Đánh giá trên được đưa ra tại Hội nghị đánh giá 10 năm thực hiện Công ước khung về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) do Bộ Y tế tổ chức ngày 28/5.

Sử dụng thuốc lá ở mức báo động đỏ

Theo khảo sát của Bộ Y tế, hơn 75% số ca tử vong ở Việt Nam hằng năm là do các bệnh không lây nhiễm, trong đó sử dụng thuốc lá là một nguyên nhân chính. Ngoài ra, việc gia tăng nhanh chóng các bệnh không lây nhiễm trong thời gian qua như đột quỵ, mạch vành, bệnh phổi tác nghẽn mãn tính, ung thư phổi… đều phần lớn là do sử dụng thuốc lá.

WHO cũng ước tính, thế gới mỗi năm có khoảng 6 triệu ca tử vong liên quan đến sử dụng thuốc lá. Trên thế giới có khoảng 1,3 tỷ người hút thuốc lá. Dự báo đến năm 2020, con số này sẽ lên tới 1,6 tỷ người.

Bên cạnh đó, theo nghiên cứu của Trường Đại học Y tế công cộng, 28% số ca tử vong ở nam giới Việt Nam từ 35 tuổi trở lên có liên quan đến sử dụng thuốc lá. Tổng chi phí điều trị và tổn thất do mất khả năng lao động vì ốm đau và tử vong sớm cho 5 nhóm bệnh gồm: ung thư phổi, ung thư đường tiêu hóa - hô hấp trên, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ trong số 25 bệnh do thuốc lá gây ra là hơn 23.000 tỷ đồng/năm.

Cũng theo điều tra năm 2014, tỷ lệ hút thuốc lá thanh thiếu niên Việt Nam trong độ tuổi từ 13 đến 15 giảm 3,3% so với năm 2007.

Đánh giá về thực trạng sử dụng thuốc lá của Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên, Phó Chủ nhiệm thường trực Chương trình phòng chống tác hại thuốc lá Quốc gia cho biết, việc sử dụng thuốc lá tràn lan và rộng rãi ở mọi lứa tuổi đã và đang gây ra không ít hệ lụy từ kinh tế đến sức khỏe cho cộng đồng. Đây cũng là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh tật và tử vong. Sử dụng thuốc lá ở nước ta vẫn đang ở mức báo động đỏ.

Tăng thuế sẽ giảm đáng kể tỉ lệ hút thuốc lá trong cộng đồng

Phê chuẩn Công ước từ năm 2004 và có hiệu lực từ năm 2005, Việt Nam được đánh giá cao về những nỗ lực trong 10 năm qua thực hiện, nhất là những chính sách pháp luật của Nhà nước và Chính phủ. Việt Nam cũng là một trong 20 nước trên thế giới thành lập quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá. Hệ thống mạng lưới các đơn vị phòng chống tác hại của thuốc lá ngày càng lan rộng…

Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: Tố Uyên

Tuy nhiên, theo ông Jeffery Joseph Kobza, quyền Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam thì vấn đề kiểm soát và hạn chế sử dụng thuốc lá của Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập. Trong đó, có việc thực hiện các quy định của Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá chưa thực sự nghiêm túc.

Theo nghiên cứu của Đại học Y tế công cộng đối với 1.200 điểm bán lẻ của 6 thành phố trên cả nước vào năm 2014 thì có 87,3% số điểm trưng bày quá một bao thuốc của một nhãn hiệu thuốc lá. Và còn nhiều hình thức khuyến mãi để “kích cầu” mặt hàng này…Bên cạnh đó, theo báo cáo của Bộ Công thương, tình hình buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thuốc lá nhập lậu vẫn có diễn biến phức tạp và ngày càng gia tăng…

Ngoài ra, Thứ trưởng Nguyễn Thị Xuyên cũng cho rằng, Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn trong công tác phòng chống tác hại thuốc lá vì đây là mặt hàng gây nghiện, giá thuốc lá còn rẻ, tỷ lệ hút thuốc còn cao, ý thức của người dân còn hạn chế...

Theo ông Jeffery Joseph Kobza, Việt Nam cần phải hoàn thiện hơn nữa về các quy định phòng chống tác hại thuốc lá. Ví dụ trong lĩnh vực thực thi môi trường không khói thuốc cần phải đẩy mạnh tại các nhà hàng, quán café…

Đặc biệt, theo ước tính của WHO tại Việt Nam, nếu thực hiện đầy đủ Luật kiểm soát thuốc lá và thực hiện tăng thuế thuốc lá lên 100% có thể cứu được 16.000 sinh mạng khỏi tử vong do thuốc lá mỗi năm ở Việt Nam. Chính vì vậy, cần tăng 100% mức thuế hiện tại để có thể giảm đáng kể tỷ lệ hút thuốc lá trong cộng đồng./.

Tố Uyên