Ảnh minh họa: MĐ.

Đây là chia sẻ của ông Bùi Sỹ Lợi - Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội với báo chí bên lề hội thảo Hệ thống giáo dục nghề nghiệp mở, linh hoạt tạo cơ hội cho người lao động học nghề - lập nghiệp – việc làm bền vững, ngày 3/10.

* PV: Trong dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) lần này, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) đề xuất nâng tuổi nghỉ hưu. Theo đó, từ 1/1/2021 tuổi nghỉ hưu mỗi năm tăng thêm 3 tháng đối với nam, tăng 4 tháng đối với nữ cho đến khi nam đủ 62 tuổi và nữ đủ 60 tuổi, quan điểm của ông về vấn đề này, thưa ông?

- Ông Bùi Sỹ Lợi: Tuổi nghỉ hưu như quy định hiện hành đã có từ cách đây 30 – 40 năm. Lúc đó tuổi thọ bình quân của Việt Nam mới là 50 tuổi, hiện nay tuổi thọ trung bình là 73,4 tuổi, nhưng tuổi nghỉ hưu vẫn giữ nguyên. Do đó, nếu chúng ta không nâng tuổi nghỉ hưu thì sẽ phải đối mặt với vấn đề phải nhập khẩu lao động như các nước.

Mặc dù vậy, nếu nâng tuổi nghỉ hưu lên ngay thì người lao động chưa đáp ứng được và chúng ta cũng chưa cải thiện được điều kiện lao động. Từ đó, việc nâng tuổi nghỉ hưu dẫn đến kéo dài cường độ làm việc và có thể gây ra tai nạn lao động.

Bài toán đặt ra là tăng tuổi nghỉ hưu nhưng cần theo lộ trình, theo ngành nghề, lĩnh vực. Phải tính toán ngành nghề đó đã đáp ứng được an toàn trong quá trình làm việc để đảm bảo sức khỏe cho người lao động hay chưa. Đối với khu vực hành chính sự nghiệp có thể tăng nhưng cũng chưa nên tăng ngay lúc này.

Tôi nghĩ rằng, phương án tăng tuổi nghỉ hưu như Bộ LĐ-TB&XH đề xuất là đã có xem xét đến nhóm lao động làm công việc nặng nhọc, độc hại, lao động ở các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Người lao động sẽ phải được giảm thời gian làm việc nếu suy giảm sức lao động từ 61 – 81% trở lên.

Bên cạnh đó, kể cả đã tăng lên 62 tuổi đối với nam và 60 tuổi đối với nữ nhưng với những người có trình độ chuyên môn kỹ thuật, có năng lực lãnh đạo, điều kiện và sức khỏe thì vẫn có thể kéo dài thời gian làm việc nhưng tối đa không quá 5 năm. Điều này có nghĩa là cơ chế của chúng ta rất thoáng và mở để không ép buộc người lao động.

* PV: Có ý kiến cho rằng, việc tăng tuổi nghỉ hưu sẽ tạo nên những sức ép về vấn đề việc làm cho lao động trẻ. Ông bình luận gì về điều này, thưa ông?

- Ông Bùi Sỹ Lợi: Ý kiến cho rằng nâng tuổi nghỉ hưu sẽ gây sức ép cho lao động trẻ là không hoàn toàn đúng, mặc dù có thể có một vài trường hợp nhưng với tỷ lệ không nhiều.

Hiện nay, cơ chế thị trường là tự nguyện thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động. Còn đối với các cơ quan hành chính sự nghiệp thì những chức vụ lãnh đạo là phải thi tuyển theo vị trí việc làm, ai có năng lực thì vào.

Do đó, câu chuyện tăng tuổi nghỉ hưu phải khẳng định là không có gì cản trở đối với lớp trẻ.

Tuy nhiên, chúng ta cũng phải tính toán đầy đủ các yếu tố để làm sao trong bộ máy nhà nước là phải giữ những người làm việc có năng suất, hiệu quả, chất lượng chứ không phải là một đội ngũ cán bộ công chức “sáng cắp ô đi, tối cắp ô về” thì sẽ dẫn đến tác hại là kiềm chế năng suất lao động.

* PV: Vậy còn đối với việc đảm bảo tốt quỹ bảo hiểm xã hội (BHXH) và vấn đề an sinh thì việc tăng tuổi nghỉ hưu sẽ có tác động như thế nào, thưa ông?

- Ông Bùi Sỹ Lợi: Đúng như vậy, nguyên tắc của BHXH là đóng cao hưởng cao và ngược lại. Điều quan trọng trong tầng thứ nhất của BHXH là phải đảm bảo ai cũng có BHXH, nhất là những người đến tuổi nghỉ hưu không còn việc làm và khả năng lao động, mục tiêu của chúng ta là phải đạt được điều đó.

Như vậy mới thể hiện tinh thần của Hiến pháp là mọi công dân Việt Nam có quyền được đảm bảo an sinh xã hội. Tăng tuổi nghỉ hưu sẽ làm cho quỹ BHXH của chúng ta ổn định, không bị mất cân đối. Người lao động đóng nhiều thì được hưởng nhiều, còn chúng ta hiện nay là đang đóng ít hưởng nhiều và thời gian dài là mất cân bằng quỹ.

* PV: Xin cảm ơn ông!

Mai Đan (lược ghi)