Có nước thực hiện miễn thuế thu nhập doanh nghiệp các dự án đầu tư sản xuất xe ô tô điện chạy pin. Ảnh: TL.

Ưu đãi thuế, phí đăng ký

Bên cạnh các dòng xe vừa chạy xăng kết hợp với năng lượng điện gồm xe hybrid (HEV: Hybrid Electric Vehicle), xe hybrid sạc ngoài (PHEV: Plug-in Hybrid Electric Vehicle) và xe ô tô điện sử dụng nhiên liệu Hydro (FCEV: Fuel¬cell Electric Vehicle), hiện đang có loại xe ô tô điện chạy pin (BEV: Battery - powered Electric Vehicle). Hai loại xe hybrid và xe hybrid sạc ngoài di chuyển chủ yếu bằng động cơ đốt trong, song song tận dụng các lợi ích từ cụm truyền động điện gồm một mô tơ điện với pin.

Trong khi đó xe ô tô điện chạy pin với cấu tạo tối giản, chạy quãng ngắn, có thể tiếp cận nguồn điện ở mọi nơi, có lợi thế lớn trong đô thị. Xe ô tô điện sử dụng nhiên liệu Hydro dù có ưu thế so với xe ô tô điện chạy pin, khi thời gian sạc ngắn, tuy nhiên việc sản sinh ra nước khiến xe điện sử dụng nhiên liệu hydro chỉ đặc biệt phù hợp với những quốc đảo, khu vực khô cằn, không phù hợp với các đô thị lớn. Ba loại xe HEV, PHEV, FCEV đều sử dụng xăng, khí nên gây ảnh hưởng đến môi trường hơn xe ô tô điện chạy pin (BEV).

Biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường từ khí thải phương tiện giao thông đang là một vấn đề cấp bách và nhận được rất nhiều sự quan tâm từ tất cả các quốc gia trên toàn thế giới. Nhiều quốc gia đang có xu hướng hạn chế hoặc loại bỏ dần các phương tiện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch, đồng thời khuyến khích các phương tiện sử dụng nhiên liệu sạch thông qua các chính sách ưu đãi, hỗ trợ về thuế, tài chính để ưu tiên phát triển sản xuất, sử dụng xe ô tô điện chạy pin.

Với xu hướng hạn chế hoặc loại bỏ dần các phương tiện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch, đồng thời khuyến khích các phương tiện sử dụng nhiên liệu sạch, các quốc gia trên thế giới đã có các chính sách ưu đãi, hỗ trợ về thuế, tài chính để ưu tiên phát triển sản xuất, sử dụng xe ô tô điện.

Cụ thể như Ucraina không đánh thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với xe ô tô điện chạy pin. Hàn Quốc miễn thuế TTĐB, miễn thuế phương tiện với các loại xe ô tô điện chạy pin và xe ô tô điện sử dụng nhiên liệu hydro.

Ngoài ra, Hàn Quốc đã ban hành chương trình khuyến khích xe ô tô điện chạy pin từ năm 2011 với rất nhiều các khoản trợ cấp và ưu đãi thuế với các vùng trên cả nước. Chính phủ nước này cũng đã đưa ra hỗ trợ giá 13.000 USD đối với các phương tiện chạy điện hoàn toàn, tuy nhiên thì khoản trợ cấp này đã giảm dần từ 2014 đến 2020. Về các ưu đãi về thuế, năm 2015, Hàn Quốc đã có khung ưu đãi đối với xe ô tô điện chạy pin như: giảm tối đa 2.000 USD thuế tiêu dùng cá nhân (thuế đóng một lần); giảm tối đa 1.400 USD thuế mua xe.

Trung Quốc cũng thực hiện miễn thuế tiêu dùng khi mua xe ô tô điện chạy pin, giảm 50% lệ phí đăng ký đối với xe ô tô điện chạy pin.

Tại Indonesia, thực hiện giảm hoặc miễn thuế hàng hóa xa xỉ cho xe ô tô điện chạy pin. Từ 2021, tăng thuế suất TTĐB xe PHEV lên 5%. Đối với các dòng xe hybrid khác (full hybrid và mild hybrid), tăng lên từ mức 2% - 12% lên 6% - 12%. Thuế suất 0% đối với các dòng xe ô tô điện chạy pin. Có lộ trình tăng thuế suất lên 8% với xe PHEV, 10% - 14% với xe hybrid khác.

Ngoài ra, Indonesia còn có các ưu đãi tín dụng dành cho các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện bao gồm: miễn thuế nhập khẩu đối với xe ô tô điện chạy pin ở dạng rời rạc hoàn toàn (CKD) hoặc rời rạc không hoàn toàn (IKD) và đối với các cụm linh kiện chính của xe ô tô điện chạy pin với số lượng nhất định trong một khoảng thời gian nhất định; giảm hoặc miễn thuế bán hàng đối với hàng xa xỉ.

Bên cạnh đó, nước này còn thực hiện giảm hoặc miễn thuế do chính quyền vùng hoặc chính quyền trung ương ban hành, bao gồm việc giảm hoặc miễn thuế xe cơ giới và chuyển quyền sở hữu xe cơ giới; miễn thuế nhập khấu máy móc, vật tư và thiết bị sử dụng để sản xuất xe ô tô điện chạy pin; ưu đãi cho sản xuất thiết bị trạm sạc xe ô tô điện chạy pin...

Giảm thuế theo mức độ phát thải CO2

Tại Thái Lan, từ năm 2016 giảm thuế suất thuế TTĐB với xe ô tô điện chạy pin theo mức độ phát thải C02 dưới 100g/km thì giảm thuế suất từ 10% xuống 5%; dưới 150g/km thì thuế suất giảm từ 20% xuống 10%; dưới 200g/km thuế suất 12,5%. Bên cạnh đó, các dự án đầu tư sản xuất xe ô tô điện chạy pin được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 5-8 năm.

Đối với Malaysia, nước này áp dụng một mức 10% thuế TTĐB cho toàn bộ các dòng xe ô tô điện chạy pin (xe xăng và dầu chịu thuế TTĐB thuế suất 60 - 105%), thay thế quy định thuế suất TTĐB theo mức phát thải C02 để tránh phức tạp trong khâu quản lý.

Tháng 4/2021, Chính phủ Malaysia đã có đề xuất thực hiện chính sách mới áp dụng mức thuế suất 0% thuế nhập khẩu và thuế TTĐB đối với xe ô tô điện chạy pin nhập khẩu nguyên chiếc. Tuy nhiên, số lượng xe ô tô điện chạy pin được hưởng ưu đãi này bị giới hạn ở mức 10.000 chiếc xe nhập nguyên chiếc và chỉ có hiệu lực đến hết năm 2022. Từ 2023 - 2025, xe ô tô điện chạy pin nhập khẩu nguyên chiếc sẽ được miễn 50% thuế nhập khẩu và thuế TTĐB.

Đối với Nhật Bản, áp dụng các chính sách thuế ưu đãi với xe ô tô điện chạy pin và xe có lượng phát thải thấp, cụ thể: khi một chiếc xe có lượng phát thải thấp được mua, thuế mua xe được giảm 2,7% (đối với xe hybrid được giảm 2,2%). Thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, khi một chiếc xe có lượng phát thải thấp được mua, chủ sở hữu xe có thể được chọn tăng mức khấu hao thêm 30% trong năm đầu hoặc giảm 7% thuế thu nhập cá nhân hoặc thuế thu nhập doanh nghiệp (khoản sau không được áp dụng đối với doanh nghiệp có vốn lưu động hơn 100.000 USD).

Tại Việt Nam, những năm gần đây, Nhà nước có nhiều chính sách ưu đãi đế khuyến khích việc sản xuất và tiêu dùng xe ô tô điện, thúc đẩy việc sử dụng các chủng loại xe tiết kiệm nhiên liệu và thân thiện với môi trường, trong đó có chính sách thuế TTĐB và lệ phí trước bạ.

Gần đây, có kiến nghị ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ô tô điện chạy pin, tuy nhiên muốn sửa quy định này phải trình Quốc hội sửa đổi Luật TTĐB. Các cơ quan chức năng trong thời gian tới sẽ nghiên cứu, tổng kết, đánh giá và trình các cấp có thẩm quyền để sửa các quy định cho phù hợp thực tiễn.

Về chủ trương, Nhà nước đã xác định khuyến khích dòng xe thân thiện môi trường, ưu tiên phát triển một số ngành, lĩnh vực trong đó có ngành công nghiệp ô tô, thực hiện chính sách miễn, giảm thuế ở mức hợp lý và có thời hạn phù hợp đối với các ngành công nghiệp ưu tiên phát triển./.

Minh Anh