“Làn sóng” tân binh sau 4 năm “im ắng”

Thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam nhiều năm qua gần như do khối ngoại chi phối. Theo số liệu tháng 1/2026 của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), doanh nghiệp có vốn nước ngoài nắm khoảng 80% thị phần khai thác mới, nhờ lợi thế về vốn, kinh nghiệm và công nghệ, dẫn đầu là Generali (17,07%), Dai-ichi (12,05%), AIA (11,59%), Prudential (6,76%)... Nhóm doanh nghiệp liên doanh giữa ngân hàng trong nước và đối tác nước ngoài, gồm MB Life và BIDV MetLife, chiếm 8,13% thị phần.

Bảo Việt Nhân thọ là doanh nghiệp nội địa hiếm hoi, song giữ vị trí dẫn đầu toàn ngành, với thị phần 19,29%.

Các nhà băng chủ động “mài cung”, rời vai trung gian để tiến tới làm chủ cuộc chơi. Ảnh: An Thư

Đáng chú ý, sau 4 năm không có doanh nghiệp mới gia nhập, năm 2025, Techcom Life được cấp phép, với Techcombank đóng vai trò “nhà cái” đứng sau nắm 80% vốn, cùng các cổ đông trong hệ sinh thái Vingroup. Sự xuất hiện này được xem là “cú hích” quan trọng, đánh dấu sự trở lại của doanh nghiệp nội trên thị trường lâu nay do khối ngoại chi phối. Ngay trong tháng 1/2026, Techcom Life vươn lên top 5 toàn ngành, chiếm 7,08% thị phần, qua đó, tạo kỳ vọng về một thế cân bằng hơn thời gian tới.

VPBank cũng đã trình kế hoạch thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ với vốn dự kiến 2.000 tỷ đồng, cho thấy “làn sóng” gia nhập của các nhà băng có thể tạo ra những chuyển động mới cho toàn thị trường.

Ở mảng phi nhân thọ, cũng sau 4 năm không có thêm doanh nghiệp mới, năm 2024, thị trường ghi nhận sự xuất hiện của Bảo hiểm Phi nhân thọ Techcom (TCGIns), Techcombank dự kiến mua thêm 57% cổ phần, nâng tỷ lệ sở hữu lên 68% để giữ vai trò “nhà cái” chi phối TCGIns. TCGIns là một trong gần 10 doanh nghiệp phi nhân thọ được hậu thuẫn bởi ngân hàng như: BIDV, VietinBank, Agribank, VPBank, Techcombank…, cho thấy xu hướng nhà băng gia nhập sâu hơn “sân chơi” phi nhân thọ.

Xu hướng này được nối dài khi tại Đại hội đồng cổ đông năm 2026, ACB đã thông qua kế hoạch thành lập ACB Insurance với vốn điều lệ dự kiến 500 tỷ đồng, từng bước hình thành hệ sinh thái tài chính khép kín và mở rộng dư địa phát triển thị trường.

Ngân hàng “mài cung” sớm, nhiều toan tính chiến lược

Trong bối cảnh thị trường bảo hiểm nhân thọ vừa qua “đáy” sau hai năm suy giảm và mới nhích phục hồi, quy mô vẫn thấp hơn khoảng 15% so với đỉnh 2022, nhiều ngân hàng chọn “nhập cuộc" sớm, thay vì đứng ngoài chờ sóng rõ ràng hơn, xuất phát từ nhiều toan tính chiến lược.

Chia sẻ tại Đại hội đồng cổ đông vừa qua, ông Từ Tiến Phát - Tổng giám đốc ACB thừa nhận, hai năm qua, thị trường bảo hiểm khá khó khăn và suy giảm, khiến mảng bancassurance (phân phối bảo hiểm qua ngân hàng) của ACB giảm liên tục, riêng năm 2025 giảm hơn 20% doanh thu.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo ACB, điều đáng mừng là quý I/2026 ghi nhận sự hồi phục mạnh mẽ của mảng bancassurance, cả thị trường chung và ACB. Theo đó, doanh thu bancassurance của ACB quý I/2026 tăng 33% cùng kỳ và dự kiến đóng góp hơn 1.000 tỷ đồng năm nay, sau khi thành lập ACB Insurance.

"Vừa qua, nhu cầu về bảo hiểm tuy chững lại, nhưng rõ ràng, nhu cầu rất lớn, mức độ thâm nhập về bảo hiểm của người dân Việt Nam chỉ khoảng 2 - 3%, còn rất nhiều tiềm năng” - Tổng giám đốc ACB đánh giá. Do đó, lãnh đạo ACB nhận định, đây là một hướng đầu tư có thể mang lại hiệu quả tổng thể cho cả tập đoàn.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Tổng giám đốc kiêm Giám đốc Khối Ngân hàng bán lẻ, Techcombank cũng tin tưởng, giai đoạn khó khăn của ngành bảo hiểm chỉ là một phần của chu kỳ phát triển và sẽ sớm phục hồi như các thị trường khác.

“Ngay cả những nước phát triển như: Hồng Kông, Singapore…, hay các nước cũng trong khu vực như: Thái Lan hay Malaysia…, quá trình phát triển đều có điều chỉnh. Điều chỉnh để chúng ta tinh chỉnh lại thị trường, giúp các hoạt động ngày càng minh bạch hơn và giúp các sản phẩm, dịch vụ thực sự mang lại giá trị cho khách hàng” - ông Tuấn bày tỏ.

Trao đổi với phóng viên về “làn sóng” tân binh gia nhập giai đoạn này, theo ông Trần Nguyên Đán - Viện trưởng Học viện Đào tạo bảo hiểm và quản trị rủi ro tài chính, đây là lựa chọn “đi trước một bước” có tính toán.

Ông Đán phân tích, doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ cần thời gian chuẩn bị dài 12 - 18 tháng, từ xin giấy phép sản phẩm, xây dựng bộ máy, tuyển dụng nhân sự..., đến hoàn thiện hệ thống. Vì vậy, giai đoạn thị trường khó khăn lại là thời điểm “lấy đà” để đón cơ hội phục hồi.

Việc vận hành một công ty bảo hiểm nhân thọ cũng có một số đặc thù khác so với ngân hàng. Thứ nhất, lĩnh vực bảo hiểm đòi hỏi chuyên môn cao và phức tạp, gần như tách biệt với hoạt động ngân hàng.

Thứ hai, đặc thù của bảo hiểm nhân thọ là thời gian lỗ kéo dài, thường 7 - 12 năm. “Do đó, một ngân hàng chưa có nguồn tiền dồi dào và chưa có hệ sinh thái đủ lớn sẽ không bao giờ đủ can đảm làm công ty bảo hiểm nhân thọ” - vị chuyên gia này nhìn nhận.

“Rời vai” trung gian, tái định vị cuộc chơi

Cũng cần nhắc lại rằng, trước đây, ngân hàng chủ yếu dừng lại ở vai trò “kênh phân phối”, tức ngân hàng đưa sản phẩm của các hãng bảo hiểm đến tay khách hàng. Tuy nhiên gần đây, các ngân hàng chuyển mình, không chỉ “bán hộ” mà “làm chủ”, tham gia sâu vào quá trình phát triển sản phẩm.

Đây chính là bước đi giúp ngân hàng khai thác “mỏ vàng” dữ liệu và tệp khách hàng sẵn có một cách hiệu quả, tăng khả năng “bán chéo” và giá trị trên mỗi khách hàng, thay vì chỉ dừng ở giao dịch đơn lẻ.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Tổng giám đốc Techcombank nhấn mạnh, phí bảo hiểm là một trong những nguồn phí rất quan trọng, đặc biệt là ngân hàng bán lẻ, bởi còn giúp gắn kết, giữ chân khách hàng lâu dài.

Cũng theo TS. Lê Bá Chí Nhân - Chuyên gia kinh tế cao cấp, các ngân hàng có nền tảng bán lẻ mạnh, sở hữu tệp khách hàng trung lưu và khách hàng có thu nhập ổn định có khả năng bán chéo sản phẩm bảo hiểm tốt hơn.

“Bancassurance hiện không chỉ là hoạt động bán sản phẩm bổ trợ, mà trở thành một phần của chiến lược quản lý tài sản và bảo vệ tài chính trọn gói cho khách hàng, đặc biệt ở phân khúc khách hàng cá nhân, khách hàng ưu tiên” - ông Nhân nêu rõ.

Nhấn mạnh việc thành lập doanh nghiệp bảo hiểm, đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ, cần được nhìn trong tổng thể hệ sinh thái tài chính, chuyên gia Trần Nguyên Đán phân tích thêm, hiệu quả của công ty bảo hiểm nhân thọ không nằm ở kết quả kinh doanh ngắn hạn, mà ở quy mô quỹ đầu tư hình thành từ dòng phí bảo hiểm và giải bài toán vốn dài hạn, cũng như xây dựng hệ sinh thái tài chính tích hợp cho ngân hàng.

Vị chuyên gia này phân tích, ngân hàng chủ yếu huy động vốn ngắn hạn, trong khi nhu cầu vốn trung dài hạn ngày càng lớn. Bảo hiểm nhân thọ mang lại nguồn vốn dài hạn ổn định, với các hợp đồng kéo dài hàng chục năm, thậm chí tới 99 tuổi. Qua đó, giúp bổ khuyết cho ngân hàng trong việc huy động nguồn vốn dài hạn.

“Đây là lợi thế lớn so với việc chỉ phân phối sản phẩm cho các hãng bảo hiểm bên ngoài như trước đây” - ông Đán chỉ rõ.