Là xã vùng cao với hơn 2.700 nhân khẩu trong đó trên 98% là đồng bào Dao, thời gian gần đây, với sự quan tâm thường xuyên của cấp ủy Đảng, chính quyền cùng sự đồng lòng của người dân, xã Xuân Tầm đã dần trở thành một trong những “thủ phủ” của cây quế ở huyện miền núi Văn Yên (Yên Bái). Đến đây, người ta sẽ bắt gặp hững đồi quế ngút ngàn, trùng điệp, dài tít tắp trên các triền núi cao, những vỏ quế, cành quế, gỗ quế ở mọi nhà và dọc theo các tuyến đường liên thôn, liên bản. Không ai biết cây quế có mặt ở Xuân Tầm từ khi nào chỉ biết rằng theo người già kể lại, từ vài trăm năm trước khi người Dao đến định cư ở Xuân Tầm thì cây quế đã mọc tự nhiên trên đỉnh núi Khe Đam, ngọn núi cao nhất xã. Còn bây giờ, cây quế đã trở thành biểu tượng của cộng đồng người Dao và các dân tộc khác trên địa bàn xã.

Ông Bàn Văn Ón, một trong những hộ có nhiều thế hệ gắn bó cùng cây quế ở bản Khe Đóm 1 chia sẻ, cây quế rất phù hợp với thổ nhưỡng ở Xuân Tầm, dễ trồng, dễ chăm sóc. Nếu như trước kia quế chỉ được biết đến là một vị thuốc nam của các thầy lang và làm hương đốt trong các lễ hội truyền thống thì nay, với nhu cầu ngày càng lớn của thị trường và việc được phát triển có quy hoạch tập trung, cây quế đã giúp nhiều hộ dân ở Xuân Tầm có điều kiện vươn lên xóa đói giảm nghèo.

Anh Triệu Văn Lý ở bản Khe Lép 2 cho biết, sau khi xây dựng gia đình riêng, anh được bố mẹ cho 2 ha quế để làm vốn. Nhận thấy lợi ích kinh tế từ cây quế, anh còn nhận thêm hơn 3 ha đất đồi rừng để trồng quế. Theo chu kỳ sinh trưởng, kết hợp giữa khai thác với trồng mới và trồng tỉa nên mỗi năm, từ 5 ha quế, gia đình anh Lý thu về khoảng 10 tấn vỏ tươi có giá trị kinh tế từ 110 - 120 triệu đồng, tùy theo thời giá hàng năm. Năm vừa 2015 qua, giá quế cao gấp hai lần các năm trước nên thu nhập của gia đình anh vì thế cũng cao hơn hẳn. Cây quế đã giúp vợ chồng anh có thêm tiền để chăm lo cho các con ăn học và mua sắm những trang thiết bị phục vụ cuộc sống hàng ngày.

Còn chị Bàn Thị Xoa ở thôn Khe Chung 3, nhờ trồng được 3 ha quế, gia đình chị không chỉ thoát nghèo mà còn xây dựng được ngôi nhà kiên cố. Chị Xoa vui vẻ chia sẻ, trước đây gia đình chị là hộ nghèo của xã, theo chủ trương của địa phương, gia đình chị tham gia phát triển cây quế trên diện tích đất đồi của nhà. Đến nay, cuộc sống gia đình đã ổn định hơn nhiều nhờ vào thu nhập từ cây quế.

Tìm hiểu được biết, do hiệu quả kinh tế cao nên diện tích quế ở Xuân Tầm những năm qua đã không ngừng tăng lên. Nếu như cuối những năm 90 của thế kỷ trước, cả xã chỉ có vài trăm ha quế thì đến nay, diện tích quế của Xuân Tầm đã lên tới trên 2.000 ha. Bình quân mỗi năm, đồng bào các dân tộc trong xã đã trồng mới từ 30 ha và hàng trăm ha diện tích quế được trồng lại sau khi khai thác. Cây quế được trồng đều ở các thôn, bản của xã; trong đó tập trung nhiều nhất là ở thôn Khe Chung 1, bản Khe Lép 2, bản Khe Đóm 1, thôn Khe Chung 3… Có lẽ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng nên chất lượng tinh dầu quế ở Xuân Tầm thường cao hơn hẳn những địa phương khác. Riêng đối với giống quế lá nhỏ thường có hàm lượng tinh dầu trung bình 30%, cá biệt có cây tới 70%. Vì vậy, thương lái các nơi rất ưa chuộng sản phẩm tinh dầu quế Xuân Tầm. Ngoài các sản phẩm như vỏ, cành lá thì gỗ quế cũng có giá trị kinh tế khá cao. Hiện nay, trên địa bàn xã đã có nhiều hộ trồng tới vài chục ha quế với thu nhập mỗi năm từ vài trăm đến hàng tỷ đồng như gia đình các ông: Đặng Đình Hoạt, Bàn Tiến Lục, Bàn Phúc Định, Triệu Tiến Tài, Triệu Văn An, Bàn Văn Thắng…

Theo ông Triệu Tòn Triệu, Bí thư Đảng ủy xã Xuân Tầm, phát triển cây quế đã mang lại rất nhiều hiệu quả đối với bà con trong xã. Không chỉ giúp đồng bào Dao trên địa bàn xã xóa đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu, cây quế còn góp phần bảo vệ thiên nhiên, môi trường sinh thái, giúp giữ đất, giữ nước ở những vùng đồi núi dốc; bảo tồn và phát triển đa dạng các nguồn gen quý của cây bản địa. Do đó, chính quyền xã Xuân Tầm đã phối hợp chặt chẽ cùng cơ quan chức năng của huyện Văn Yên, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật cách trồng quế sạch; phương pháp khai thác, chế biến, bảo quản sản phẩm để thu được giá trị kinh tế cao nhất.

Đặc biệt, xã cũng đã đứng ra làm đại diện liên kết tiêu thụ các sản phẩm từ cây quế với nhiều cơ sở sản xuất như Hợp tác xã Bách Lâm, Công ty Hương gia vị Sơn Hà… qua đó giúp bà con yên tâm phát triển cây quế. Nhờ vậy, đến năm 2015, thu nhập bình quân đầu người ở Xuân Tầm đã đạt 18 triệu đồng/người/năm, tăng 12,2 triệu so với năm 2010. Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, số hộ khá và giàu tăng nhanh. Chỉ tính trong giai đoạn 2010 - 2015, đồng bào các dân tộc trong xã đã tự nguyện hiến đất, đóng góp hiện vật, ngày công với tổng giá trị trên 4 tỷ đồng, qua đó góp phần quan trọng vào quá trình xây dựng nông thôn mới của địa phương./.

Theo Dangcongsan.vn