Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ phát biểu tại cuộc họp báo. Ảnh: Chinhphu.vn

Khu vực FDI: Lợi nhuận cao, đóng góp ngân sách thấp

Theo Bộ chỉ tiêu đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp (DN) cả nước và các địa phương năm 2017 và giai đoạn 2010 - 2017, khu vực DN FDI mặc dù có số lượng DN, lao động, vốn chiếm tỷ lệ không cao nhưng lại tạo ra lợi nhuận lớn nhất so với các loại hình DN khác.

Năm 2017, khu vực DN FDI tạo ra 384,1 nghìn tỷ đồng lợi nhuận (chiếm 43,8% lợi nhuận của toàn bộ khu vực DN), tăng 17,6% so với năm 2016, tăng bình quân 17,3%/năm giai đoạn 2010 - 2017. Trong khi đó, khu vực DN ngoài nhà nước chiếm tỷ lệ lớn nhất về số DN, lao động và vốn, nhưng chỉ tạo ra khoản lợi nhuận khiêm tốn. Năm 2017, khu vực DN ngoài nhà nước tạo ra 291,6 nghìn tỷ đồng lợi nhuận (chiếm 33,3%), tăng 55% so với năm 2016 và tăng bình quân 14,1%/năm giai đoạn 2010 - 2017. Cũng năm 2017, khu vực DNNN tạo ra 200,9 nghìn tỷ đồng (chiếm 22,9%) lợi nhuận, tăng 1,8% so với năm 2016 và tăng bình quân 8,3%/năm giai đoạn 2010 - 2017.

Tuy nhiên, mức độ đóng góp vào ngân sách nhà nước (NSNN) của từng khu vực DN lại không tương ứng mức độ lợi nhuận. Năm 2017, khu vực DN ngoài nhà nước đóng góp nhiều nhất cho NSNN với 407,6 nghìn tỷ đồng, chiếm 42,7% đóng góp của toàn bộ khu vực DN, tăng 22,2% so với năm 2016 và tăng bình quân 13,3%/năm trong giai đoạn 2010 - 2017. Khu vực DNNN năm 2017 đóng góp 280,5 nghìn tỷ đồng, chiếm 29,4%, tăng 1,3% so với năm 2016 và tăng 9,1%/năm bình quân giai đoạn 2010 - 2017. Khu vực DN FDI có mức đóng góp thấp nhất là 265,97 nghìn tỷ đồng, chiếm 27,9% khu vực DN, tăng 6% so với năm 2016 và tăng 15,3%/năm bình quân trong 8 năm gần đây.

Những con số tính toán cụ thể trên cho thấy hiệu quả từ dòng vốn FDI mang lại còn có những mặt chưa đạt như mong đợi, đòi hỏi phải nhìn nhận lại những mục tiêu khi thu hút FDI và có giải pháp thích hợp để tối đa hoá lợi ích từ dòng vốn FDI này.

Quản lý chặt chẽ, rà soát lại chính sách với khu vực FDI

Tại cuộc họp báo ngày 13/10, trả lời câu hỏi của PV TBTCVN về vấn đề này, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ khẳng định phải có quan điểm rõ ràng về vốn FDI. Việc tổng kết 30 năm thu hút FDI vừa qua cho thấy, các DN FDI đóng góp khoảng 20% GDP cả nước, nhưng về thuế chỉ đóng góp khoảng 14%. Do đó, cần phải tăng cường các biện pháp quản lý chặt chẽ DN FDI, rà soát lại các chính sách về ưu đãi, lợi nhuận, nộp ngân sách, rà soát tình trạng chuyển giá, hay quy mô tăng nhưng lợi nhuận khai báo thấp…

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cũng chỉ ra rằng, mặc dù DN FDI đóng góp hơn 70% xuất khẩu, nhưng điều đáng mừng là tốc độ tăng xuất khẩu của khối DN trong nước đang nhanh hơn nhiều so với DN FDI, nên khoảng cách này sẽ dần thu hẹp đi. Mặt khác, trong 70% hàng xuất khẩu của DN FDI có bộ phận không nhỏ của DN trong nước đóng góp từ tỷ lệ nội địa hoá. Do đó, Phó Thủ tướng cho rằng nếu nói DN trong nước chỉ đóng góp 30% xuất khẩu là không đúng. Thực tế, DN trong nước đã tham gia ngày càng nhiều vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng cũng cho biết Chính phủ đã giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư xây dựng, trình Chính phủ, Bộ Chính trị xem xét ban hành chiến lược mới về FDI. Quan điểm của Chính phủ là hỗ trợ cả hai khu vực phát triển, kết nối hiệu quả. Để làm được điều đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh phải thu hút FDI có chọn lọc hơn, vào những ngành, lĩnh vực phù hợp với định hướng tái cơ cấu nền kinh tế của Việt Nam. Trong đó, 4 định hướng lớn trong thu hút FDI sắp tới là lĩnh vực công nghệ cao, nông nghiệp nông thôn, thân thiện với môi trường và có chuỗi giá trị khu vực toàn cầu, sẵn sàng liên kết DN trong và ngoài nước.

"Quan điểm nhất quán của Đảng, Chính phủ là FDI là bộ phận hữu cơ, không thể tách rời nền kinh tế Việt Nam. Bất cứ bộ phận nào cũng có mặt tích cực, mặt tồn tại, hạn chế, chúng ta phải làm tốt việc khắc phục mặt yếu để các khu vực kinh tế cùng phát triển", Phó Thủ tướng nêu rõ.

Cùng nêu ý kiến về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cũng nhìn nhận mặc dù FDI đóng góp nhiều cho nền kinh tế nhưng còn nhiều mặt chưa đáp ứng kỳ vọng, đòi hỏi phải có chính sách điều chỉnh. Theo đó, phải có định hướng mới với FDI để phù hợp với điều kiện mới về thu hút đầu tư nước ngoài. Trong đó, điều quan trọng là điều chỉnh theo định hướng sự lan toả, kết nối, chuyển giao công nghệ, mà hiện nay vốn rất mờ nhạt.

Về chính sách ưu đãi, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng khẳng định hiện nay không còn sự ưu đãi khác biệt giữa DN FDI và DN trong nước, hai khu vực đã bình đẳng. Tuy nhiên, do DN FDI thường đầu tư vào những lĩnh vực được ưu đãi như công nghệ, nên họ được hưởng ưu đãi, chứ không phải vì họ là DN nước ngoài mà được ưu đãi./.

Hoàng Yến