Cơ sở GDNN sẽ được quyết định về chuyên môn, tổ chức, nhân sự và tài chính. Ảnh: Bùi Tư

Theo ông Nguyễn Hồng Minh - Tổng cục trưởng Tổng cục GDNN, Bộ LĐ, TB&XH, các quy định tại dự thảo sẽ tạo cơ chế thông thoáng, thuận lợi cho các trường nghề thực hiện tự chủ trong thời gian tới.

PV: Thưa ông, được biết một số cơ sở GDNN công lập đã thực hiện thí điểm tự chủ. Ông có thể cho biết, trong quá trình thực hiện tự chủ, khó khăn lớn nhất của các cơ sở GDNN là gì?

Ông Nguyễn Hồng Minh: Hiện nay các cơ sở GDNN thực hiện cơ chế tự chủ theo quy định tại Nghị định số 43/2006/NĐ-CP. Việc thực hiện tự chủ của các trường vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Cụ thể về nhận thức, cơ sở GDNN cho rằng, tự chủ không còn được hỗ trợ ngân sách nhà nước (NSNN), nên có tâm lý không thúc đẩy việc thực hiện.

Về chính sách, các đơn vị chưa được giao quyền tự chủ đồng bộ để thực hiện nhiệm vụ, tổ chức, nhân sự và tài chính. Hiện nay các trường đều thuộc hoặc trực thuộc một cơ quan chủ quản. Cơ quan chủ quản quyết định hầu hết các công việc của nhà trường như quyết định việc thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể các đơn vị thuộc trường; quyết định biên chế, xếp bậc lương cho cán bộ, giảng viên, viên chức; bổ nhiệm hiệu trưởng; giao chỉ tiêu đào tạo... Bên cạnh đó, hiện nay mức học phí của các trường thu theo khung quy định, chưa tương xứng với chi phí đào tạo. Hơn thế nữa, NSNN vẫn thực hiện cấp phát theo cách bình quân, chưa gắn kết việc giao kinh phí cho đơn vị với số lượng, chất lượng dịch vụ GDNN theo kết quả đầu ra. Ngoài ra, hiện còn thiếu cơ chế khuyến khích các đơn vị tăng nguồn thu sự nghiệp thông qua hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ.

Ông Nguyễn Hồng Minh

Đáng chú ý, các trường thuộc hệ thống GDNN đang phải đối mặt với thách thức về tâm lý người học và gia đình không muốn học nghề gây khó khăn cho công tác tuyển sinh. Đối tượng học nghề chủ yếu thuộc gia đình có thu nhập thấp, do đó nếu cho phép mức thu học phí cao cũng không thu được. Việc này dẫn đến nguồn thu từ học phí thấp, trong khi chi phí đầu tư cho cơ sở vật chất, thiết bị, nguyên, nhiên vật liệu để dạy thực hành cao.

PV: Được biết, Bộ LĐ,TB&XH đang xây dựng dự thảo nghị định quy định cơ chế tự chủ của cơ sở GDNN công lập. Các quy định tại dự thảo sẽ tác động thế nào tới các trường thực hiện tự chủ?

Ông Nguyễn Hồng Minh: Tổng cục GDNN đã trình Bộ LĐ, TB&XH trình Chính phủ dự thảo nghị định quy định cơ chế tự chủ của cơ sở GDNN công lập. Dự thảo được xây dựng theo hướng trao quyền tự chủ cho các cơ sở GDNN về chuyên môn, tổ chức, nhân sự và tài chính. Cơ sở GDNN được trao quyền chủ động trong công tác xây dựng kế hoạch; xác định chỉ tiêu tuyển sinh; tổ chức đào tạo, nghiên cứu khoa học.

Ngoài ra, cơ sở GDNN còn được chủ động xác định cơ cấu tổ chức, tuyển dụng, bố trí nhân sự, cơ chế tài chính. Những quy định này sẽ tạo điều kiện để cơ sở GDNN nâng cao chất lượng dịch vụ, nâng cao uy tín, thương hiệu, tạo điều kiện thuận lợi cho các trường trong công tác tuyển sinh; tăng khả năng cạnh tranh của các trường trong bối cảnh tiến tới NSNN thực hiện đấu thầu, đặt hàng thay vì cấp chi thường xuyên như hiện nay.

Đi đôi với việc trao quyền tự chủ, dự thảo cũng quy định về trách nhiệm giải trình. Theo đó, đơn vị được tự chủ trong tổ chức, hoạt động và tài chính nhưng phải tuân thủ pháp luật và phải tự chịu trách nhiệm về việc đảm bảo chất lượng đào tạo, chất lượng sản phẩm dịch vụ của mình theo quy định của Nhà nước.

Những quy định tại dự thảo với cơ chế thông thoáng, thuận lợi, được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá cho các cơ sở GDNN công lập thực hiện tự chủ trong thời gian tới.

PV: Theo đề xuất tại dự thảo nghị định, bắt đầu từ năm 2020, Nhà nước sẽ thực hiện đấu thầu, đặt hàng, giao nhiệm vụ từ NSNN cho các cơ sở GDNN. Bộ LĐ, TB&XH đã có những chuẩn bị như thế nào để thực hiện quy định này, thưa ông?

Ông Nguyễn Hồng Minh: Tại dự thảo nghị định, Bộ LĐ, TB&XH đề xuất: "Lộ trình thực hiện đấu thầu, đặt hàng, giao nhiệm vụ từ NSNN cho các đơn vị: Đến năm 2020 ít nhất 15%; đến năm 2021 ít nhất 20%; đến năm 2022 ít nhất 30% tổng chi thường xuyên từ NSNN cho GDNN và đến sau năm 2025 thực hiện 100% theo phương thức đấu thầu, đặt hàng, giao nhiệm vụ".

Phương thức đặt hàng, đấu thầu, giao nhiệm vụ được thực hiện trên cơ sở giá dịch vụ theo định mức kinh tế - kỹ thuật, khung giá dịch vụ và tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng của từng loại hình dịch vụ đào tạo. Để chuẩn bị cho việc thực hiện theo lộ trình đã quy định tại dự thảo, Bộ LĐ, TB&XH đã và đang từng bước hoàn thiện các điều kiện để thực hiện phương thức này.

Cụ thể, Bộ LĐ, TB&XH đã trình Chính phủ ban hành Danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng NSNN trong lĩnh vực GDNN; ban hành Danh mục ngành, nghề học nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng. Cùng với đó, Bộ đã ban hành Thông tư số 12/2017/TT-BLĐTBXH quy định khối lượng kiến thức tối thiểu, yêu cầu về năng lực mà người học phải đạt được sau khi tốt nghiệp đối với đào tạo trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng trong GDNN.

Ngoài ra, Bộ LĐ, TB&XH đang xây dựng khối lượng kiến thức tối thiểu, yêu cầu về năng lực mà người học phải đạt được sau khi tốt nghiệp đối với đào tạo trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng. Đến nay, Bộ LĐ, TB&XH đã xây dựng được cho 160 nghề, dự kiến trong năm 2019 tiếp tục xây dựng cho 50 nghề.

Bộ cũng đã xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật của từng nghề. Đến nay Bộ đã xây dựng được định mức kinh tế - kỹ thuật cho 67 ngành, nghề trình độ cao đẳng, trung cấp. Trong năm 2019, bộ tiếp tục xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật cho 50 ngành, nghề trình độ cao đẳng, trung cấp...

PV: Xin cảm ơn ông!

Bùi Tư (thực hiện)