Cơ hội lớn cho thủy sản Việt Nam khi Trung Quốc mở cửa biên giới. Ảnh: Nguyên Phương

Xuất khẩu thuỷ sản sang thị trường Trung Quốc vẫn tăng mạnh mẽ

Năm 2022 là một năm có rất nhiều kỷ lục đối với ngành thủy sản như: Kỷ lục về kim ngạch xuất khẩu 11 tỷ USD sau 20 năm mở cửa thị trường quốc tế; kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 4,3 tỷ USD; cá tra đạt 2,4 tỷ USD, tăng trưởng kỷ lục 80% và cá ngừ chạm mốc 1 tỷ USD.

Không chỉ đạt kỷ lục của các ngành hàng, mà xuất khẩu thuỷ sản còn ghi nhận kỷ lục tại hầu hết các thị trường; trong đó, xuất khẩu sang Hoa Kỳ về đích với hơn 2,1 tỷ USD. Thị trường Trung Quốc cũng lần đầu tiên chạm mốc 1,8 tỷ USD về giá trị thủy sản nhập khẩu từ Việt Nam, tăng 59% so với năm 2021. Năm 2022 cũng là năm đầu tiên, Trung Quốc vượt qua Nhật Bản trở thành thị trường nhập khẩu thủy sản lớn thứ 2 của Việt Nam.

Theo ông Lê Bá Anh - Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - NN&PTNT), năm 2022, xuất khẩu thuỷ sản sang thị trường Trung Quốc vẫn tăng mạnh mẽ, với kim ngạch xuất khẩu tăng gấp đôi. Do đó, khi Trung Quốc mở cửa biên giới, các nhà hàng phía bạn sẽ mở cửa, khi đó, sức tiêu thụ các mặt hàng thủy sản sống và cao cấp sẽ tăng mạnh mẽ như cua, tôm hùm, tôm thẻ và tôm sú sống.

Ở góc độ hiệp hội, bà Lê Hằng - Giám đốc truyền thông Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, trong bối cảnh lạm phát toàn cầu gia tăng, Trung Quốc sẽ là điểm đến tiềm năng nhất của doanh nghiệp thủy sản Việt Nam trong năm 2023 nhờ nhu cầu bùng nổ, vị trí địa lý gần, chi phí logistics và rủi ro thấp hơn các thị trường khác. Khi Trung Quốc mở cửa, nhu cầu tiêu thụ thủy sản sẽ bùng nổ trong khi nguồn nguyên liệu nội địa của nước này khó đáp ứng kịp vì chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch Covid-19.

Bà Lê Hằng nhận định, cá tra sẽ có lợi hơn tôm do doanh nghiệp có sẵn quan hệ thương mại với các đối tác Trung Quốc, cá tra Việt Nam có thể lấp đầy khoảng trống cá thịt trắng từ Nga trong bối cảnh xung đột chính trị vẫn chưa đến hồi kết. Mặt khác, thời gian gần đây, người tiêu dùng Trung Quốc có xu hướng tiêu thụ cá tra và các loại cá nước ngọt khác nhiều hơn cá rô phi, đây cũng là cơ hội cho các doanh nghiệp gia tăng xuất khẩu.

Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam. Ảnh: TL

Doanh nghiệp thủy sản phải thay đổi để tiếp cận thị trường Trung Quốc

Tuy nhiên, bà Lê Hằng cũng cho rằng, thị trường Trung Quốc không còn dễ tính mà sẽ là thị trường khó tính và ngày càng khó hơn nữa. Họ sẽ có những quy định và thậm chí thay đổi rất bất ngờ đối với doanh nghiệp thuỷ sản Việt Nam. Bên cạnh đó, diễn biến thị trường Trung Quốc trong thời gian tới khó đoán và phụ thuộc đáng kể vào việc Trung Quốc có điều chỉnh chính sách kiểm soát zero Covid hay không và hướng điều chỉnh như thế nào.

Vì vậy, doanh nghiệp thuỷ sản Việt Nam sẽ phải có những thay đổi về quan điểm, tâm thế, tiếp cận sâu hơn vào thị trường Trung Quốc, tiếp cận một cách chi tiết hơn tới từng phân khúc của các thị trường địa phương tại Trung Quốc. Đồng thời, các doanh nghiệp thủy sản sẽ phải tăng chế biến sâu và chế biến sản phẩm cho các nước khác, hướng tới đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế biến thủy sản của thế giới.

Mới đây, VASEP đã vinh danh 30 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, trong số top 30 doanh nghiệp hàng đầu, VASEP đã cơ cấu các đơn vị có sản phẩm xuất khẩu lớn như về tôm hùm, cá cơm, cá nục, cá hồi. Đáng chú ý, cá hồi là sản phẩm điển hình nhập khẩu về và gia công, mở ra xu hướng mới khi nguồn lợi khai thác cạn kiệt. Xu hướng của ngành Thủy sản là phải giảm khai thác và tăng nuôi trồng.

“Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là doanh nghiệp thủy sản cần được tiếp sức để chuẩn bị nguồn lực, nguyên liệu, vốn sản xuất và các điều kiện, để khi thị trường ổn định và hồi phục thì có thể nhanh chóng gia tăng xuất khẩu, giành thị phần trước các đối thủ khác cũng đang khá mạnh như Ecuador, Ấn Độ trên thị trường Trung Quốc và các thị trường khác. Có môi trường sản xuất, kinh doanh thuận lợi, thì sự nỗ lực, sự năng động, linh hoạt của doanh nghiệp thủy sản sẽ tiếp tục được phát huy để mang lại doanh số xuất khẩu khả quan trong năm tới” - bà Lê Hằng nhấn mạnh.