Chỉ số niềm tin cao nhất trong 13 năm

Phát biểu tại Lễ công bố PCI 2017, sáng 22/3, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Vũ Tiến Lộc đánh giá: "Trong bản Báo cáo năm thứ 13 của loạt báo cáo về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI có rất nhiều tín hiệu đáng mừng về năng lực điều hành kinh tế của các địa phương; sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân; sự rộng mở của môi trường sinh thái cho khởi nghiệp ở Việt Nam".

Điều tra PCI 2017 nhận được sự phản hồi của 10.245 DN tư nhân trong nước tại 63 tỉnh, thành phố...

“Năm nay, điểm số PCI bình quân cao nhất kể từ giai đoạn khởi đầu của Báo cáo PCI từ năm 2005 đến nay và gần như tất cả các tỉnh đều tăng điểm số của mình. Điều này, phản ánh rõ ràng thực tế môi trường kinh doanh ở các địa phương đã có những cải thiện rất ấn tượng dưới sự điều hành của Chính phủ của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. Hành trình chuyển lửa về các địa phương đã mang lại kết quả tích cực” - ông Lộc nhấn mạnh.

Đặc biệt, theo báo cáo, niềm tin của cộng đồng DN vào môi trường kinh doanh đang được khơi dậy: 52% DN tư nhân trong nước và 60% DN FDI cho biết sẽ mở rộng quy mô kinh doanh trong 2 năm tới. Đây là chỉ số niềm tin cao nhất của cộng đồng kinh doanh kể từ năm 2011 trở lại đây.

Về vấn đề này, ông Đậu Anh Tuấn - Giám đốc Dự án PCI cho biết, qua khảo sát, đa số ý kiến của các DN đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đều đánh giá, thủ tục hành chính tại nước ta đã được cải thiện rõ rệt. Điển hình như thời gian cần thiết để hoàn tất các thủ tục cấp phép đầu tư đã giảm nhiều hay những thủ tục giai đoạn hậu đăng ký, gia nhập thị trường đối với DN FDI như bảo hiểm xã hội, thuế, lao động… đã đơn giản hơn rất nhiều. Trong đó, cộng đồng DN đánh giá cao những bước tiến đột phá trong cải cách các thủ tục về thuế.

Bên cạnh đó, các DN FDI cũng cho biết, chi phí không chính thức đã giảm thiểu đáng kể cũng như tình trạng nhũng nhiễu không còn nhiều như trước đây. Tỷ lệ DN phải chi trả chi phí không chính thức khi làm thủ tục hải quan giảm từ 56,5% năm 2016 xuống còn 53%, khi làm thủ tục đất đai từ 22,6% xuống còn 17,5%...

Doanh nghiệp vẫn lo lắng về tính minh bạch, đất đai, an ninh trật tự, chất lượng nhân lực...Ảnh: T.U

Ngoài ra, “khảo sát cũng cho thấy, chỉ có 30% DN cho biết phải dành trên 10% thời gian để tìm hiểu và thực hiện các quy định pháp luật. Có tới 72% DN đánh giá các cán bộ công chức giải quyết công việc hiệu quả; 52% DN cho rằng thủ tục giấy tờ đơn giản và 92% cho biết phí, lệ phí được công khai” - ông Tuấn cho biết.

Lo lắng vẫn chưa giảm

Theo báo cáo của VCCI, nhiều DN FDI đánh giá chất lượng lao động của Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu khiến họ gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề tuyển dụng được những lao động có kỹ năng, chuyên môn tốt. Có đến 55% DN FDI cho rằng “tương đối khó”; 19% đánh giá là “khó” để tuyển được lao động có tay nghề.

Bên cạnh đó, chỉ có 31% DN FDI đánh giá chất lượng lao động tại địa phương đáp ứng được nhu cầu của họ. Các nhà đầu tư nước ngoài cũng ít hài lòng về chất lượng đào tạo nghề tại các địa phương và cho biết họ phải chi nhiều hơn cho việc đào tạo lại lao động mới tuyển vào.

Ngoài ra, các DN cũng cho biết còn gặp rất nhiều rào cản đến từ những vấn đề như tính minh bạch chưa cao, thiết chế pháp lý chưa tốt. Đặc biệt, hiện nay việc tiếp cận đất đai của DN gặp khó khăn hơn với nhiều rủi ro hơn.

Mặt khác, trung bình vẫn có trên 59% DN cho biết họ vẫn còn phải trả các chi phí không chính thức, 28% DN vẫn chưa hài lòng với kết quả giải quyết công việc của các công chức.

Có một điểm đáng lưu ý trong Báo cáo PCI 2017, đó là nỗi lo về an ninh trật tự của DN khi tình trạng tội phạm ngày càng gia tăng. Những mối lo ngại này đã ảnh hưởng nhiều đến các DN. Kết quả điều tra năm 2017 cho thấy có 14,5% DN cho biết họ bị trộm cắp hoặc đột nhập trong năm vừa qua. Do đó, 3% DN cho biết phải trả tiền bảo kê cho các băng nhóm côn đồ, tổ chức xã hội đen để đảm bảo yên ổn làm ăn...

Từ những bất cập đó, theo các chuyên gia kinh tế, trong thời gian tới, chính quyền phải đẩy mạnh cải cách thể chế, còn DN phải nâng cấp về quản trị để bắt kịp với những chuẩn mực toàn cầu.

Đặc biệt, để đưa ra những khuyến nghị cho DN, báo cáo PCI lần này đã dành hẳn một chương để "khắc họa bức tranh" khu vực DN tư nhân ở Việt Nam. Qua đó cho thấy, một trong những thách thức phát triển quan trọng nhất đối với Việt Nam hiện nay là năng lực còn hạn chế của các DN tư nhân trong việc cải thiện năng suất và mở rộng quy mô để cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Hiện khu vực tư nhân vẫn hướng vào thị trường trong nước là chủ yếu, 70% xuất khẩu vẫn lệ thuộc vào các FDI, chỉ 6% DN tư nhân có cung cấp hàng hóa và dịch vụ cho các DN FDI. Hệ số chuyển giao công nghệ từ FDI cho các DN nội địa thấp nhất trong ASEAN..

Việt Nam có chất lượng quản trị DN thấp so với các chuẩn mực quốc tế và so với chính các FDI đang hoạt động tại Việt Nam. Theo ông Lộc, đây là điểm yếu cần được khắc phục nhanh chóng trong thời gian tới.

“Quốc tế hóa DN tư nhân, nâng cấp chất lượng quản trị của khu vực DN tư nhân ở Việt Nam là một hướng đi cấp thiết để DN Việt có thể tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và cạnh tranh trên thị trường quốc tế, giúp Việt Nam có thể thoát ra khỏi “bẫy thu nhập trung bình” - ông Lộc nhấn mạnh./.

Tố Uyên