Đây là nhận định được đưa ra trong Báo cáo cập nhật kinh tế Việt Nam tháng 8/2018 vừa do SSI Retail Research phát hành.

Công nghiệp giữ phong độ, khai khoáng khả quan hơn

Báo cáo của SSI Retail Research cho biết, trong tháng 8, sản lượng tivi tăng cao kỷ lục, nhưng điện thoại sẽ vẫn dẫn dắt tăng trưởng công nghiệp điện tử.

Theo đó, sản lượng tivi tháng 8 bất ngờ tăng mạnh lên 1,5 triệu chiếc, tăng 28% so với tháng 7 và phá vỡ kỷ lục trước đó là 1,26 triệu chiếc vào tháng 12/2017. Nhờ vậy, chỉ số công nghiệp điện tử đã có phần khởi sắc với mức tăng 21,7% so với cũng kỳ (tháng 7 tăng 12,2%), kéo chỉ số chung 8 tháng lên 17,7%, xấp xỉ bằng mức 6 tháng nhưng vẫn thấp hơn nhiều quý I là 29,3%. Ngược với tivi, sản lượng điện thoại di động tháng 8 giảm 15,4%, kéo tăng trưởng chung 8 tháng âm 2,3%.

Tăng trưởng xuất, nhập khẩu điện thoại có mối liên hệ chặt chẽ với tăng trưởng của ngành công nghiệp điện tử do giá trị sản xuất của điện thoại rất lớn. Ngay cả khi sản xuất tivi có tăng trưởng khả quan thì chỉ số công nghiệp điện tử vẫn bám rất sát với tăng trưởng xuất khẩu điện thoại. Với tốc độ xuất, nhập khẩu điện thoại đang ở mức tương tự như thời kỳ cuối 2016, đầu 2017, SSI Retail Research dự báo, nhiều khả năng chỉ số công nghiệp điện tử trong quý III cũng sẽ dao động trong khoảng 16-17%, xấp xỉ quý II và thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ 2017 là 25,1%.

Cũng theo báo cáo này, các bệ đỡ cho tăng trưởng công nghiệp tiếp tục có phong độ tốt. Những ngành có tăng trưởng khả quan tiếp tục duy trì tốc độ ổn định bao gồm lọc hóa dầu, dệt may, dược, ô tô và thép.

Điểm nhấn rõ nét trong năm 2018 với ngành khai khoáng là giá hàng hóa tăng, không chỉ ở giá dầu mà còn nhiều loại khoáng sản khác. Số liệu của Tổng cục Thống kê, trong tháng 8 lần đầu công bố 1 mặt hàng mới là Alumin (sản phẩm chế biến từ quặng bô xít nhôm với nguồn cung chính từ khu vực Tây Nguyên). Theo đó sản lượng Alumin tháng 8 là 106 nghìn tấn, tăng 54,2% và tính chung 8 tháng là 843 nghìn tấn, tăng 25,2% so với cùng kỳ. Giá Alumin tăng rất mạnh trong những tháng gần đây do các nhà cung cấp chính tại Nga và Brazil giảm sản lượng đã là tiền đề cho khai khoáng nhôm của Việt Nam đẩy nhanh sản xuất.

Giá Alumin thế giới (USD/tấn).

Xuất khẩu dầu thô của Việt Nam tháng 8 đạt 250 triệu USD với giá xuất trung bình 60,9 USD/tấn, cao hơn tháng 7 là 57,8 USD/tấn và trung bình 8 tháng là 57 USD/tấn.

Tăng trưởng mạnh nhất trong ngành khai khoáng là than. Sản lượng than khai thác trong tháng 8 đạt 3,15 triệu tấn, tăng 16,4% theo năm và tính chung 8 tháng khai thác than đã đạt 28,5 triệu tấn, tăng 11,6% so với cùng kỳ. Giá than thế giới không tăng nhưng khai thác than vẫn được tận dụng để thúc đẩy tăng trưởng ngành khai khoáng nói chung.

Bên cạnh đó, với xu hướng hiện tại, SSI Retail Research dự báo, lĩnh vực dịch vụ của quý III sẽ có cải thiện nhưng không nhiều so với quý II. Tuy vậy có 2 vấn đề cần lưu ý để có cái nhìn thận trọng hơn về tăng trưởng của lĩnh vực dịch vụ đó là sự giảm sút nhanh chóng của khách du lịch Trung Quốc và chất lượng số liệu.

Có thể lạc quan hơn trong quý III

Từ số liệu tháng 8, SSI Retail Research cho rằng, Việt Nam có thể lạc quan hơn với tăng trưởng kinh tế của quý III.

Đơn vị này cũng đã đưa ra 3 nguyên nhân để lý giải cho nhận định trên, gồm: Ngành khai khoáng hưởng lợi từ giá cả hàng hóa; ngành công nghiệp chế biến chế tạo có các động lực tăng trưởng mới giúp bù đắp cho sự giảm sút của điện tử; và ngành dịch vụ tăng trưởng ổn định và có thể có cải thiện nhẹ.

"Trong nguy luôn có cơ, mặc dù chiến tranh thương mại mang đến nhiều rủi ro nhưng đây là cơ hội để Việt Nam củng cố nội lực, thúc đẩy sáng tạo và đổi mới, tạo ra một nền tảng vững chắc để có tăng trưởng cao và bền vững trong tương lai", theo SSI Retail Research.

Dẫu vậy, SSI Retail Research tiếp tục nhấn mạnh rủi ro từ chiến tranh thương mại. Do sự đối đầu có tính chiến lược giữa 2 cường quốc, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung sẽ khó sớm chấm dứt. Điều này đang đẩy cao rủi ro cho Việt Nam, một quốc gia có độ mở của nền kinh tế rất lớn. Trong nhiều năm qua dòng tiền nước ngoài, thông qua đầu tư và thị trường xuất khẩu đã là chỗ dựa cho tăng trưởng kinh tế cũng như ổn định vĩ mô của Việt Nam. Khi chỗ dựa này yếu đi, Việt Nam sẽ phải dựa nhiều hơn vào nội lực với 2 nhóm giải pháp kích cầu và kích cung.

“Trong nhiều năm, kích cầu ở Việt Nam thường chỉ chú trọng vào nới lỏng tiền tệ - một giải pháp đầy rủi ro và cần hạn chế sử dụng. Thay vào đó cần chú ý tới vào kích cầu tài khóa thông qua tháo gỡ các rào cản pháp lý để khơi thông nhanh nguồn vốn đầu tư phát triển”, SSI Retail Research cho hay.

Do dư địa kích cầu không lớn, giải pháp căn cơ để phát triển kinh tế Việt Nam là kích cung. Trước mắt, bảo hộ chính là một giải pháp kích cung nhưng giải pháp này sẽ không hiệu quả nếu doanh nghiệp trong nước chưa đủ sức cạnh tranh.

Chính vì vậy, theo SSI Retail Research, trong kích cung, một hướng đi cần chú trọng xây dựng và phát triển “Đàn Sếu lớn” - một hệ thống các doanh nghiệp Việt Nam có quy mô lớn, hiệu quả và sức cạnh tranh cao. Đây sẽ là đầu tàu kéo tăng trưởng thông qua các sản phẩm có thể thay thế được hàng nhập khẩu và/hoặc tiến tới xuất khẩu./.

D.T