Ông Phan Văn Anh (đứng)- Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐVN, Trưởng Ban Tài chính chủ trì phiên thảo luận chuyên đề “Giải pháp xây dựng nguồn lực đủ mạnh đáp ứng nhiệm vụ của tổ chức công đoàn trong tình hình mới”, sáng 26/9. Ảnh: Việt Lâm.

Ngày 26/9, trong khuôn khổ Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XII đã diễn ra phiên thảo luận với chủ đề “Giải pháp xây dựng nguồn lực đủ mạnh đáp ứng nhiệm vụ của tổ chức công đoàn trong tình hình mới”.

Còn tình trạng thất thu tài chính công đoàn

Đánh giá về công tác tài chính công đoàn, ông Phan Văn Anh - Trưởng Ban Tài chính Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (LĐLĐVN) cho rằng, trong những năm qua, nguồn lực tài chính - tài sản của công đoàn được phát huy hiệu quả, góp phần đáp ứng tốt nhiệm vụ của tổ chức công đoàn, trong đó thu tài chính công đoàn tăng bình quân hàng năm 12,5% .

Cùng với việc cải thiện phương thức thu tài chính, công tác tài chính, tài sản cũng được chú trọng, việc chấp hành chế độ kế toán và các quy định về quản lý tài chính trong công tác giao dự toán, thực hiện dự toán, quyết toán từng bước đi vào nề nếp. Đồng thời, công tác xây dựng cơ bản được các cấp công đoàn quan tâm, nguồn vốn xây dựng cơ bản đã bố trí tập trung, sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách nhà nước hỗ trợ, nguồn tài chính công đoàn tích lũy và nguồn hỗ trợ khác.

Mặc dù vậy, theo ông Anh, công tác tài chính tài sản công đoàn thời gian qua vẫn còn gặp phải những hạn chế. Đặc biệt là tài chính công đoàn còn để thất thu kinh phí, các doanh nghiệp nhất là các doanh nghiệp chưa có tổ chức công đoàn còn chưa thu được kinh phí công đoàn, đoàn phí công đoàn còn chưa thu đủ theo quy định. Cùng với đó, công tác quản trị của các đơn vị sự nghiệp, các đơn vị sản xuất kinh doanh của tổ chức công đoàn còn chưa hiệu quả, chưa tập trung được mọi nguồn lực để hoạt động và kinh doanh có hiệu quả mang lại thu nhập cho người lao động và tổ chức...

Còn theo TS. Vũ Minh Tiến – Phó Viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn, tình trạng thất thu tài chính công đoàn là có, nhất là tỷ lệ thất thu kinh phí và đoàn phí công đoàn tại các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước và doanh nghiệp chưa có tổ chức công đoàn còn cao. Công tác quản lý tài chính công đoàn một số nơi còn lỏng lẻo, thậm chí có sai phạm, bị xử lý kỷ luật. Cùng với đó, việc phân cấp tài chính cho công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở chưa được thực hiện toàn diện.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lương Quốc Huy, Phó Tổng giám đốc Công ty Truyền hinh cáp Sài Gòn cho rằng, thực tế tại tất cả các doanh nghiệp liên doanh nước ngoài đều có trình trạng “lách luật”, không đóng đầy đủ kinh phí công đoàn. Đặc biệt là sau khi quy định mới về mức đóng BHXH áp dụng từ năm 2018 có hiệu lực, dẫn đến tình trạng thất thu.

"Tôi đã làm việc nhiều lần với các đơn vị liên quan thì thấy rằng chưa bao giờ có cơ quan quản lý nào kiểm tra việc thực hiện thu kinh phí công đoàn xem có đầy đủ hay không, trong khi nguồn lực đóng chủ yếu cho kinh phí công đoàn là đến từ các doanh nghiệp", ông Huy nói.

Do đó, ông Huy cho rằng trong thời gian tới cần thiết phải có đơn vị kiểm tra giám sát việc thực hiện quy định này. "Hiện nay lương chủ tịch công đoàn ở các doanh nghiệp là do chủ doanh nghiệp chi trả, nên khi doanh nghiệp có lách luật thì chủ tịch công đoàn có dám nói không? Không dám nói, chỉ cần nói thôi là ngày mai sẵn sàng mất chức chủ tịch công đoàn hoặc chuyển công tác, vậy quyền lợi của người lao động ở đâu?", ông Huy nhấn mạnh.

Từ bất cập này, theo ông Huy, vấn đề đặt ra là xác định rõ ai sẽ là đứng ra trả lương cho chủ tịch công đoàn để họ dám đứng ra bảo vệ quyền lợi cho tổ chức công đoàn, người lao động, từ đó đảm bảo nguồn thu.

Tạo nguồn thu ổn định, bền vững

Cũng từ những thực tế trên, để xây dựng nguồn lực tài chính, tài sản công đoàn đủ mạnh, làm đòn bẩy thúc đẩy hoạt động công đoàn trong tương lai, TS. Vũ Minh Tiến cho rằng cần quản lý, sử dụng, khai thác tốt nguồn lực tài chính, tài sản hiện có. Cùng với đó là tìm cách mở rộng phát triển nguồn lực tiềm năng trong tương lai.

Để làm được những điều này, theo ông Tiến cần tuyển dụng, đào tạo đội ngũ chuyên nghiệp có tầm nhìn chiến lược, có khả năng quản lý và năng lực quản trị hiện đại đối với các đơn vị kinh tế, thiết chế công đoàn, khối tài sản công đoàn…Đặc biệt, cần nghiêm khắc xử lý những cá nhân, tập thể làm thất thoát nguồn tài chính, tài sản công đoàn hoặc quản lý, vận hành, kinh doanh kém hiệu quả.

Bên cạnh đó, tài chính, tài sản công đoàn cần được quản lý thống nhất, tập trung, hiệu quả, tiết kiệm, công khai, minh bạch, công bằng; có phân cấp quản lý; gắn quyền hạn với trách nhiệm.. Việc khai thác và vận hành các đơn vị trực thuộc, các nhà nghỉ, nhà khách, khách sạn công đoàn, trụ sở công đoàn, cơ sở đào tạo, các thiết chế công đoàn… cần phải căn cứ vào lợi thế từng nơi để khai thác, sử dụng có hiệu quả.

Hơn hết, ông Tiến cho rằng cần tăng cường thực hiện cơ chế tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp trong hệ thống công đoàn theo hướng tự chủ trong quản lý điều hành, tài chính, tuyển dụng và sử dụng cán bộ, tự chịu trách nhiệm, phấn đấu đến năm 2020, 100% các đơn vị sự nghiệp công đoàn thực hiện tự chủ về chi thường xuyên.

Còn theo đại biểu Hoàng Thị Thanh Hường - Công đoàn Tổng công ty Hàng hải Việt Nam, để tạo nguồn tài chính ổn định cho tổ chức công đoàn, cần xác định xây dựng nguồn lực tài chính là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Trong đó, các cấp công đoàn cần tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, đồng bộ công tác tài chính công đoàn theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch.

Bà Hường cũng đề xuất Tổng LĐLĐVN tiếp tục bổ sung, sửa đổi quy định về phân cấp thu kinh phí công đoàn để khai thác tốt nguồn thu.

Ngoài ra, bà Hường cũng cho rằng, để tránh lãng phí cần khai thác, quản lý tốt nguồn thu; chi tiêu tiết kiệm, đúng mục đích, nâng cao hiệu quả sử dụng tài chính công đoàn; thu đúng, thu đủ, giảm thất thu.

Như vậy, theo bà Hường để tăng nguồn thu tài chính công đoàn cần kết hợp nhiều giải pháp như: sử dụng hiệu quả nguồn tài chính công đoàn tích lũy, đầu tư tài chính và thực hiện các hoạt động kinh tế mà pháp luật cho phép./.

Mai Đan