Tồn đọng nhiều container chất thải tạo cảng Hải Phòng. Ảnh: T.L

Tồn đọng nhiều container chất thải

Trong khi đó, do thiếu chế tài xử lý nên khi bị phát hiện nhiều DN nhập khẩu đã “thản nhiên” tìm cách “bỏ” hàng hóa theo kiểu hàng vô chủ hoặc chấp nhận bị xử phạt hành chính, sau đó không thực hiện việc tái xuất ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Theo số liệu của Cục Hải quan Hải Phòng, chỉ riêng các cảng tại thành phố này đã chứa khoảng 5.000 container hàng quá hạn làm thủ tục. Cục Hải quan Hải Phòng mới chỉ khám xét được 1.353 container, trong đó có 104 container chứa nhựa phế liệu, máy tính, linh kiện điện tử cũ, nát, 1.085 container chứa lốp cao su đã qua sử dụng và 164 container quần áo cũ…

Đây là lô hàng do CtyCP Sông Lô (địa chỉ tại số 3, ngách 38, Xuân La, Tây Hồ, Hà Nội) nhập khẩu từ Hồng Kông về Cảng Đình Vũ - Hải Phòng vào tháng 7/2012. Chứng từ thể hiện rõ đây là lô hàng cao su mới. Tuy nhiên, khi tiến hành kiểm tra thực tế, Cục Hải quan Hải Phòng phát hiện, hàng trong container đã kiểm tra này đều là rác thải nguy hại thuộc danh mục cấm nhập khẩu, vi phạm Công ước Basel gồm máy tính, linh kiện điện tử cũ, nát.

Trước đó, một vụ việc tương tự được phát hiện, CTyCP Cửu Long Vinashin đã nhập khẩu từ Hàn Quốc về Việt Nam 3 máy biến thế đã qua sử dụng năm 2007. Và điều đặc biệt là 1 trong 3 máy biến thế này bị Cục Hải quan Quảng Ninh phát hiện chứa 7.000 lít dầu thải có chất cực độc PCB - chất độc chỉ đứng sau đioxin, bị cấm vận chuyển.

Sở dĩ có tình trạng trên là do ở những nước phát triển, chi phí để xử lý rác thải rất cao nên các DN nước ngoài tìm mọi cách để đẩy số rác này sang các nước đang phát triển. Trong khi đó, nhiều DN Việt Nam vì lợi nhuận sẵn sàng bất chấp lợi ích chung của cộng đồng, móc ngoặc với DN nước ngoài để tuồn rác thải vào nội địa.

Một thủ đoạn nữa được các DN sử dụng là lợi dụng kẽ hở trong quy định của Luật Hải quan, DN được phép xem hàng nhập về Cảng trước khi làm thủ tục mở tờ khai hải quan. Khi có nguy cơ bị phát hiện, các DN sẽ thông báo hàng được gửi nhầm và từ chối nhận hàng. Cơ quan chức năng muốn gửi trả lại hàng phải xác minh từ phía DN gửi hàng. Trong hầu hết các vụ việc phía DN gửi hàng không hợp tác, hoặc là DN ma.

Cần những chế tài mạnh mẽ hơn

Ông Nguyễn Thế Đồng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường (TCMT), Bộ Tài nguyên và Môi Trường cho biết thêm, TCMT đã biết được thông tin lô hàng 5.000 container chất thải tại Hải Phòng và theo chỉ đạo của lãnh đạo Bộ, Tổng cục đã có buổi làm việc với UBND TP. Hải Phòng về tình hình tồn đọng các container chất thải này tại cảng Hải Phòng và đã yêu cầu nhanh chóng xử lý.

Ông Đồng cũng thừa nhận, có một thực tế là trước đây khi nhà nước thực hiện chính sách mở cửa hợp tác giao lưu phát triển kinh tế quốc tế, rất nhiều DN đã lợi dụng chính sách ưu đãi nhà nước đã có những hành vi nhập khẩu các chất thải vào Việt Nam.

Về quan điểm của TCMT, ông Đồng nhấn mạnh, chúng ta phải thực hiện thật nghiêm luật Bảo vệ Môi trường, cấm mọi hình thức về nhập khẩu chất thải vào Việt Nam và hành vi vi phạm phải được xử lý nghiêm.

Cũng theo ông Đồng, dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 179/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường sẽ cập nhật các quy định mới theo Luật Bảo vệ môi trường 2014 và sửa đổi các hành vi vi phạm cho phù hợp như: Quy định về đánh giá tác động môi trường; kế hoạch bảo vệ môi trường; quản lý chất thải nguy hại; nhập khẩu phế liệu, tàu cũ để phá dỡ; bảo vệ môi trường trong các lĩnh vực; những hành vi nào thì bị phạt, những hành vi nào thì bị đình chỉ, việc lặp đi lặp lại nhiều lần sẽ có những chế tài nghiêm…

“Chúng tôi sẽ cương quyết đình chỉ những tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng theo quy định của pháp luật”, ông Đồng nhấn mạnh./.

Hồng Quyên