Ngân hàng tăng cường kiểm soát nợ tái cơ cấu

Trong báo cáo phân tích mới nhất, các chuyên gia từ Công ty CP Xếp hạng Tín nhiệm Đầu tư Việt Nam (VIS Rating) cho biết từ tháng 1/2025, các ngân hàng sẽ không còn áp dụng các điều khoản của Thông tư 02/2023/TT-NHNN (Thông tư 02), chính sách đặc biệt được triển khai vào tháng 5/2023 để hỗ trợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho khách hàng. Thông tư này hết hiệu lực vào cuối tháng 12/2024 và cho đến nay, chưa có thông tin chính thức về việc gia hạn.

Mặc dù vậy, tác động của việc hết hiệu lực của Thông tư 02 đối với chất lượng tài sản của các ngân hàng trong năm 2025 có thể kiểm soát được. Các ngân hàng đã ghi nhận sự cải thiện về dòng tiền của người vay, giúp làm chậm lại tốc độ hình thành nợ có vấn đề trong suốt năm 2024.

Thông tư 02 được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) triển khai nhằm hỗ trợ khách hàng trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn, giúp các ngân hàng có thể cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tạo sự linh hoạt cho khách hàng trong việc tổ chức lại hoạt động kinh doanh và quản lý dòng tiền. Ngoài ra, Thông tư cũng cho phép các ngân hàng hoãn ghi nhận chi phí tín dụng liên quan đến các khoản vay được cơ cấu lại đến cuối năm 2024.

Tính đến tháng 6/2024, NHNN thông báo tổng nợ có vấn đề của ngành ngân hàng ổn định ở mức 6,9% trên tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống, và con số này đã không thay đổi trong năm qua, sau khi tăng mạnh trong giai đoạn 2022-2023.

Tốc độ hình thành nợ quá hạn của các ngân hàng đã chậm lại trong 3 quý đầu năm 2024. Hầu hết các ngân hàng đều tự tin rằng dòng tiền trả nợ của khách hàng sẽ tiếp tục cải thiện nhờ vào điều kiện kinh doanh trong nước tốt hơn. Cũng trong năm 2024, quy mô các khoản nợ tái cơ cấu đã giảm đáng kể ở một số ngân hàng lớn.

Sau khi Thông tư 02 hết hiệu lực, các ngân hàng sẽ phải ghi nhận toàn bộ chi phí tín dụng cho các khoản nợ tái cơ cấu, nhưng đối với những ngân hàng có quy mô nợ tái cơ cấu hạn chế, tác động lên kết quả kinh doanh vẫn có thể kiểm soát được.

Tuy nhiên, một số ngân hàng có khoản nợ tái cơ cấu đáng kể, đặc biệt là những ngân hàng có tỷ lệ bao phủ nợ xấu thấp, sẽ đối mặt với rủi ro tài sản cao hơn. Những ngân hàng này chủ yếu phải đối phó với các vấn đề liên quan đến lĩnh vực bất động sản, bao gồm khó khăn pháp lý và nhu cầu thấp tại một số dự án.

Ngoài ra, việc cải thiện khả năng sinh lời và chi phí tín dụng cao cũng là những thách thức lớn. Một số ngân hàng nhỏ đã có kế hoạch giảm rủi ro cho vay, nhưng điều này có thể tạo áp lực lên biên lãi ròng của họ trong tương lai.

Triển vọng tăng trưởng tín dụng

Nhìn về triển vọng ngành ngân hàng trong năm nay, theo phân tích của các chuyên gia từ Chứng khoán Vietcap, với dự báo về nền kinh tế mạnh mẽ, kỳ vọng tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống sẽ đạt khoảng 13,9% trong năm 2025, nhờ vào đà phục hồi của nền kinh tế và môi trường lãi suất thấp.

Bên cạnh đó, chính sách tiền tệ nới lỏng từ NHNN cũng sẽ tiếp tục hỗ trợ cho sự tăng trưởng này. Một yếu tố quan trọng là việc Quốc hội đã thông qua Nghị quyết ưu tiên mục tiêu tăng trưởng, với mức GDP dự kiến tăng từ 6,5% đến 7% trong năm 2025.

Trước đó, theo số liệu trong 9 tháng đầu năm 2024, các ngân hàng đã ghi nhận sự thúc đẩy mạnh mẽ của tín dụng trong các lĩnh vực bán buôn, bán lẻ, xây dựng và bất động sản. Tuy nhiên, nhu cầu tín dụng trong cho vay mua nhà và cho vay hộ gia đình đã bắt đầu có dấu hiệu phục hồi vào quý III/2024.

Theo đó, các ngân hàng cũng đã cố gắng tối ưu hóa chi phí huy động vốn trong bối cảnh cạnh tranh cho vay gay gắt, với phần lớn các khoản giải ngân trong 9 tháng đầu năm là cho các khoản vay ngắn hạn. Mặc dù tăng trưởng tiền gửi vẫn ở mức thấp, giấy tờ có giá của các ngân hàng đã tăng 16,8% trong cùng kỳ. Dự báo, tiền gửi toàn hệ thống sẽ đạt 13,4% vào năm 2025, phù hợp với mức tăng trưởng tín dụng.

Về tỷ lệ nợ xấu, mặc dù tỷ lệ này đã giữ ổn định trong 9 tháng của năm 2024, các chuyên gia kỳ vọng chất lượng tài sản sẽ cải thiện vào năm 2025, nhờ môi trường lãi suất thấp và nhu cầu tín dụng mạnh. Dự báo tỷ lệ nợ xấu cộng với nợ xấu đã xử lý sẽ giảm trong năm 2025, cho thấy áp lực hình thành nợ xấu sẽ giảm bớt.

Nhìn chung, triển vọng lợi nhuận của các ngân hàng trong năm 2025 là tích cực, với lợi nhuận sau thuế dự báo tăng trưởng 22,3% trong năm 2025. Tăng trưởng này sẽ được thúc đẩy nhờ vào việc cải thiện NIM, tăng trưởng tín dụng mạnh và sự phục hồi của các nguồn thu từ dịch vụ bancassurance, xử lý nợ và bất động sản. Tuy nhiên, chi phí tín dụng vẫn dự báo ở mức cao do tình trạng nợ xấu và các khoản nợ cần phải xử lý./.