Cán bộ BHXH TP.Bà Rịa - Vũng Tàu hướng dẫn người dân làm thủ tục BHXH.

Tuy nhiên, đến nay, các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật BHXH 2014 vẫn chậm ban hành, ảnh hướng tới việc triển khai thu BHXH theo quy định mới tại luật.

Nhiều vướng mắc

Ông Trần Đình Liệu - Trưởng Ban Thu (BHXH Việt Nam) cho biết, triển khai thu BHXH theo quy định mới, BHXH Việt Nam đã ban hành các văn bản quản lý thu, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT; các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ; tổ chức tập huấn, triển khai đến BHXH tỉnh, thành phố; đã lập danh sách người tham gia BHYT, xây dựng cơ sở dữ liệu công dân phục vụ quản lý thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN; xây dựng phần mềm đáp ứng được yêu cầu quản lý; bãi bỏ một số thủ tục hồ sơ, mẫu biểu đơn giản phù hợp với giao dịch điện tử trong việc kê khai đóng BHXH, BHYT, BHTN (rút ngắn từ 31 quy trình thủ tục thu xuống còn 9 thủ tục). Các quy định, quy trình nghiệp vụ theo dõi nợ cũng được bổ sung vào văn bản hướng dẫn BHXH địa phương tổ chức thực hiện, phấn đấu giảm số nợ tiền BHXH, BHYT, BHTN.

Tuy nhiên, quá trình triển khai Luật BHXH (năm 2014) vẫn còn gặp nhiều khó khăn do các văn bản hướng dẫn thực hiện chậm ban hành. Theo ông Trần Đình Liệu, Luật BHXH có hiệu lực thi hành từ 1/1/2016, nhưng đến tận tháng cuối năm 2015 mới ban hành các nghị định, thông tư hướng dẫn thực hiện về BHXH bắt buộc. Đến nay, chưa có thông tư hướng dẫn về BHXH tự nguyện, nghị định về BHXH trong lực lượng vũ trang…

Ngoài ra, các văn bản có liên quan về tiền lương khu vực doanh nghiệp theo quy định của Bộ luật Lao động cũng chậm được ban hành… Doanh nghiệp chưa triển khai kịp thời các quy định mới của Bộ luật Lao động về tiền lương để làm căn cứ thu BHXH theo quy định của Luật BHXH sửa đổi; tình trạng nợ đóng, chậm đóng của các doanh nghiệp diễn ra phổ biến, ảnh hưởng nhiều đến quyền lợi của người lao động trong khi pháp luật về BHXH chưa quy định cơ chế xử lý nợ BHXH, BHYT, BHTN, đặc biệt với những khoản nợ không có khả năng thu hồi của doanh nghiệp đã giải thể, phá sản, dừng hoạt động do chủ sử dụng lao động bỏ trốn, mất tích chưa được xử lý, ảnh hưởng đến quyền lợi về BHXH của người lao động…

Giao dịch điện tử trong việc kê khai thủ tục tham gia BHXH, BHYT, BHTN còn nhiều khó khăn do các đơn vị, doanh nghiệp nhỏ ít có phát sinh thay đổi thông tin. Pháp luật về BHXH chưa có quy định cơ chế xử phạt nợ BHXH, BHYT, BHTN, những khoản nợ không có khả năng thu hồi của doanh nghiệp đã giải thể, phá sản, mất tích chưa được xử lý, ảnh hưởng đến quyền lợi về BHXH của người lao động.

Sớm ban hành các văn bản hướng dẫn

Trong thời gian tới, để việc triển khai công tác thu theo quy định mới tại Luật BHXH 2014 được thuận lợi hơn, ông Trần Đình Liệu cho biết, BHXH Việt Nam sẽ sửa đổi, bổ sung văn bản quản lý theo quy định tại các nghị định, thông tư ban hành sau thời điểm ban hành Quyết định 959 của BHXH Việt Nam. Tiếp tục thực hiện đơn giản thủ tục, quy trình thu.

Đồng thời, triển khai thu BHXH tự nguyện theo Thông tư hướng dẫn về BHXH tự nguyện, phấn đấu tăng mạnh số đối tượng tham gia; thực hiện chuyển sổ BHXH cho người lao động theo đúng quy định của Luật BHXH, cung cấp thông tin cho doanh nghiệp, người tham gia BHXH kịp thời, thuận tiện cho người tham gia.

Bên cạnh đó, BHXH Việt Nam sẽ theo dõi, bám sát tình tình hình thực hiện triển khai trên các mặt khai thác, mở rộng đối tượng, tiến độ thu, đặc biệt là việc chấp hành quy định của pháp luật về tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của các doanh nghiệp, tình hình nợ của các doanh nghiệp; hoàn thiện phần mềm hỗ trợ quản lý nghiệp vụ theo quy định mới. Triển khai liên kết dữ liệu quản lý với cơ sở khám chữa bệnh, tạo điều kiện thuận lợi quản lý tham gia, thụ hưởng chính sách BHXH, BHYT; tiếp tục đẩy mạnh giao dịch điện tử.

BHXH Việt Nam cũng đề nghị Chính phủ, các bộ có liên quan ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật BHXH 2014 như: BHXH trong lĩnh vực vũ trang, thanh tra chuyên ngành về đóng BHXH, BHYT… Đồng thời, có ý kiến chỉ đạo UBND các tỉnh, thành phố giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH, BHTN trên địa bàn; chỉ đạo các sở, ngành liên quan phối hợp với cơ quan BHXH xây dựng quy chế phối hợp trao đổi thông tin quản lý doanh nghiệp, lao động, tiền lương, tạo điều kiện phục vụ doanh nghiệp, người dân tham gia, thụ hưởng chính sách theo đúng quy định.

Chính phủ cần sớm ban hành Quy định cơ chế, chính sách xử lý nợ BHXH, BHYT, BHTN để giải quyết quyền lợi của người lao động.

P.V