Cá thể tê tê trong trang trại của ông Nguyễn Văn Mỹ tại Tây Ninh (Ảnh nguồn ENV)

Cấp phép là việc của kiểm lâm?

Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) ngày 19/7 cho biết, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tây Ninh đã cấp phép cho một số hộ dân tỉnh này gây, nuôi thương mại tê tê- loài động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, theo Nghị định 160/2013/NĐ-CP.

Điều đáng nói là các cơ quan khoa học CITES (Công ước về thương mại quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp) chưa hề xác nhận việc tê tê có khả năng sinh sản liên liết qua nhiều thế hệ trong môi trường nuôi nhốt hay nuôi sinh trưởng tê tê không ảnh hưởng tới việc bảo tồn loài này trong tự nhiên.

Theo Nghị định 82/2006/NĐ-CP, một trong những điều kiện tiên quyết để đăng ký gây, nuôi các loài động vật hoang dã (ĐVHD) nguy cấp, quý, hiếm như tê tê là phải có xác nhận bằng văn bản của cơ quan khoa học CITES.

Vậy nhưng, trong văn bản trao đổi với ENV, Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh lại tuyên bố: “Kiểm lâm là cơ quan cấp giấy chứng nhận đăng ký của các trại nuôi sinh sản, trại nuôi sinh trưởng […] Về trình tự thủ tục cấp giấy, không quy định phải xin ý kiến bằng văn bản đối với cơ quan khoa học CITES Việt Nam.”

Thậm chí, cơ quan này còn cho rằng: “CITES Việt Nam phải có trách nhiệm nghiên cứu và xác nhận bằng văn bản các loài ĐVHD có khả năng nuôi sinh sản, sinh trưởng trong môi trường tự nhiên có kiểm soát”.

Nói cách khác, theo những lập luận của Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh, cấp phép cho các trang trại gây nuôi ĐVHD nguy cấp, quý, hiếm là việc của kiểm lâm. Còn loài vật đó có sống tốt, sinh sản được trong môi trường nuôi nhốt hay không thì cơ quan CITES phải tự xem xét và chủ động xác nhận (?!).

Tăng số lượng cá thể do... khai khống

Theo PGS.TS Lê Xuân Cảnh - Viện sinh thái và tài nguyên sinh vật, tê tê là loài khó thích nghi với môi trường không phải sinh cảnh tự nhiên của chúng. Để loài này sinh trưởng và phát triển trong môi trường nuôi nhốt đã là cả một thách thức. Để chúng sinh sản được còn khó khăn gấp nhiều lần. Hơn nữa, tê tê sinh sản khá chậm, mỗi lứa lại chỉ đẻ một con nên việc gây nuôi thương mại loài này không phải là lựa chọn hợp lí để phát triển kinh tế.

Trong khi đó, qua điều tra của ENV, tại trang trại của ông Nguyễn Văn Mỹ - một trong số nhiều cơ sở đã được Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh cấp giấy phép, chủ cơ sở thừa nhận thường xuyên mua tê tê con bất hợp pháp để khai báo “tăng đàn”.

Chưa kể, ENV còn phát hiện cơ sở này chuyên khai khống số lượng tê tê trên giấy tờ để tuồn các cá thể từ tự nhiên vào, bán trái phép cho các đối tượng có nhu cầu.

Vậy là, trong khi cơ quan khoa học chưa xác nhận, cũng chưa có ví dụ thực tiễn về việc tê tê phù hợp với môi trường sống nuôi nhốt phục vụ phát triển kinh tế thì tại Tây Ninh, hàng loạt trang tại đã được cơ quan kiểm lâm tỉnh này cấp phép gây, nuôi.

Bà Bùi Thị Hà – Phó giám đốc, phụ trách Chương trình chính sách và pháp luật của ENV nhấn mạnh: “Điều đáng nói là, dường như Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tây Ninh không hề nhận thấy những nguy cơ từ việc cấp phép gây nuôi thương mại với tê tê. Là một cơ quan được giao trọng trách thi hành pháp luật về bảo vệ ĐVHD và đa dạng sinh học, thay vì tiên lượng những nguy cơ có thể xảy ra khi cho phép gây, nuôi thương mại và buôn bán tê tê, cũng như nghiêm túc thực hiện các quy định về việc cấp phép thì Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh lại ngang nhiên cấp phép khi chưa có xác nhận của cơ quan khoa học và sau đó chối bỏ trách nhiệm về quyết định sai lầm của mình”.

Bà Hà cho rằng, việc Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh cần làm ngay lúc này là dừng việc cấp phép mới và thu hồi lại những giấy ghép đã cấp cho các cơ sở gây nuôi thương mại tê tê. Có như vậy chúng ta mới ngăn chặn được nạn săn bắt, buôn bán, hợp pháp hóa tê tê qua các trang trại và bảo vệ loài ĐVHD bị buôn lậu nhiều nhất trên thế giới khỏi nguy cơ tuyệt chủng,”

Vũ Luyện