Tuổi nghỉ hưu cần tăng theo lộ trình thống nhất. Ảnh minh họa: Mai Đan

Cụ thể, trong dự thảo lần hai này Bộ LĐ-TB&XH vẫn tiếp tục đề xuất hai phương án tuổi nghỉ hưu, trong đó phương án một là tiếp tục giữ nguyên tuổi nghỉ hưu như hiện hành: nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi. Phương án hai là tăng tuổi nghỉ hưu kể từ ngày 1/1/2021 và theo lộ trình, mỗi năm tăng thêm 6 tháng cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi. Nguyên nhân Bộ đưa ra đề xuất này là do lo ngại mất cân đối quỹ bảo hiểm xã hội (BHXH) và quá trình già hóa dân số.

Bình luận về vấn đề này, ông Nuno Meira Simoes Cunha, chuyên gia về an sinh xã hội của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) cho rằng, mặc dù dân số Việt Nam vẫn chưa phải đã già nhưng quá trình già hóa ở Việt Nam diễn ra rất nhanh trong hai thập kỷ qua.

ILO nhận định nếu tuổi nghỉ hưu ở Việt Nam vẫn giữ ở 60 đối với nam và 55 đối với nữ thì tỉ lệ người nghỉ hưu so với người đang trong độ tuổi lao động dự đoán sẽ tăng từ 19,4% trong năm 2009 lên 59,5% vào năm 2049 và tiếp tục tăng lên 77,7% vào năm 2099.

Ông Nuno Meira Simoes Cunha cho biết, trong bối cảnh tuổi thọ trung bình ở Việt Nam sẽ tiếp tục tăng nhanh còn tỉ lệ người trong độ tuổi lao động so với người nghỉ hưu đang ngày càng giảm, Việt Nam cần nâng dần tuổi nghỉ hưu để cải thiện tình hình cân đối về tài chính giữa đóng và hưởng, cũng như giúp bù đắp phần lao động bị thiếu hụt và duy trì tính bền vững của hệ thống hưu trí.

Bên cạnh đó, cũng cần nâng dần tuổi nghỉ hưu của nữ cho bằng với nam, nhằm tận dụng được nguồn nhân lực đang có, cũng để đảm bảo sự bình đẳng giữa nam và nữ. Thực tế, việc nghỉ hưu sớm hơn nam giới khiến thời gian tham gia đóng BHXH của nữ giới bị ngắn hơn, mức lương hưu cũng bị ảnh hưởng đáng kể.

“Việt Nam cần có giải pháp để tăng thời gian tham gia đóng bảo hiểm của lao động nữ, bắt đầu bằng việc quy định tuổi nghỉ hưu bằng nhau và qua đó cải thiện mức hưởng lương hưu cho lao động nữ”, ông Nuno Meira Simoes Cunha cho biết.

Tăng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình thống nhất

ILO đánh giá, tăng tuổi nghỉ hưu sẽ không có sự cạnh tranh trực tiếp về việc làm giữa lao động có kinh nghiệm và lao động trẻ mới gia nhập thị trường, do hai nhóm lao động này có kỹ năng và trình độ khác biệt nhau.

“Việc tăng tuổi nghỉ hưu cần phải diễn ra từ từ theo lộ trình từng năm một. Việt Nam không thể tăng tuổi nghỉ hưu thêm 5 tuổi trong vòng một năm. Đồng thời cần có những biện pháp để bảo vệ người lao động gần đến tuổi nghỉ hưu. Tuy nhiên, lộ trình cải cách cần phải được thống nhất từ bây giờ”, vị chuyên gia ILO cho biết.

Còn ông Vũ Quang Thọ, Viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn nêu quan điểm: "Ít nhất trong 2 năm 2017 và 2018 không nên thay đổi tuổi nghỉ hưu, mà nên giữ nguyên như hiện hành".

Lý giải cho quan điểm này, ông Thọ cho rằng mặc dù nền kinh tế nước ta hiện nay đã có sự tăng trưởng nhưng chưa cao. Khả năng hấp thụ lao động của nền kinh tế còn yếu, nên chưa có nhu cầu lớn về lực lượng lao động này. Mặt khác, hiện vẫn còn một bộ phận không nhỏ sinh viên tốt nghiệp cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ chưa có việc làm.

Ông Thọ cho biết thêm, theo kết quả một cuộc khảo sát mới đây của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đối với 5.000 công nhân cho thấy, gần 100% công nhân tại nơi được khảo sát cho biết không muốn tăng tuổi nghỉ hưu và muốn nghỉ đúng tuổi. Thậm chí công nhân một số ngành như dệt may, da giày, công nhân các ngành hóa chất còn muốn được nghỉ hưu sớm hơn.

Theo ông Thọ, về đề xuất đến năm 2021 sẽ tăng tuổi nghỉ hưu, Bộ cũng cần lắng nghe và tham khảo ý kiến của các bên xem đề xuất tăng tuổi làm việc có làm tăng thêm số lượng người thất nghiệp hay không? có đem lại hiệu quả cao hơn so với sử dụng đúng số tuổi làm việc mà luật đã quy định hay không?

“Không nên so sánh tuổi nghỉ hưu của nước ta với các nước khác, vì tiền lương thu nhập và GDP của chúng ta đều thấp hơn họ”, ông Thọ nói./.

Mai Đan