Toàn cảnh họp báo

Nâng cao độ an toàn cho sản phẩm nông nghiệp

Chia sẻ tại buổi họp báo về hợp tác của JICA trong hình thành chuỗi giá trị nông sản ngày 16/12, ông Mori Mutsuya, Trưởng đại diện Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam cho biết, Việt Nam đã rất nỗ lực trong việc mở rộng sản xuất các sản phẩm nông nghiệp, nhất là áp dụng quy trình VietGAP nhằm nâng cao độ an toàn cho sản phẩm. Kết quả là gạo, cà phê và hạt tiêu đã trở thành những mặt hàng xuất khẩu có năng lực cạnh tranh cao, đứng vị trí thứ nhất hoặc thứ hai thế giới.

Về thủy sản, các mặt hàng như tôm, cá da trơn cũng được xuất khẩu ra thế giới. Ngoài ra, tháng 11 năm nay, xoài của Việt Nam đã bắt đầu được xuất sang Nhật Bản, khởi đầu cho sự xuất khẩu đa dạng hoa quả sang các nước.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng còn không ít rào cản cho phát triển sản phẩm nông nghiệp như việc xử lý sau thu hoạch chưa đầy đủ, không có cơ sở bảo quản lạnh khiến tình trạng rau hỏng khi tới thị trường tiêu thụ trầm trọng hơn, sản phẩm nông nghiệp không được phân loại, nên giá thành sản phẩm tốt cũng như sản phẩm kém đều giống nhau, làm mất dần ý thức cải thiện chất lượng của người sản xuất.

Ngoài ra, do nghi ngờ về tính an toàn, nên cho dù có sản xuất rau an toàn cũng không có thị trường để bán được giá cao, việc tiêu thụ hàng hóa còn phức tạp. Bên cạnh đó, cho dù mục tiêu là hướng tới xuất khẩu, thì với giá đầu vào như đất và phân bón cao, thì năng lực cạnh tranh cũng không có…

Ông Mori Mutsuya cũng nhấn mạnh cần chú trọng quy trình VietGAP bởi đây là một mô hình ưu việt với 64 tiêu chuẩn về chất lượng. Tuy nhiên, để người nông dân đạt được những tiêu chí đó thì họ cần bỏ ra từ 1.000 đến 2.000 USD, với chi phí này không phải hộ nông dân nào cũng có đủ điều kiện để thực hiện được. Hiện nay, JICA đang phối hợp với Bộ NN&PTNT lựa chọn 29 tiêu chuẩn cơ bản để hợp tác, đồng thời có cơ chế xây dựng dự án, trong đó người nông dân phải ghi chép tất cả quá trình sản xuất, và với dự án này họ sẽ không mất phí để được công nhận.

Chú trọng thị trường "nội" trước khi hướng "ngoại"

Trước những áp lực về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm như liều lượng phân bón hóa học cũng như các loại thuốc bảo vệ thực vật còn cao trong sản xuất nông nghiệp, ông Mori Mutsuya cũng cho rằng biện pháp để giải quyết vấn đề này chính là hình thức trồng trọt theo hợp đồng. Theo đó, nông dân sẽ ký hợp đồng với các siêu thị, những nơi này sẽ luôn mong muốn sản phẩm của họ phải có chất lượng vì thế để những sản phẩm bán trong siêu thị của họ đảm bảo chất lượng sạch, có chất lượng, họ sẽ có quá trình đi kiểm tra trong quá trình sản xuất của nông dân.

Ông cho biết: “Không phải cứ áp dụng tất cả các biện pháp hành chính thì sẽ giải quyết được vấn đề. Sản xuất theo hợp đồng như thế này rõ ràng là người nông dân sẽ thấy khi làm đúng hợp đồng thì họ sẽ có thu nhập cao, ổn định và không làm theo hợp đồng sẽ mất đi cơ hội của chính họ. Từ đó, họ sẽ phải lắng nghe những yêu cầu đề xuất của người đặt hàng và như thế hạn chế tình trạng sử dụng quá mức phân bón hoặc chất bảo vệ thực vật”.

Một yếu tố khác cũng được ông chia sẻ đến việc xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững là cần đặc biệt quan tâm đến thị trường trong nước. Ông đánh giá Việt Nam là quốc gia có thị trường tiêu thụ rất lớn nên cần xác định thị trường trong nước là thị trường đầu tiên nhắm đến trước khi đưa nông sản xuất khẩu.

Hiện nay, dự án về phát triển chuỗi giá trị nông sản đang được triển khai tại 3 địa phương là Nghệ An, Lâm Đồng và Hà Nam. Ông cho rằng, vấn đề quan trọng nhất hiện nay là đưa hoạt động thử nghiệm dự án tại 3 tỉnh này đi vào quỹ đạo, nếu thành công sẽ tiếp tục mở rộng ra các địa phương khác./.

Mai Đan