Báo cáo “Khảo sát tội phạm kinh tế toàn cầu” do PwC thực hiện hai năm một lần cho biết, trong vòng hai năm qua, hơn 1/3 các tổ chức (36%) đã đối mặt với tội phạm kinh tế nói chung và gần 1/3 (32%) là nạn nhân của tội phạm mạng nói riêng. Cuộc khảo sát này của PwC đã lấy ý kiến của hơn 6.000 người tại 115 quốc gia.

Phổ biến hình thức lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Mặc dù tỷ lệ các tổ chức bị tội phạm kinh tế tấn công có giảm nhẹ, thiệt hại về tài chính trong từng vụ lại đang tăng lên. 14% số người trả lời cho biết họ đã chịu tổn thất hơn 1 triệu USD vì tội phạm kinh tế trong vòng hai năm qua.

Theo PwC, tỷ lệ tội phạm kinh tế nói chung đã giảm lần đầu tiên kể từ cuộc khủng hoảng tài chính. Tuy nhiên, mức độ giảm không đáng kể - từ 37% năm 2014 xuống còn 36%. Xét theo khu vực, tỷ lệ tội phạm kinh tế đã giảm tại Bắc Mỹ (xuống 37% từ 41%), Đông Âu (xuống 33% từ 39%), châu Á – Thái Bình Dương (xuống 30% từ 32%), châu Mỹ La Tinh (xuống 28% từ 35%). Tỷ lệ này tăng tại châu Phi (lên 57% từ 50%), Tây Âu (lên 40% từ 35%) và Trung Đông (lên 25% từ 21%).

Báo cáo khảo sát của PwC cho biết, những tội phạm kinh tế phổ biến nhất là tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (64%), tội phạm mạng (32%), hối lộ và tham nhũng (24%).

Nhiều quốc gia có mức tăng cao, trong đó 68% người trả lời ở Pháp và 55% người trả lời ở Anh đã đối mặt với của các loại tội phạm kinh tế trong 24 tháng qua - tăng 25% so với năm 2014. Trong khi đó, tỷ lệ ở Zambia là 61%, tăng 31% so với năm 2014.

Chi tiết hơn về loại tội phạm theo lĩnh vực, báo cáo khảo sát của PwC cho biết, dịch vụ tài chính bị tội phạm kinh tế tấn công nhiều nhất trong vòng hai năm qua, tiếp đến là khu vực chính phủ và doanh nghiệp nhà nước, và lĩnh vực bán lẻ - tiêu dùng. Hàng không vũ trụ và quốc phòng có mức gia tăng cao nhất (9%). Mỗi lĩnh vực lại chịu các hình thức tội phạm khác nhau, ví dụ: hối lộ và tham nhũng tăng 16% trong lĩnh vực vận tải và hậu cần.

Môi trường tội phạm kinh tế ngày càng phức tạp

Số vụ đã tăng 8% lên 32% và hơn một nửa (53%) số người tham gia khảo sát nhận thấy các mối đe dọa về an ninh mạng đã tăng trong 24 tháng qua. 34% cho rằng tổ chức của họ sẽ có khả năng bị tội phạm mạng tấn công trong 24 tháng tới.

Mặc dù thiệt hại về tài chính do tội phạm mạng gây ra rất lớn, những người trả lời lại cho biết tổn thất lớn nhất mà các tổ chức phải chịu đựng chính là danh tiếng và các chi phí pháp lý, đầu tư và án phạt.

Điều đáng quan ngại nhất, theo báo cáo khảo sát của PwC đó là sự chuẩn bị để đối phó với tội phạm mạng của các tổ chức, doanh nghiệp. Số liệu khảo sát của PwC cho biết: Chỉ có 37% người trả lời cho biết doanh nghiệp họ đã lậpkế hoạch đối phó. Gần 30% chưa hề có kế hoạch và 14% thậm chí còn không hề có ý định chuẩn bị. 45% người trả lời cho rằng lực lượng thực thi pháp luật của nước họ chưa được đào tạo và trang bị đầy đủ để chống lại tội phạm mạng.

Báo cáo khát sát này cũng chỉ ra rằng, có tới gần một nửa các vụ tội phạm kinh tế nghiêm trọng do chính thủ phạm làm việc trong các tổ chức gây ra. Thủ phạm nội bộ phần lớn là nam, tuổi từ 31 đến 40, đã làm việc từ 3 đến 5 năm trong tổ chức, và đảm nhiệm vị trí quản lý cấp trung hoặc cấp cao.

Đồng thời cũng dự báo rằng, trong vòng 2 năm tới, 6 trong số các nước G20 (Anh, Mỹ, Italia, Pháp, Canada và Australia) thì tội phạm mạng sẽ là mối đe dọa lớn nhất trong các hình thức tội phạm kinh tế.

Nhìn một cách tổng quát, các kết quả khảo sát cho thấy các kế hoạch phát hiện và ứng phó của doanh nghiệp chưa đuổi kịp được trình độ và sự đa dạng của các nguy cơ đang đe dọa doanh nghiệp. Có một xu hướng tiềm tàng là việc phát hiện gian lận vẫn còn dựa quá nhiều vào may rủi. Điều này cảnh báo rằng “cách tiếp cận bị động đối với việc phát hiện và phòng chống tội phạm kinh tế chính là công thức tạo ra thảm họa”.

Ông Andrew Gordon, Lãnh đạo toàn cầu Dịch vụ điều tra gian lận của PwC chia sẻ: “Môi trường tội phạm kinh tế ngày càng phức tạp do các mối đe dọa về an ninh mạng và áp lực quản lý. Đồng thời, thiệt hại từ tội phạm kinh tế đang tăng. Quá ít doanh nghiệp có khả năng ứng phó đủ nhanh trong việc đánh giá rủi ro và phát triển khung kiểm soát rủi ro. Việc hành động chống lại tội phạm kinh tế không phải là trách nhiệm của một cá nhân hay nhóm người, mà cần được tích hợp vào văn hóa doanh nghiệp”./.

Thu Hằng