Ông Konaka Tetsuo, Trưởng Đại diện Văn phòng JICA Việt Nam tại cuộc họp báo. Ảnh: H.Y

Ngày 10/5, Văn phòng Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam đã tổ chức buổi họp báo thường niên tổng kết hoạt động năm tài chính 2017 và chia sẻ định hướng hoạt động năm tài chính 2018.

Khai trương Cảng Lạch Huyện vào ngày 13/5

Theo ông Konaka Tetsuo - Trưởng đại diện Văn phòng JICA Việt Nam, trong năm tài khoá 2017 (từ 1/4/2017 đến 31/3/2018), JICA tiếp tục thực hiện các chương trình hợp tác phát triển tập trung vào 3 trụ cột: "Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc tế”, “Hỗ trợ các đối tượng dễ bị tổn thương” và “Tăng cường quản trị nhà nước”.

Trong năm tài khóa này, đã có 3 hiệp định vay vốn ODA được ký kết, với tổng số vốn vay là 61,8 tỷ yên. Tổng giá trị vốn vay đã giải ngân là 105,4 tỷ yên, trong đó giá trị ròng là 53,9 tỷ yên. Hai bên đã ký kết một hợp đồng tài chính mới có giá trị 75 triệu USD, ký kết một hiệp định viện trợ không hoàn lại cho một dự án mới với tổng trị giá 1,8 tỷ yên.

Về các dự án hợp tác kỹ thuật, có 3 dự án đã hoàn thành, 30 dự án đang triển khai, trong đó 6 dự án mới. Ngoài ra, có 21 dự án chương trình đề xuất từ các DN tư nhân Nhật Bản đã hoàn thành, 34 dự án khác đang triển khai trong đó có 12 dự án mới.

Điểm qua một số dự án quan trọng của JICA, ông Konaka Tetsuo cho biết, dự án xây dựng Cảng quốc tế Lạch Huyện (Hải Phòng) là dự án vốn vay ODA đầu tiên được thực hiện theo hình thức hợp tác công tư. Các hạng mục cơ sở hạ tầng thiết yếu của cảng được xây dựng từ nguồn vốn vay ODA, còn hạng mục xây dựng và vận hành bến tàu container do doanh nghiệp tư nhân thực hiện.

Bằng việc xây dựng cảng nước sâu quốc tế đầu tiên của miền Bắc và cơ sở hạ tầng giao thông kết nối với đường cao tốc, dự án hoàn thành sẽ đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa và vận tải đường thủy ngày càng tăng tại Việt Nam. Trong hợp phần cầu và đường trong hạng mục xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu, cầu vượt biển dài 5,44 km nối Khu công nghiệp Đình Vũ và Cảng Lạch Huyện đã được thông xe vào tháng 9/2017, là cầu vượt biển dài nhất Việt Nam. Cảng Lạch Huyện dự kiến khai trương đón chuyến tàu đầu tiên vào cuối tuần này (ngày 13/5).

Về dự án đường cao tốc Bắc Nam (đoạn Đà Nẵng – Quảng Ngãi), một dự án đồng tài trợ với Ngân hàng Thế giới, trong đó đoạn Đà Nẵng – Tam Kỳ sử dụng vốn vay ODA của JICA, có chiều dài 65km, đã được thông xe vào tháng 8/2017.

Dự án xây dựng đường sắt đô thị TP.HCM, tuyến số 1 đoạn Bến Thành – Suối Tiên cũng đang được khẩn trương thi công, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2020. Lần đầu tiên tại Việt Nam, máy đào hầm TBM (robot khoan hầm công nghệ khiên đào kích cỡ lớn) đã được lắp đặt để thi công.

Ngoài ra, dự án Xây dựng Nhà máy nhiệt điện Thái Bình và đường dây truyền tải điện cũng dự kiến sẽ vận hành thương mại nhà máy nhiệt điện từ tháng 6/2018.

Mở rộng các hình thức hợp tác ODA mới

Bên cạnh đó, đại diện JICA cũng nêu một số tồn tại và thách thức mới trong quá trình triển khai các dự án như vấn đề chậm trễ thanh toán tại các dự án ODA, chậm trễ việc giải quyết các thủ tục liên quan đến các dự án ODA,… JICA đề nghị Chính phủ Việt Nam tiếp tục rà soát các thủ tục để sớm có quyết định về việc phân bổ ngân sách cho các dự án ODA và đơn giản hóa thủ tục…

Trong thời gian tới, một định hướng của JICA là mở rộng hình thức hợp tác ODA mới, như hỗ trợ các DN nhỏ và vừa của Nhật Bản đầu tư ra nước ngoài, đầu tư tài chính nước ngoài… trong đó có dự án phát triển chuỗi giá trị cà phê là dự án đồng tài trợ đầu tiên giữa JICA và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho khu vực tư nhân. Dự án nhằm mở rộng các nhà máy chế biến cà phê để nâng cấp phát triển ngành gia công chế biến nông sản, hỗ trợ các hộ nông dân quy mô nhỏ. Hỗ trợ của ADB bao gồm khoản vay trị giá 88 triệu USD, JICA là 75 triệu USD.

Ông Konaka Tetsuo chia sẻ, bản chất của việc hỗ trợ là giúp các nước cho đến lúc các nước không cần ODA vẫn có thể vẫn phát triển tốt. “Dù khó có thể nói khi nào Việt Nam không còn cần đến ODA, nhưng chúng tôi mong muốn Việt Nam càng sớm càng tốt trở thành nước có thu nhập trung bình để không cần đến ODA mà vẫn phát triển tốt”, đại diện JICA nói.

Theo vị Trưởng đại diện JICA, để hạn chế gánh nặng nợ công của Việt Nam hiện nay, JICA đang hướng đến cơ chế cho vay với doanh nghiệp tư nhân. Thời gian tới, bên cạnh cho vay với Chính phủ, JICA sẽ tăng cường cho vay với DN tư nhân của Việt Nam để không đẩy nợ công lên cao.

Hoàng Yến