Sinh viên đang trong giờ thực hành tại lớp chất lượng cao. Ảnh: Bùi Tư

Đã tự chủ được 40%

Trao đổi với phóng viên TBTCO, ông Đồng Văn Ngọc - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề cơ điện Hà Nội cho biết, tổng thu của nhà trường trong vài năm gần đây là 37 tỷ đồng/năm, trong đó, ngân sách nhà nước cấp 19 tỷ đồng, số còn lại là nguồn thu từ học phí, lệ phí và các dịch vụ đào tạo khác. Như vậy, đến nay, nhà trường đã thực hiện tự chủ được khoảng 40%.

Theo chủ trương của Nhà nước, đến năm 2021, tất cả trường nghề sẽ thực hiện tự chủ. Để chuẩn bị cho việc tự chủ, từ cách đây vài năm, nhà trường đã thực hiện hạch toán thu chi như doanh nghiệp, hiệu trưởng đóng vai trò như một giám đốc, phải tính toán làm sao để tăng thu và giảm chi triệt để.

Để giảm chi, nhà trường đã rà soát lại một loạt hoạt động và nhân sự, hoạt động nào không cần thiết, bộ phận nào không đóng vào trò quan trọng thì cắt giảm; đồng thời, sáp nhập lại các phòng ban, yêu cầu một người có thể đảm nhận nhiều vị trí.

Có lẽ đối với bất kỳ đơn vị sự nghiệp nào khi chuẩn bị tự chủ thì bài toán tìm nguồn thu là bài toán khó nhất. Đối với một trường nghề thì quả thực đây là điều không đơn giản. Ông Ngọc chia sẻ, trước đây, học phí của nhà trường chỉ là 500 nghìn đồng/tháng. Nhưng từ sau khi xác định mục tiêu sẽ thực hiện tự chủ, nhà trường đã tính toán để tăng học phí trong khả năng của phụ huynh và sinh viên, đồng thời mức thu không vượt trần quy định của Nhà nước. Sau 2 lần điều chỉnh, học phí trung bình hiện nay là 1 triệu đồng/sinh viên/tháng.

Một tiết học tại trường. Ảnh: Đồng Ngọc

Cùng với việc tăng học phí để đảm bảo thu bù chi, nhà trường mở rộng mạnh mẽ các lớp chất lượng cao. Việc đào tạo hệ chất lượng cao giúp nhà trường có thể thu mức học phí cao hơn mức trần của Nhà nước. Sinh viên học chương trình chất lượng cao được học trên giáo trình hiện đại, được tiếp cận và thao tác trên những máy móc cao cấp tương tự như ở doanh nghiệp.

Đồng thời, được cam kết ra trường có việc làm và có mức lương cao hơn mức lương của sinh viên học các lớp đại trà. Để đào tạo được các lớp chất lượng cao, nhà trường đã mạnh dạn đầu tư trang thiết bị đào tạo, nhân lực, chương trình đào tạo. Vốn đầu tư của các chương trình chất lượng cao chủ yếu từ ngân sách nhà nước cấp trong chương trình mục tiêu quốc gia về đào tạo nghề.

Chương trình đào tạo chất lượng cao bước đầu đã mang lại cho nhà trường nhiều thành tựu. Đơn cử là trong những năm gần đây, nhà trường liên tục có sinh viên tham dự kỳ thi tay nghề thế giới và đạt được thành tích cao. Năm 2019 vừa qua, em Trương Thế Diệu - sinh viên của trường, đã giành giải bạc cuộc thi tay nghề thế giới 2019.

Từ hiệu ứng của cuộc thi, ngày càng có nhiều sinh viên lựa chọn học chương trình chất lượng cao của nhà trường. Cũng nhờ đó mà giá trị kinh tế mang lại cho nhà trường cao hơn.

Một nguồn thu nữa mà nhà trường đã triển khai và thành công là liên kết đào tạo với doanh nghiệp. Hằng năm, nhà trường thực hiện ký kết hợp đồng đào tạo với doanh nghiệp, doanh nghiệp được điều chỉnh một phần chương trình đào tạo. Sinh viên học tại trường được đến tham quan, tìm hiểu, làm quen với môi trường của doanh nghiệp, thực tập tại doanh nghiệp. Khi thực tập, các em sinh viên đều được doanh nghiệp trả lương. Có sinh viên đang thực tập đã được doanh nghiệp trả lương 9 triệu đồng/tháng. Sinh viên tốt nghiệp ra trường, được doanh nghiệp nhận luôn vào làm việc.

Việc hợp tác với doanh nghiệp không những giúp nhà trường nâng cao thương hiệu, mà nhà trường còn nhận được một khoản kinh phí từ doanh nghiệp khi sinh viên thực tập và làm việc tại doanh nghiệp. Đây cũng là một nguồn thu quan trọng đóng góp vào số thu của nhà trường.

Theo tính toán của trường, đến năm 2021, với mức học phí là 1 triệu đồng/tháng/1 sinh viên, quy mô đào tạo của nhà trường khoảng 3.600 sinh viên, cộng với nguồn thu từ phí và các dịch vụ đào tạo khác, tổng thu của nhà trường sẽ xấp xỉ 50 tỷ đồng. Với mức thu này, và với tốc độ chi như hiện đại, đến 2 năm nữa, nhà trường có thể tự chủ được.

Phải tự nâng cao chất lượng

Ông Ngọc thông tin, theo chủ trương của Nhà nước, các đơn vị sự nghiệp tự chủ không có nghĩa là cắt hết kinh phí, mà Nhà nước sẽ cấp kinh phí theo kết quả đầu ra. Có nghĩa là nếu một trường mà tuyển sinh được 1.000 sinh viên, nhưng chỉ có 500 sinh viên ra trường, và chỉ có 80 - 90% số sinh viên ra trường có việc làm, thì Nhà nước chỉ cấp kinh phí theo số sinh viên có việc làm.

Ông Ngọc cho rằng, đây là phương thức phân bổ ngân sách rất khoa học. Điều này sẽ buộc các trường phải tự vươn lên nâng cao chất lượng đào tạo, nâng cao uy tín và thương hiệu. Đối với các trường chất lượng, phương thức này sẽ giúp các trường phát triển rất mạnh mẽ. Nhưng đối với các trường kém chất lượng, sẽ tự phải giải thể hoặc chuyển nhiệm vụ.

Theo ông Ngọc, tất cả nhưng đơn vị muốn tự chủ phải hạch toán theo cách của doanh nghiệp trước đó từ 2 đến 3 năm. Nếu thấy có rủi ro thì phải điều chỉnh ngay. Còn nếu các hoạt động vẫn đi theo quy đạo, vẫn kiểm soát được thì phải kiên trì theo đuổi mục tiêu, lúc đó mới đi đến thành công. Ông Ngọc phấn khởi nói, đến thời điểm này, nhà trường đang thành công./.

Bùi Tư