Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng kết luận phiên họp cho ý kiến về dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi). Ảnh: PV

Chính phủ mong muốn Quốc hội tiếp tục xem xét về giờ làm thêm

Theo báo cáo giải trình, tiếp thu của Ủy ban về Các vấn đề xã hội (UBCVĐXH), Chính phủ đã trình Quốc hội mở rộng khung thỏa thuận về giờ làm thêm tối đa lên 400 giờ/năm (tăng 100 giờ so với quy định hiện hành).

Qua thảo luận, một số ý kiến tán thành với nội dung này vì xuất phát từ thực tiễn của doanh nghiệp và cũng là nguyện vọng của người lao động (chủ yếu ở nhóm lao động phổ thông), nhưng đề nghị phải có sự thỏa thuận thực sự giữa người sử dụng lao động và người lao động, tiền lương làm thêm giờ phải được tính lũy tiến, khống chế giờ làm thêm tối đa trong tháng để tạo điều kiện tháo gỡ cho nhóm doanh nghiệp, ngành nghề có nhu cầu làm thêm giờ.

Bên cạnh đó, một số ý kiến không tán thành vì cho rằng mục tiêu phải hướng đến là tăng năng suất lao động, cải tiến công nghệ, quản trị doanh nghiệp, bảo đảm sức khỏe cho người lao động về lâu dài, phù hợp với xu hướng tiến bộ của thế giới.

Mặc dù UBTVQH đã có kết luận không tán thành với đề xuất của Chính phủ tại phiên họp tháng 8, song Chính phủ vẫn mong muốn phương án tăng giờ làm thêm tiếp tục được trình Quốc hội thảo luận. Vì vậy, UBCVĐXH trình UBTVQH hai phương án.

Phương án 1 là giữ như quy định của bộ luật hiện hành, có bổ sung nâng quy định khống chế thời gian làm thêm giờ theo tháng là 40 giờ/tháng thay vì 30 giờ/tháng và bổ sung quy định về các trường hợp được tổ chức làm thêm giờ từ trên 200 giờ đến 300 giờ.

Phương án 2 là quy định như dự thảo Chính phủ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 7, tức là nâng số giờ làm thêm tối đa từ 300 giờ theo quy định hiện hành lên 400 giờ trong một năm. Theo phương án này, Chính phủ phải tiếp tục nghiên cứu các kiến nghị của đại biểu Quốc hội, chuẩn bị danh mục cụ thể các ngành, nghề được mở rộng khung làm thêm từ trên 300 giờ đến 400 giờ và trình Quốc hội dự thảo nghị định chi tiết.

Từ phía cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm UBCVĐXH Nguyễn Thúy Anh cho rằng, giảm giờ làm là xu hướng tiến bộ, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển, tay nghề người lao động ngày càng nâng cao, thời giờ làm việc phải giảm xuống để bảo đảm sức khỏe và an toàn cho người lao động. Việc tăng thời giờ làm thêm trong điều kiện công tác thanh tra, kiểm tra, chế tài xử lý vi phạm còn hạn chế sẽ có thể dẫn đến tình trạng doanh nghiệp lợi dụng thời giờ làm thêm, khai thác sức lao động, dẫn đến hậu quả người lao động sẽ cạn kiệt sức lao động sớm hơn so với tuổi lao động.

UBTVQH giữ quan điểm không tăng giờ làm thêm

Thảo luận tại phiên họp, các ý kiến trong UBTVQH cũng có quan điểm khác nhau, tuy nhiên đa số vẫn ủng hộ chưa tăng giờ làm thêm. Theo Tổng Thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc, việc làm thêm giờ liên quan đến năng suất lao động, không chỉ dựa vào sức người mà còn dựa vào sự đổi mới công nghệ.

Nếu không cho phép tăng thì doanh nghiệp phải suy nghĩ đổi mới công nghệ, đưa dây chuyền hiện đại vào, nếu cho tăng thì sẽ hạn chế đổi mới công nghệ, khuyến khích không đổi mới công nghệ. Hơn nữa, việc làm thêm giờ sẽ khiến người lao động vất vả, nhất là phụ nữ, không còn thời gian chăm sóc gia đình. Vì vậy, ông Nguyễn Hạnh Phúc đề nghị giữ nguyên quy định giờ làm thêm như hiện hành.

Cùng quan điểm này, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Hà Ngọc Chiến cho rằng, mở rộng giờ làm sẽ đi ngược lại xu thế tiến bộ của thế giới. "Những nơi khác người ta giảm thời gian lao động nhưng vẫn đảm bảo đời sống, y tế, chăm sóc sức khỏe và các mặt khác. Ta cũng phải phấn đấu thế chứ không phải tăng thời gian làm" - ông Hà Ngọc Chiến đề nghị.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho rằng, nếu sửa Bộ luật Lao động theo hướng tăng giờ làm, tận dụng sức lao động thì đi ngược xu hướng ứng dụng khoa học công nghệ để tăng năng suất lao động. Tuy nhiên, ông cũng đề nghị tôn trọng ý kiến của Chính phủ, vẫn trình phương án của Chính phủ ra Quốc hội để Quốc hội tiếp tục cho ý kiến.

Còn Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường (UBKHCNMT) Phan Xuân Dũng có quan điểm khác. Chủ nhiệm UBKHCNMT nêu vấn đề băn khoăn vì sao các nước như Nhật, Hàn Quốc phát triển cao như vậy, thu nhập tốt như vậy, không ai ép họ nhưng họ học và làm với cường độ rất cao. "Người lao động họ vừa ăn vừa làm, tranh thủ giờ ăn để làm việc, trong khi thu nhập của họ rất cao và tăng 20%/năm, nhưng họ vẫn chăm chỉ làm việc. Trung Quốc muốn đuổi kịp Hàn, Hàn muốn đuổi kịp và vượt Nhật, tất cả họ đều phấn đấu vươn lên" - ông Phan Xuân Dũng nói.

Theo Chủ nhiệm Phan Xuân Dũng, chúng ta phải thắt lưng buộc bụng trong 5 - 7 năm, cả nước đồng lòng làm việc hết sức bằng hết khả năng mới có để đạt được những mục tiêu mà chiến lược phát triển đã đặt ra, sau khi đạt được một mốc nhất định sẽ quay trở về xu thế chung. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2025 đạt được gì, năm 2030 đạt được gì, muốn đạt được mục tiêu đặt ra thì phải phấn đấu làm việc.

Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu cho rằng, nếu phương án tăng giờ làm thêm trên 300 giờ mà có chế độ tiền lương và chăm sóc sức khoẻ tốt hơn thì có thể ủng hộ.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng khẳng định, UBTVQH giữ nguyên quan điểm là không tăng giờ làm thêm, tuy nhiên nhất trí trình hai phương án ra Quốc hội như đề nghị của Chính phủ để Quốc hội xem xét, cho ý kiến./.

H.Y