Nhiều lĩnh vực xuất khẩu mũi nhọn đều thấp xa so với mục tiêu

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu 9 tháng đầu năm ước tính đạt 126,2 tỷ USD, tăng trưởng 6,7% so với cùng kỳ năm 2015. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 37 tỷ USD (tăng 5%), khu vực FDI đạt 91,2 tỷ USD (tăng 7,4%).

Như vậy, con số 9 tháng nêu trên còn khá xa so với mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 151,5 tỷ USD, tăng 10%. Thậm chí, so với cùng kỳ năm 2015, xuất khẩu cả nước đã đạt mức tăng trưởng 9,6% thì con số cùng kỳ năm nay ở mức quá thấp.

Theo thống kê, nhiều ngành hàng đang đối mặt với nguy cơ không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2016. Là một ngành mũi nhọn, chiếm 20% tổng kim ngạch xuất khẩu trong nước, ngành Dệt may đặt mục tiêu xuất khẩu năm 2016 khoảng 32 tỷ đô la, tăng khoảng 10% so với năm ngoái. Tuy nhiên, 9 tháng đầu năm, ngành này chỉ đạt mức tăng trưởng gần 6%, đây là mức tăng trưởng thấp nhất trong vòng 10 năm trở lại đây với sự sụt giảm kim ngạch ở tất cả các ngành hàng.

Bên cạnh dệt may, nhiều ngành hàng khác cũng không đạt được mục tiêu tăng trưởng như xuất khẩu thủy sản 9 tháng đầu năm chỉ đạt gần 5 tỷ USD trong khi mục tiêu năm 2016 đạt 7 tỷ USD; ngành da giày cũng chỉ mới ghi nhận ở mức 9,4 tỷ USD so với mục tiêu 17 tỷ USD; kim ngạch xuất khẩu gạo cũng mới chỉ đạt 1,7 tỷ USD, trong khi mục tiêu là 5,7 tỷ USD…

Mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm nay được dự đoán không đạt được. Ảnh: TL

Lý giải về nguyên nhân thực trạng trên, theo các chuyên gia, thị trường xuất khẩu 9 tháng đầu năm gặp nhiều khó khăn, nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường truyền thống của Việt Nam như Mỹ, EU, Nhật Bản đều bị sụt giảm, nhất là EU do những bất ổn về chính trị.

“Sức mua của các thị trường chính như Mỹ, EU giảm mạnh, trong khi đó, mặt hàng của chúng ta lại kém cạnh tranh về giá cả so với các đối thủ vì họ được ưu đãi về thuế quan hơn chúng ta”, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam chia sẻ.

Bên cạnh đó, giá xuất khẩu các mặt hàng cũng giảm và một số thị trường đang bị thu hẹp dần trong thời gian qua. Cụ thể, giá xuất khẩu bình quân 9 tháng vừa qua giảm 3,14% so với cùng kỳ. Trong đó, nhóm hàng nông sản thực phẩm giảm 5,8%, nhóm hàng nhiên liệu giảm 29,6%, giá trị dầu thô giảm tới 43,3%...

Thêm vào đó, tình hình thị trường trong nước cũng đã và đang tạo ra không ít áp lực cạnh tranh cho doanh nghiệp (DN) xuất khẩu. Trong đó phải kể đến việc giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, chi phí sản xuất của Việt Nam cao hơn các nước, dẫn đến giá thành cao hơn…

Mặt khác, sức ép cạnh tranh từ thị trường trong nước đang tăng nhanh, các nước ASEAN và Trung Quốc đang ồ ạt xuất khẩu sang nước ta khi thuế nhập khẩu về 0%.

Cần một sự "lột xác" về chất lượng hàng xuất khẩu

Trước thực trạng đó, các ngành sản xuất đang tăng tốc chạy đua từ sản xuất đến mở cửa thị trường để khắc phục khó khăn, đạt mục tiêu tăng trưởng năm nay. Tuy nhiên, theo nhận định của chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Sơn (Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM): Khoảng thời gian chỉ 3 tháng nữa để tăng tốc thì không kịp để về đích.

"Trên thực tế, nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của cả ngành nông nghiệp và công nghiệp đều cho biết, khó có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng đã đặt ra trong năm 2016. Thậm chí, một số ngành hàng dù đã hạ mục tiêu xuất khẩu nhưng vẫn khó có thể cán đích"- ông Sơn cho biết thêm.

9 tháng đầu năm, chúng ta cũng được chứng kiến sự tăng trưởng của một số ngành ngành hàng như thép, rau quả… Tuy nhiên, vẫn không thể bù lại cho sự sụt giảm của các ngành hàng khác. Để đạt mức tăng trưởng trên 10% thì tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước phải đạt 180 tỷ đô la, nghĩa là trong 3 tháng cuối năm, tất cả các ngành phải cõng thêm 52 tỷ USD, bình quân mỗi tháng phải gánh thêm 17,3 tỷ USD – điều mà 9 tháng qua chưa tháng nào đạt được.

Theo các chuyên gia kinh tế, nếu không sớm có sự chuyển đổi bứt phá về chất thì xuất khẩu của nước ta sẽ còn gặp nhiều khó khăn và khó đạt được mục tiêu tăng trưởng như mong muốn trong tương lai.

Do đó, DN cần nhanh chóng có sự lột xác thực sự thông qua việc đầu tư công nghệ sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất…"Các DN Việt, trong đó có DN ngành dệt may cần tiếp tục nỗ lực bứt phá về công nghệ, quản trị để tạo ra năng suất lao động tốt hơn và tăng khả năng thích ứng với những biến động về sức mua của thị trường”- ông Giang khuyến cáo./.

Tố Uyên