Đó là một trong những điểm nhấn được nêu ra tại hội thảo “Thực trạng gỗ lậu tại Việt Nam qua góc nhìn báo chí” do Tổ chức Forest Trend và Pan Nature tổ chức ngày 16/12/2015, tại Hà Nội.

Theo số liệu thống kê và đánh giá của Tổ chức Forest Trend và Pan Nature cho thấy, con số trên 1.300 bài báo viết về chủ đề gỗ lậu đã cho thấy các cơ quan báo chí đã có sự quan tâm lớn đối với chủ đề gỗ lậu. Tần suất xuất hiện các bài báo có liên quan trực tiếp đến phân bố và diện tích rừng tại các địa phương cũng nhiều hơn.

Nói cách khác, gỗ lậu thường xuyên xảy ra ở những địa phương nơi còn nhiều diện tích rừng tự nhiên, đặc biệt là rừng phòng hộ và rừng đặc dụng, với các loại gỗ khai thác thuộc các loại gỗ quý, có giá trị thị trường cao. Các bài báo về gỗ lậu cũng tập trung chủ yếu vào các khâu như khai thác, vận chuyển mà ít phản ánh các khâu sai phạm ở các khâu khác như chế biến, thương mại.

Theo các bài báo, gỗ lậu tồn tại bởi những hộ nghèo sống gần rừng cần nguồn thu từ gỗ nhằm duy trì sinh kế. Lý do khác là bởi một số cán bộ địa phương không làm tròn trách nhiệm trong quản lý, thông đồng với các đối tượng tham gia vào gỗ lậu nhằm hưởng lợi cá nhân. Gỗ lậu tồn tại còn bởi vì cơ quan chức năng thiếu nguồn lực để thực hiện chức năng của mình. Thêm vào đó là do nhu cầu thị trường về các sản phẩm gỗ có nguồn gốc tự nhiên cao.

Tuy nhiên, Tổ chức Pan Nature cho rằng, mặc dù số lượng bài viết khá nhiều nhưng phần lớn nguồn thông tin chỉ thông qua các lực lượng chức năng như kiểm lâm hoặc các báo cáo của địa phương, từ các hội thảo, văn bản chính sách... mang tính cung cấp thông tin cho độc giả mà chưa có nhiều bài điều tra sâu.

Do đó, bức tranh gỗ lậu mà các cơ quan báo chí nêu ra còn nhiều lỗ hổng, chưa phản ánh được quy mô và bản chất thực sự của gỗ lậu do những nguyên nhân như hiểu biết về chính sách và quy định còn hạn chế, nguồn kinh phí còn eo hẹp.

Tại hội thảo, các chuyên gia đề xuất, để nâng cao hiệu quả cho các hoạt động ngăn chặn gỗ lậu, khuyến khích các bài viết chuyên sâu, phản ánh đúng thực trạng gỗ lậu đòi hỏi cần có cơ chế đặc thù từ các tòa soạn và các cơ quan liên quan. Cơ chế này không dựa trên những tính toán về lợi ích kinh tế từ các bài viết mà ưu tiên cho lợi ích về mặt xã hội và môi trường.

Ngoài ra cần huy động nguồn kinh phí nhà nước dành cho bảo vệ môi trường hoặc từ tư nhân thông qua tài trợ của các công ty, tổ chức, cá nhân... nhằm giúp nhà báo có các bài viết chuyên sâu, thực tế để lấp lỗ hổng trong bức tranh gỗ lậu hiện nay./.

Diệu Hoa