Lễ trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2022 được tổ chức đúng dịp kỷ niệm 133 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì với sự tham dự của Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng và các đồng chí: Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội; Đỗ Văn Chiến, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Nguyễn Văn Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL), Chủ tịch Hội đồng cấp Nhà nước xét Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

Phát biểu tại Lễ trao tặng, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng nhấn mạnh: Đảng và Nhà nước luôn quan tâm, trân trọng, khuyến khích, biểu dương và tạo mọi điều kiện để văn nghệ sĩ sáng tác được nhiều tác phẩm có giá trị về tư tưởng và nghệ thuật đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần của nhân dân, góp phần xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học.

"Trong buổi lễ trang trọng này, chúng ta dành tình cảm sâu sắc để tri ân văn nghệ sĩ đã anh dũng hi sinh trong sự nghiệp cách mạng, cùng nhau vinh danh văn nghệ sĩ bằng tài năng sáng tạo và sức lao động bền bỉ đã làm ra các tác phẩm, cụm tác phẩm có giá trị đặc biệt xuất sắc về nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật, có tác dụng to lớn phục vụ sự nghiệp cách mạng, có ảnh hưởng rộng lớn và lâu dài trong đời sống xã hội, góp phần xây dựng con người mới, nâng cao trình độ thẩm mỹ và nhận thức của nhân dân, đóng góp vào sự nghiệp phát triển của ngành văn hóa, văn học nghệ thuật Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc", Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Nguyễn Văn Hùng trao bằng truy tặng Giải thưởng Nhà nước cho đại diện gia đình Cố Nhà thơ Hoàng Trần Cương

Báo cáo về quá trình xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật năm 2022, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng cho biết, công tác xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về Văn học, nghệ thuật có ý nghĩa hết sức quan trọng, đã được Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo rất sát sao. Trải qua 3 cấp của Hội đồng đã có 27 tác phẩm, cụm tác phẩm đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh; 144 tác phẩm, cụm tác phẩm đề nghị xét tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học, nghệ thuật.

Ngày 17/10/2022, Chủ tịch nước đã ký các quyết định tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về Văn học, nghệ thuật cho các tác giả, đồng tác giả; cụ thể có 16 tác giả, cố tác giả có các tác phẩm, cụm tác phẩm được Chủ tịch nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học, nghệ thuật; có 112 tác giả, cố tác giả có tác phẩm, cụm tác phẩm được Chủ tịch nước tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học, nghệ thuật.

Đặc biệt, trong đó, Cố Nhà thơ Hoàng Trần Cương - Cố Tổng Biên tập Thời báo Tài chính Việt Nam đã được truy tặng Giải thưởng Nhà nước với tác phẩm Trường ca: Trầm Tích.

Ra mắt từ năm 1989, ba chương của Trầm tích cùng chùm thơ ngắn đã thuyết phục được cả những độc giả lẫn các nhà thơ khó tính nhất, đoạt ngay vòng nguyệt quế văn chương: giải nhất cuộc thi thơ của Tuần báo Văn nghệ - Hội nhà văn Việt Nam (1989 - 1990). Từ đó cho đến năm 2002, trường ca này liên tục được trao thêm nhiều giải nữa, trong đó, đáng kể là giải thưởng văn học của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2000.

Giải thưởng danh giá cho Trầm tích - bản trường ca về cuộc sống, bài ca về số phận con người mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Được biết, liên tục suốt hơn 10 năm, Trầm tích đã được dư luận quan tâm và đánh giá cao. Những bài viết về tập trường ca nói riêng và tác giả Hoàng Trần Cương nói chung in trên nhiều báo, tạp chí Trung ương và địa phương nối nhau không dứt. Tính cho đến thời điểm này, đã có hơn 50 bài viết của các tác giả là nhà thơ, nhà văn, nhà phê bình, nhà nghiên cứu...viết về Trầm tích.

Hoàng Trần Cương là một nhà thơ đậm đặc khí chất dấn thân bạo liệt và trữ tình của một người trai Nghệ, yêu quê như keo dính, yêu người đến quên mình.

Đơn cử, nhà thơ Trần Đăng Khoa đánh giá, là một người con của dải đất miền Trung, thơ của Hoàng Trần Cương như người, rất bộc trực khỏe khoắn, vạm vỡ. Ông cũng có thế mạnh là các bài thơ về quê hương miền Trung, trong đó đáng chú ý nhất là trường ca Trầm tích.

Còn theo nhà văn Thiên Sơn, Hoàng Trần Cương là tài năng thơ với những vần thơ xù xì, gai góc, đậm chất Nghệ trong từng câu chữ nhưng lại không ồn ào trên thi đàn mà đi thẳng vào lòng người đọc. Không theo đuổi con đường cách tân thi ca, thơ Hoàng Trần Cương sâu thẳm vào cá tính của xứ sở "chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ/ không ai gieo mọc trắng mặt người". Trong đó, "chỉ với bài thơ Miền Trung, ông đã để lại dáng hình không phai lẫn trong lịch sử văn chương đương đại".

"Đó là những câu thơ gai góc, xù xì mà ẩn chứa bao tâm trạng, có lúc như thô ráp nhưng thần thái và dụng công tựa có bàn tay điêu khắc", nhà văn Thiên Sơn ngợi ca những câu chữ trong chương Miền Trung của trường ca Trầm tích được những người con xứ sở "thắt đáy lưng ong cho tình người đọng mật" đặc biệt thấm thía, yêu thích.