Đây là chủ đề được trao đổi, thảo luận tại Tọa đàm “Tăng cường liên kết, phát triển KTHT bền vững” do Liên minh HTX Việt Nam tổ chức ngày 10/9.

Phát triển nhanh

Theo số liệu của Liên minh HTX Việt Nam, tính đến 30/6/2019, cả nước có gần 24.000 HTX, 75 liên hiệp HTX và hơn 100.000 tổ hợp tác, với gần 8 triệu thành viên, trực tiếp tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho hơn 30 triệu người. Hàng năm đóng góp của khu vực HTX vào GDP cả nước khoảng 10%.

Toàn cảnh Tọa đàm. Ảnh: D.T

Bên cạnh đó, năng lực quản trị của các HTX có nhiều tiến bộ, quy mô, chất lượng và hiệu quả hoạt động của HTX ngày càng tăng. Hiện nay, tỷ lệ HTX hoạt động đạt hiệu quả gần 54%, tổng doanh thu đạt hơn 30.000 tỷ đồng, thu nhập bình quân người lao động đạt 3,5 triệu đồng/tháng. Nhiều địa phương, HTX đang trở thành loại hình phổ biến, phù hợp với điều kiện và nhu cầu thực tế tổ chức sản xuất, kinh doanh của hộ gia đình, cá nhân nhất là lĩnh vực nông nghiệp, vận tải đường bộ. Từ đó, đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế địa phương, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, cải thiện môi trường...

Gỡ rào cản để kinh tế HTX phát triển

Bên cạnh những kết quả tích cực, ông Nguyễn Văn Thịnh – Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam cho biết, khu vực KTHT, HTX hiện phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, còn nhiều hạn chế, khó khăn. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng chậm, một số HTX chưa tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, còn biểu hiện hình thức, xa rời bản chất, nguyên tắc và giá trị HTX. Mặt khác, năng lực nội tại của một số HTX còn yếu, cơ sở vật chất nghèo nàn, sự liên kết, hợp tác của các HTX chưa chặt chẽ, hiệu quả thấp...

“Sản xuất trong cơ chế thị trường nhưng hầu hết HTX lại không biết nhu cầu thị trường là gì, năng suất tăng liên tục nhưng thu nhập tăng thấp, giá đầu vào cao nhưng giá đầu ra thấp, thị trường đòi hỏi sản phẩm nông nghiệp phải có chứng nhận xuất xứ nhưng hầu hết các HTX chưa làm được, các HTX chủ yếu đang làm ra cái mình có, chưa làm được cái thị trường cần… Đây chính là những điểm yếu của một số HTX và thành viên hiện nay” - ông Chu Văn Hòa – Chủ tịch HĐQT HTX Đan Phượng, Hà Nội cho biết thêm.

Lý giải về những tồn tại trên, theo bà Chu Thị Vinh – Trưởng phòng Quản lý HTX, Cục Phát triển HTX, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, bên cạnh những nguyên nhân xuất phát từ những điểm yếu nội tại của khu vực HTX, thì nhiều địa phương, công tác hỗ trợ HTX mới chỉ dừng lại ở chủ trương, chưa có chỉ đạo xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện, không có cơ chế chính sách hỗ trợ cho các HTX trong quá trình thực hiện.

Bên cạnh đó, mặc dù Luật HTX năm 2012 và các văn bản hướng dẫn dưới luật đã có quy định về các chính sách sách ưu đãi, hỗ trợ cho các HTX, nhưng thực tế các chính sách này đi vào cuộc sống không nhiều. Có chính sách tới năm 2018 mới bắt đầu thực hiện như chính sách hỗ trợ về kết cấu hạ tầng. Một số chính sách thực hiện chưa hiệu quả (như chính sách ưu đãi tín dụng, hỗ trợ chế biến sản phẩm…), một số cơ chế, chính sách ban hành chưa sát với tình hình thực tế nên chưa đi vào cuộc sống… Do đó, số lượng HTX được hưởng chính sách hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước còn hạn chế.

Ngoài ra, công tác phối hợp trong việc thực hiện chính sách giữa các bộ, ngành Trung ương và địa phương chưa thực hiện tốt, nên còn chồng chéo trong việc triển khai thực hiện các chính sách...

Để tháo gỡ khó khăn cho các HTX, tạo đà cho KTHT phát triển, bà Quách Thị Hòa – Giám đốc HTX chăn nuôi gà đồi Hương Nhượng, tỉnh Hòa Bình kiến nghị, Nhà nước cần tiếp tục rà soát, bổ sung, hướng dẫn thực hiện cơ chế chính sách, nhất là tập trung tháo gỡ những khó khăn vướng mắc hiện nay cho HTX về tiếp cận các nguồn tín dụng, tiếp cận đất đai.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần tăng cường các chính sách tập huấn, hỗ trợ cho HTX như đào tạo nghiệp vụ kế toán HTX, nghiệp vụ marketing thị trường, nghiệp vụ quản lý HTX. Đồng thời, cần có các biện pháp bảo hộ thương hiệu sản phẩm HTX, hỗ trợ quảng bá phát triển thương hiệu và tiêu thụ sản phẩm ổn định.

Từ phía Liên minh HTX Việt Nam, ông Nguyễn Văn Thịnh kiến nghị, Nhà nước cần ưu tiên bố trí nguồn lực để thực hiện chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể; tập trung hỗ trợ xây dựng mô hình HTX ứng dụng công nghệ cao gắn với liên kết theo chuỗi giá trị, tiêu chuẩn sản phẩm an toàn, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại tiêu thụ sản phẩm… Có như vậy, các HTX mới phát triển vững mạnh, KTHT phát triển bền vững./.

Diệu Thiện