Năm nay, sản lượng gạo sẽ đạt khoảng 28 triệu tấn, đảm bảo đủ tiêu dùng trong nước và XK khoảng 6,5 – 7 triệu tấn. Ảnh: Nam Khánh

Vì vậy, để vượt qua khó khăn này và đảm bảo mục tiêu kim ngạch xuất khẩu (XK) hàng hóa nông, lâm, thủy sản đạt 42 tỷ USD trong năm 2020, ngành nông nghiệp phải tìm cơ hội ở các thị trường mới, tái cơ cấu sản xuất.

Phát hiện sớm nguy cơ để chủ động ứng phó

Trong gần 3 tháng qua, dịch Covid-19 đã gây ra những tác động tiêu cực cho ngành nông nghiệp. Minh chứng rõ nhất là nhiều mặt hàng nông sản không thể XK, tiếp tục sử dụng giải pháp tình thế là kêu gọi người tiêu dùng “giải cứu”.

Tại hội nghị trực tuyến “Thúc đẩy sản xuất nông nghiệp trong điều kiện dịch bệnh Covid-19” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tổ chức mới đây, ông Trần Châu - Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định cho hay, việc XK, tiêu thụ nông sản của tỉnh đang gặp khó khăn do ảnh hưởng của dịch bệnh

Covid-19. Cụ thể trên địa bàn tỉnh còn khá lớn dưa hấu gặp khó khăn trong tiêu thụ. Cuối tháng 3, tỉnh sẽ thu hoạch khoảng 48.000 tấn ớt. Mặt hàng này trước nay chủ yếu XK sang Trung Quốc, trong bối cảnh dịch bệnh như hiện nay chắc chắn việc tiêu thụ sẽ gặp khó khăn. Bên cạnh đó, dịch bệnh Covid-19 bùng phát ở nhiều nước châu Âu (EU) cũng khiến XK cá ngừ đại dương, tôm, đồ gỗ của tỉnh gặp khó khăn. Tỉnh này đã kiến nghị Bộ NN&PTNT đề xuất hỗ trợ các DN tham gia trong chuỗi sản xuất được vay vốn với lãi suất ưu đãi, được chậm trả lãi ngân hàng.

Ông Dương Thanh Tùng - Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Bắc Giang, cũng cho rằng, dịch Covid-19 có khả năng ảnh hưởng tới việc tiêu thụ sản phẩm nông sản trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là mặt hàng vải thiều. Để hạn chế tối đa tác động của dịch Covid-19 gây ra, tỉnh đã chủ động chỉ đạo sản xuất để kéo dài vụ thu hoạch vải thiều trong thời gian 2 tháng. Bên cạnh đó, tỉnh tập huấn nông dân sản xuất an toàn, xúc tiến tiêu thụ trong nước, quan tâm mở rộng thị trường XK mới như Nhật, Thái Lan... Đồng thời, tỉnh vẫn duy trì 149 mã vùng trồng an toàn, để sau khi tình hình dịch bệnh ổn định sẽ không bị gián đoạn nguồn hàng xuất sang thị trường Trung Quốc.

Tuy nhiên, tỉnh Bắc Giang cũng đề nghị Bộ NN&PTNT quan tâm, hỗ trợ giới thiệu các doanh nghiệp (DN) sản xuất quy mô lớn, đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, nhất là những sản phẩm đặc sản mà Bắc Giang có thế mạnh là lợn, gà, hoa quả. Bộ NN&PTNT cần hỗ trợ về cơ chế trong thu hút đầu tư của các DN vào lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao.

Là DN sản xuất, XK trái cây, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Nafoods Group kiến nghị, Bộ NN&PTNT cần tiếp tục quan tâm mở cửa thị trường, giới thiệu thêm sản phẩm sang thị trường Trung Quốc và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước phải được triển khai nhanh chóng.

Theo nhận định của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường, ngành nông nghiệp đang bị đe dọa bởi 3 thách thức lớn. Đó là ngoài chịu tác động của dịch bệnh Covid-19, ngành còn chịu thêm 2 tác động lớn là tính cực đoan của thời tiết do biến đổi khí hậu, điển hình là mưa đá, hạn hán, xâm nhập mặn… và dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cho rằng, sau dịch bệnh, thị trường thường bùng nổ về nhu cầu hàng hóa. Vì vậy, ngành nông nghiệp cũng phải chuẩn bị điều kiện tốt nhất khi dịch bệnh kết thúc nhằm đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế, tạo đà thúc đẩy XK. Khó khăn “kép”, nhưng ngành phấn đấu hoàn thành mục tiêu “kép” là XK và an sinh, đảm bảo môi trường bền vững. Để đảm bảo mục tiêu đó, các đơn vị, ngành hàng phải nhận diện rõ nguy cơ, thách thức để có các giải pháp cụ thể.

Cơ hội từ thị trường mới

Ông Nguyễn Văn Việt – Vụ trưởng Vụ Kế hoạch (Bộ NN&PTNT) cho hay, năm 2020, Bộ NN&PTNT đề ra mục tiêu XK là 42 tỷ USD. Trong đó, hàng nông sản khoảng 20 tỷ USD; lâm sản và đồ gỗ khoảng 11,5 tỷ USD; các mặt hàng thủy sản khoảng 10 tỷ USD; các mặt hàng chăn nuôi khoảng 0,8 tỷ USD. Tuy nhiên, với tình hình hiện nay để đạt được mục tiêu đề ra, toàn ngành nông nghiệp cần có những hướng sản xuất bám sát thị trường rất thận trọng.

Về thị trường XK, Bộ NN&PTNT tiếp tục phối hợp với Bộ Công thương, đại sứ quán Việt Nam tại các nước triển khai toàn diện, đạt hiệu quả cao nhất về công tác xúc tiến, phát triển thị trường tại các địa bàn trọng điểm, tiềm năng và thị trường ngách. Các đoàn công tác của Bộ NN&PTNT thời gian tới sẽ có sự tham gia của DN và phối hợp cùng các bộ, ngành khôi phục thị trường Trung Quốc; đồng thời mở cửa thêm các sản phẩm với thị trường này.

Cụ thể, Bộ NN&PTNT tiếp tục triển khai các đoàn công tác xúc tiến, phát triển thị trường tại các địa phương trọng điểm của Trung Quốc, ngay sau khi phía Trung Quốc kiểm soát dịch Covid-19 và công bố mở cửa lại bình thường. Cùng với đó, bộ này chuẩn bị sẵn cả phương án, kịch bản nhu cầu nông sản, thủy sản của nhiều địa phương có dịch Covid-19 sẽ tăng cao sau khi hết dịch. Ví dụ, thời gian qua, nhiều địa phương của Trung Quốc như tỉnh Hồ Bắc đã thực hiện nghiêm việc cách ly, nông dân không sản xuất trên đồng ruộng, dẫn đến thiếu hụt cân đối lương thực, thực phẩm và phải nhập khẩu.

Ông Việt nhấn mạnh, trong bối cảnh các thị trường truyền thống của nông sản Việt như Trung Quốc, EU đang vô cùng căng thẳng trong cuộc chiến chống dịch bệnh Covid-19, cùng việc đi tìm thị trường mới đồng thời phát triển chuỗi cung ứng ở ngay thị trường nội địa là một hướng đi cần thiết.

Theo đó, ngành nông nghiệp chú trọng tổ chức các diễn đàn xúc tiến thương mại, thúc đẩy tiêu thụ trong nước, ưu tiên thị trường nội địa thông qua hệ thống kết nối thu mua nông sản giữa các địa phương, DN và bà con nông dân; tổ chức lại hệ thống phân phối gắn kết với người sản xuất; phối hợp các hiệp hội ngành hàng, DN, các đơn vị ngành công thương các địa phương đẩy mạnh tổ chức xúc tiến thương mại, đưa hàng hóa nông sản vào tiêu thụ trong các hệ thống, chuỗi siêu thị lớn; khuyến khích các DN đẩy mạnh nâng cao chất lượng bảo quản, chế biến nông sản.

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cũng nhấn mạnh, trong thời gian tới toàn ngành nông nghiệp phải phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và các DN thực hiện cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu, phát huy lợi thế vùng, trên cơ sở tăng tỷ trọng nuôi trồng thủy sản và cây ăn quả. Ngành chăn nuôi tiếp tục các biện pháp kiểm soát dịch bệnh, đặc biệt dịch tả lợn châu Phi. Bộ NN&PTNT phối hợp với Bộ Công thương, Bộ Tài chính kiểm soát giá thành và giá bán sản phẩm của các DN chăn nuôi lớn; kiểm soát chặt, hạn chế tối đa việc đầu cơ tăng giá lợn thịt, lợn giống hiện nay trên thị trường.

Nam Khánh