Cựu chiến binh Nguyễn Thế Chất (bên phải phía sau) cùng các đồng đội đến thăm nghĩa trang liệt sỹ nơi có đồng đội của các anh đã anh dũng hy sinh nằm lại. Ảnh: Thế Bảy

Chiến tranh đã qua đi. Tuy nhiên, câu chuyện mà tôi vừa ghi lại được dưới đây thì vẫn vẹn nguyên tình cảm đồng đội đã cùng vào sinh ra tử. Đó là câu chuyện của cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Thế Chất và các đồng đội.

CCB Nguyễn Thế Chất, sinh năm 1957, quê Nghệ An, nhập ngũ năm 1977, tham gia chiến đấu tại chiến trường Campuchia thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn 234.

Anh Chất cho biết, cùng đợt nhập ngũ với anh năm ấy có 27 người cùng xã nơi anh sinh ra và nhiều người khác quê ở Hà Nội, Hải Phòng, Hà Bắc…, sau đợt tập huấn, các anh mỗi người được giao một nhiệm vụ: người đi chốt, người lên pháo thủ, người làm nhiệm vụ nuôi quân…

“Campuchia mùa khô năm 1977, nắng cháy da người, những dải khói đen kịt của pháo hạm, của bom mìn bùng lên rồi lại dần tan biến. Những tiếng súng rền vang lúc gần, lúc xa đôi lúc làm cho người lính chúng tôi không khỏi hồi hộp, giật mình. Tuy nhiên, những dải khói đen kịt của bom, mìn, những tiếng súng rền vang không hề làm cho người lính chúng tôi run sợ mà vẫn thoăn thoắt, cẩn trọng thực hiện từng nhiệm vụ được giao” – anh Chất hồi tưởng.

Chia sẻ với về quãng thời gian tham gia chiến đấu làm nhiệm vụ quốc tế cao cả, xóa bỏ chế độ diệt chủng của quân Pôn Pốt (Khmer đỏ) đối với người dân Campuchia, anh Chất cho biết: “Đây là quãng thời gian bộ đội Việt Nam gian khó trăm bề, nhưng luôn dũng cảm, lạc quan và đầy lòng nhân ái. Hàng vạn người lính tham gia chiến đấu bảo vệ người dân Campuchia luôn giữ được phẩm chất, vượt qua tất cả những hoàn cảnh gian khó nhất, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao”.

Chia sẻ về hoàn cảnh hy sinh của đồng đội, anh Chất lặng đi rồi hồi tưởng: “Sáng mùa hè năm 1977, đồng chí Dậu quê ở Hà Bắc (nay là Bắc Giang) nhận lệnh đi chốt, sau ca trực trên đường về thì gặp mìn hy sinh. Ngày hôm sau đồng chí Kim quê ở Hà Bắc (nay là Bắc Ninh) nhận nhiệm vụ lên pháo thủ số 2, trong khi chống trả đợt công kích dữ dội của quân Khmer đỏ đồng chí Kim bị trúng đạn hy sinh…”.

May mắn hơn những đồng đội khác, sau khi hoàn thành nhiệm vụ cao cả, anh Chất trở về với gia đình, quê hương. Tuy nhiên, những tình cảm, những kỷ niệm với những người đồng đội cùng ăn chung, ngủ chung và chiến đấu trên một chiến trường luôn khiến anh trăn trở, thôi thúc anh lên đường để tìm lại những người đồng đội còn sống và đặc biệt là tìm lại những đồng đội đã hy sinh.

Sau quãng thời gian dài tích cóp lương hưu, năm 2018 nhân dịp ngày Thương binh - Liệt sỹ (27/7), anh đã tìm được những người đồng đội chiến đấu năm xưa, hiện đang sinh sống ở Đồng Nai, Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh...

Sau ngày đó, những người đồng đội này đã cùng nhau gom góp những đồng lương hưu, tiền thương tật của mình tự tổ chức những chuyến đi, tìm đến các nghĩa trang liệt sỹ để thắp nén nhang tri ân và tìm lại những đồng đội đã hy sinh. Tại Nghĩa trang Liệt sỹ của tỉnh Đồng Nai, các anh đã tìm được phần mộ của hai liệt sỹ là Lưu Văn Phúc và Lưu Văn Hùng.

Đặc biệt hơn, như được chính anh linh, hương hồn các đồng đội đã hy sinh chỉ đường dẫn lối, các anh đã tìm được đến với gia đình và mẹ của liệt sỹ Dậu quê ở Bắc Giang. Sau khi tìm gặp, thăm hỏi động viên, các anh đã xin nhận mẹ liệt sỹ Dậu là người mẹ thứ hai và hứa hàng năm sẽ tổ chức đến thăm hỏi sức khỏe của mẹ thường xuyên hơn.

Năm nay, dịp 27/7 này, anh Chất cùng các cựu chiến binh, những đồng đội xưa nay tuổi đã cao, lại cùng nhau lên đường, thắp cho đồng đội nằm xuống một nén nhang; thăm hỏi mẹ già, người thân của những đồng đội đã hy sinh, mong những tình cảm của mình làm ấm lòng những người đã nằm xuống và cả những người còn đang sống hôm nay.

Những hành động, việc làm tuy nhỏ bé của các anh đã thể hiện nét đẹp truyền thống của dân tộc, thể hiện trách nhiệm, tình cảm thiêng liêng, sự tri ân của của người còn sống đối với những người đã hy sinh. Qua đó, góp phần cùng toàn xã hội chăm sóc, đền đáp công ơn những người có công, đồng thời giáo dục thế hệ trẻ biết sống nhân ái, biết trân trọng những giá trị truyền thống, thêm yêu quê hương, đất nước./.

Nguyễn Thế Bảy