PV: Thời gian gần đây, 3 thị trường nhập khẩu tôn, thép lớn của Việt Nam tại khu vực Đông Nam Á là Thái Lan, Malaysia, Indonesia liên tục tiến hành điều tra CBPG. Nguyên nhân vì đâu, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Sưa: Trong các mặt hàng XK của Việt Nam, thép là mặt hàng bị điều tra CBPG nhiều nhất. Năm 2014, thép Việt Nam đối mặt với 4 vụ kiện CBPG. 9 tháng đầu năm 2015, 3 thị trường Đông Nam Á là Thái Lan, Malaysia, Indonesia đều đã tiến hành điều tra CBPG đối với thép Việt Nam, lên đến gần chục vụ.

Nguyên nhân do thép là một ngành công nghiệp cơ bản, các nước đều muốn phát triển, đồng thời bảo hộ sản xuất. Trong khi đó, các thị trường khu vực như Thái Lan, Malaysia, Indonesia đang tiêu thụ tới hơn 50% lượng tôn, thép XK của Việt Nam. Để bảo hộ sản phẩm thép nội địa, nhiều nước đã sử dụng các hàng rào phi thuế quan, trong đó, điều tra áp thuế CBPG lên mặt hàng thép nhập khẩu là cách được các nước tích cực áp dụng.

Bên cạnh đó, các DN thép ở Việt Nam chủ yếu là DN nhỏ và vừa, việc nắm vững các văn bản luật pháp, thương mại quốc tế còn nhiều hạn chế; DN chưa thật am hiểu rõ pháp luật, cách thức quản lý của nước nhập khẩu. Ngoài ra, DN ký hợp đồng sơ sài, thường chỉ mới thỏa mãn một số điều khoản cơ bản như tên hàng, số lượng, giá cả… mà chưa chú ý đến những điều khoản phạt hay bồi thường thiệt hại và những công cụ pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình.

Ông Nguyễn Văn Sưa

PV: Các vụ kiện CBPG gây ảnh hưởng như thế nào đến việc sản xuất, kinh doanh của các DN ngành Thép trong nước, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Sưa: Khi sản phẩm tôn, thép XK của Việt Nam vào một nước nào đó bị áp thuế CBPG coi như “cánh cửa” XK sản phẩm vào nước đó đã bị khép lại, gây khó khăn cho DN trong việc tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm khi nguồn cung của các DN tăng hơn gấp đôi so với nhu cầu sử dụng nội địa.

Bên cạnh đó, nếu XK giảm, khả năng sản xuất cũng giảm theo, đây sẽ là một gánh nặng chi phí quá lớn cho các DN khi máy móc không chạy hết công suất. Ngoài ra, một sản phẩm tôn, thép XK khi đã bị khởi xướng điều tra, các “bị đơn” sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn như: Phải tích cực phối hợp, tạo điều thuận lợi cho phía cơ quan điều tra, nếu không sẽ bị áp thuế ở mức cao; tiêu tốn nguồn nhân lực, vật lực vào việc trả lời các câu hỏi của cơ quan điều tra; chi phí cho mỗi vụ kiện khá tốn kém; nhịp độ sản xuất cũng bị rối loạn với những tổn thất không lường trước được… Đặc biệt, từ một vụ kiện với một sản phẩm, nếu DN xử lý không tốt có thể dẫn đến những vụ kiện khác từ những nước khác với các sản phẩm khác.

PV: Để đối phó với các vụ kiện, đảm bảo sản xuất, kinh doanh, DN cần có những giải pháp như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Sưa: Ngành Thép của Việt Nam phát triển nóng nhưng sức cạnh tranh chưa cao, do đó, các DN cần có những chiến lược tổ chức lại sản xuất, hiện đại hóa công nghệ sản xuất để hạ chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm tăng sức cạnh tranh trong việc tìm kiếm thị trường XK.

Bên cạnh đó, DN cần phải nâng cao hiểu biết về thông lệ quốc tế, những quy định và kinh nghiệm về CBPG. Đặc biệt, DN không nên tập trung XK ồ ạt vào một vài thị trường mà cần đầu tư tìm kiếm thị trường mới, chia ra nhiều thị trường khác nhau để XK.

Ngoài ra, Nhà nước cần hỗ trợ xây dựng các công cụ thương mại phòng hộ CBPG, phòng chống trợ cấp và tự vệ thương mại đối với các sản phẩm tôn, thép.

PV: Trước các vụ kiện liên tiếp, VSA đã có sự đồng hành như thế nào với DN sản xuất tôn, thép trong nước, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Sưa: Trước hết, khi có thông tin về các vụ kiện CBPG tại các nước nhập khẩu có liên quan đến các sản phẩm tôn, thép Việt Nam, VSA sẽ nhanh chóng thông tin đến các DN thành viên, nhất là các DN có trong danh sách liên quan đến các vụ kiện. Đồng thời VSA cũng khuyến cáo các DN thực hiện đầy đủ các yêu cầu của cơ quan điều tra của nước nhập khẩu.

Ngoài ra, VSA sẽ nghiên cứu để có những kiến nghị gửi tới các cơ quan chức năng nhằm có những biện pháp bảo vệ tốt hơn cho DN nội.

PV: Xin cảm ơn ông!

Thiện Trần