Nhỏ lẻ, manh mún

Theo báo cáo của Ban chỉ đạo Thương mại biên giới, do điều kiện địa lý và kinh tế - xã hội của một số tỉnh biên giới còn nhiều khó khăn, nên hệ thống chợ biên giới, chợ cửa khẩu, chợ trong khu kinh tế cửa khẩu phát triển chưa đồng đều, chủ yếu có quy mô nhỏ và chưa có quy hoạch.

Đặc biệt, các địa phương nằm trên tuyến biên giới với Lào, Campuchia còn nhiều chợ tạm phục vụ mua, bán nhỏ lẻ của cư dân biên giới trong vùng. Mặt hàng kinh doanh tại chợ chưa phong phú, chủ yếu là mặt hàng phục vụ nhu cầu thiết yếu của cư dân.

Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng - Trưởng Ban chỉ đạo thương mại biên giới phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: MN.

Trước thực trạng trên, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú - Phó trưởng ban thường trực - Ban chỉ đạo Thương mại biên giới cho biết, trong thời gian tới sẽ tiến hành rà soát về cơ sở hạ tầng, đánh giá tình hình hoạt động của hệ thống chợ biên giới, chợ cửa khẩu, chợ trong khu kinh tế cửa khẩu để có sự quy hoạch hợp lý.

Đại diện nhiều địa phương cho rằng, việc đầu tư thương mại biên giới đã được Chính phủ quan tâm đầu tư, nhưng so với điều kiện, tiêu chí về cơ sở vật chất thì chưa đáp ứng được. Việc xây dựng các chợ biên giới, chợ cửa khẩu cũng như chợ trong khu kinh tế cửa khẩu vẫn còn chậm, manh mún, việc triển khai xây dựng bến bãi, kho hàng, nhà cửa chưa được đồng bộ.

Đại diện Ban chỉ đạo thương mại biên giới tỉnh Lào Cai cho rằng, thời gian tới Chính phủ nên tăng cường đầu tư hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ xuất nhập khẩu qua biên giới như: Trung tâm bán buôn và kho tập trung hàng hóa, chợ đầu mối nông sản, chợ biên giới, chợ cửa khẩu, sàn giao dịch hàng hóa.

Bên cạnh đó, nghiên cứu thành lập một số trung tâm thương mại biên giới lớn tại các tỉnh có quy mô xuất nhập khẩu lớn để làm đầu mối cho hoạt động xuất nhập khẩu, tạo bước đột phá tích cực cho hoạt động thương mại biên giới.

Phát triển theo hướng nào?

Vấn đề đặt ra hiện nay, đó là có nên tiếp tục phát triển các chợ nhỏ ở biên giới như hiện nay hay không? Cần phải quản lý như thế nào cho hiệu quả? Những câu hỏi này đã phần nào được các đại biểu giải đáp khi nhiều giải pháp đã được đưa ra.

Tính đến nay, trên 3 tuyến biên giới Việt Nam có tổng số 285 chợ biên giới, chợ cửa khẩu, chợ trong khu kinh tế cửa khẩu. Trong đó tuyến biên giới Việt Nam -Trung Quốc có 92 chợ, tuyến Việt Nam - Lào có 53 chợ, tuyến Việt Nam - Campuchia có 140 chợ.

Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng - Trưởng Ban chỉ đạo cho rằng, để thúc đẩy thương mại biên giới nói chung và phát triển chợ biên giới nói riêng, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 72/QĐ-TTg ngày 15/11/20110, từ đó nhiều đề án xúc tiến thương mại biên giới đã được đưa ra.

Riêng việc đầu tư chợ biên giới, chợ cửa khẩu và chợ trong khu kinh tế cửa khẩu, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cũng đồng tình với đề xuất của tỉnh Sơn La là xã hội hóa đầu tư. Các địa phương cần có cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ DN thực hiện xã hội hóa để đầu tư cơ sở vật chất cho lĩnh vực thương mại, khuyến khích các DN đầu tư cơ sở hạ tầng thương mại biên giới phát triển.

Bên cạnh việc kêu gọi xã hội hóa chợ biên giới, nhiều ý kiến cho rằng cần phải có quy hoạch chợ một cách khoa học, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Nên nghiên cứu xây Trung tâm thương mại biên giới có quy mô đủ lớn. Đồng thời bố trí, sắp xếp các hộ kinh doanh cố định theo ngành, nhóm hàng, vị trí, địa điểm đối với người kinh doanh không thường xuyên.

Công tác giữ gìn vệ sinh môi trường, an ninh trật tự, PCCC và an toàn vệ sinh thực phẩm, kiểm dịch… cũng cần phải tăng cường. Có như vậy mới thu hút sự quan tâm, chú ý của thương nhân hai bên biên giới vào kinh doanh trong chợ.

Trong bài tham luận của mình, đại diện Ban chỉ đạo biên giới Tây Ninh đề nghị Trung ương sớm triển khai xây dựng chợ thí điểm Việt Nam - Campuchia tại huyện Me Mot, tỉnh Kampong Chanh (Campuchia), đối diện cửa khẩu Chàng Riệc (Tây Ninh) để các DN trong vùng Đông Nam Bộ, vùng kinh tế trọng điểm phía Nam có điều kiện đẩy mạnh xuất khẩu, tiêu thụ hàng hóa./.

Nhật Minh