Theo các chuyên gia, cần lưu ý rằng, thành công trong M&A không nằm trên giấy tờ, mà phải thể hiện ở kết quả sau sáp nhập như một cuộc “hôn nhân” thật sự. Trên thế giới, chỉ có khoảng 30 - 40% thương vụ M&A được coi là thành công, tức là “phần lớn thất bại”. Thất bại không chỉ vì tài chính hay pháp lý, mà đôi khi là do không hòa hợp văn hóa giữa hai bên, hoặc chưa sẵn sàng, chưa chuẩn bị cho hoạt động M&A...

Vì thế, bài học dành cho các doanh nghiệp Việt Nam là phải xác định M&A như một chiến lược phát triển dài hạn, chứ không phải chỉ tiến hành khi có cơ hội.

Đây cũng là nội dung mà rất nhiều chuyên gia, lãnh đạo cấp cao của doanh nghiệp mong muốn lắng nghe các diễn giả chia sẻ tại Diễn dàn M&A Việt Nam năm nay. Bởi thực tế đã cho thấy, có những ý tưởng, sáng kiến dù chỉ xuất phát từ “cảm hứng” nhất thời tại các cuộc “trà dư, tửu hậu” bên lề sự kiện sau đó đã được hiện thực hóa thành thương vụ có giá trị hàng tỷ USD.

Diễn đàn M&A Việt Nam quy tụ hàng trăm diễn giả là chuyên gia, lãnh đạo cấp cao từ các tập đoàn, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính và đơn vị tư vấn trong nước, quốc tế. Ảnh: Lê Toàn

Năm nay, nhờ lực đẩy từ các chính sách hỗ trợ của Chính phủ, số lượng thương vụ M&A dự kiến tăng lên trong các lĩnh vực then chốt như công nghệ, bất động sản... Đặc biệt, thị trường bất động sản đang phục hồi mạnh mẽ, các quy định đang được sửa đổi theo hướng rõ ràng, minh bạch hơn sẽ làm thay đổi điều kiện trong hoạt động M&A của các dự án có nhu cầu chuyển nhượng trên thị trường theo hướng tích cực hơn, tháo gỡ được khó khăn cho bên bán và bên mua.

Cùng với đó, dòng tiền rẻ liên tục được tung ra thị trường, mặt bằng lãi suất thấp được duy trì thúc đẩy nhu cầu đầu tư và quá trình tái cấu trúc thị trường. Lãi suất cho vay trung bình trong nước vẫn duy trì ở mức 7 - 9%, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực, giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư tiếp cận vốn dễ dàng hơn. Những chính sách này không chỉ cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn trong nước, mà còn thúc đẩy các giao dịch bất động sản, đặc biệt là M&A, nơi khả năng tiếp cận tín dụng đóng vai trò then chốt cho cả việc mua lại lẫn triển khai dự án sau giao dịch.

Tất nhiên, bên cạnh cơ hội, thị trường những năm tới có nhiều thách thức từ sự bất ổn địa chính trị trên thế giới cũng như những vấn đề nội tại của doanh nghiệp Việt trong khả năng tăng cường sự liên kết chiến lược cho các giao dịch. Song song đó là sự ưu tiên tạo ra giá trị dài hạn và tính bền vững bằng cách tập trung vào khả năng phục hồi dòng tiền, tích hợp các yếu tố môi trường - xã hội - quản trị (ESG) và tiềm năng tăng trưởng khi phát triển các khuôn khổ định giá, phù hợp với kỳ vọng phát triển của các nhà đầu tư toàn cầu.

Do đó, sự chuẩn bị ngay từ bây giờ của các doanh nghiệp sẽ trở thành nền tảng cho sự phát triển mạnh mẽ trong tương lai.