Theo cơ quan soạn thảo, sau hơn 5 năm thi hành, Luật Chứng khoán (năm 2019) cùng hệ thống văn bản hướng dẫn đã tạo lập khuôn khổ pháp lý tương đối đầy đủ, đồng bộ cho hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư và hỗ trợ thị trường phát triển ổn định.
| Trên nền tảng pháp lý ngày càng hoàn thiện, thị trường chứng khoán tiếp tục duy trì đà phát triển tích cực. Đến tháng 4/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt trên 10,3 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 80% GDP; thanh khoản duy trì ở mức cao trong khu vực. Thị trường trái phiếu, chứng khoán phái sinh, hệ thống các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và cơ sở nhà đầu tư đều ghi nhận sự tăng trưởng tích cực. |
Trong quá trình triển khai, hệ thống pháp luật về chứng khoán tiếp tục được rà soát, hoàn thiện. Đáng chú ý, Luật số 56/2024/QH15 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã kịp thời tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; tăng cường tính minh bạch trong hoạt động phát hành, chào bán chứng khoán; hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động bù trừ, thanh toán theo cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP); nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và xử lý vi phạm trên thị trường, đồng thời hỗ trợ tích cực cho tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.
Đặc biệt, việc thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026 đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hội nhập tài chính quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng quản lý, giám sát và vận hành thị trường theo thông lệ quốc tế.
Tuy nhiên, thực tiễn phát triển cũng cho thấy nhiều nội dung mới phát sinh chưa được quy định hoặc chưa được quy định đầy đủ trong Luật Chứng khoán hiện hành. Các yêu cầu về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới, phát triển sản phẩm tài chính hiện đại, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính đòi hỏi khuôn khổ pháp lý phải tiếp tục được cập nhật, hoàn thiện.
Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán là việc bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. Dự thảo bổ sung Điều 6a quy định nguyên tắc về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Theo ban soạn thảo, việc bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán xuất phát từ yêu cầu đặt ra tại Nghị số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định tầm nhìn đến năm 2045. Đồng thời, nhằm đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, nhà đầu tư đối với các sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới; phù hợp với xu hướng phát triển và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ thông tin, công nghệ tài chính trong lĩnh vực chứng khoán.
 |
| Trên nền tảng pháp lý ngày càng hoàn thiện, thị trường chứng khoán tiếp tục duy trì đà phát triển tích cực. Ảnh: Đức Thanh |
Tuy nhiên, đây là lĩnh vực mới, có tính đổi mới sáng tạo cao và chưa có đầy đủ cơ sở thực tiễn để xác định lộ trình triển khai cụ thể, ổn định trong dài hạn. Do đó, việc quy định theo hướng chỉ quy định các nguyên tắc chung tại Luật và giao Chính phủ quy định chi tiết sẽ bảo đảm tính linh hoạt trong công tác quản lý, điều hành.
Từ đó, cơ quan quản lý nhà nước kịp thời theo dõi, đánh giá tác động trong quá trình triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, bảo đảm phù hợp với thực tiễn thị trường và sự phát triển của công nghệ trong từng thời kỳ; tạo cơ sở để các hoạt động đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực chứng khoán được triển khai trong phạm vi quản lý, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, hạn chế phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc các hoạt động triển khai tự phát ngoài khuôn khổ quản lý hiện hành. Để có thời gian cho công tác triển khai, quy định này có hiệu lực sau 1 năm so với hiệu lực chung của Luật.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng đề xuất bổ sung quy định về bảo lãnh thanh toán trái phiếu và tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu nhằm hoàn thiện hệ thống các định chế trung gian trên thị trường vốn. Việc hình thành khung pháp lý cho hoạt động này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao niềm tin của nhà đầu tư, tăng cường kiểm soát rủi ro và hỗ trợ sự phát triển an toàn, bền vững của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh nhu cầu huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển ngày càng lớn.
Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất hoàn thiện các quy định về giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán, tạo cơ sở pháp lý cho việc mở rộng cung cấp dịch vụ trên môi trường số, phù hợp với xu hướng số hóa hoạt động đầu tư và giao dịch trên thị trường. Nhiều quy định hiện hành cũng được sửa đổi theo hướng đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư, doanh nghiệp.
Cùng với đó, dự thảo bổ sung, hoàn thiện các quy định liên quan đến điều kiện đối với người đại diện theo pháp luật của tổ chức kinh doanh chứng khoán; mở rộng cơ sở pháp lý cho một số dịch vụ chứng khoán mới và tăng cường ứng dụng công nghệ trong hoạt động của các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ.
Theo Bộ Tài chính, việc tiếp tục hoàn thiện Luật Chứng khoán không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, mà còn hướng tới xây dựng nền tảng pháp lý hiện đại, tiệm cận thông lệ quốc tế, tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới./.
