Ảnh minh họa

*PV: Bà đánh giá như thế nào về thị trường M&A của Việt Nam trong nửa đầu năm 2019 và theo bà điểm tích cực trên thị trường này là gì?

- Bà Trần Thị Bảo Ngọc: Trong thời gian vừa qua, hoạt động M&A đang diễn ra mạnh mẽ hơn, có khối lượng, quy mô lớn hơn, tính phức tạp cũng cao hơn…Điều đó cho thấy thị trường M&A của nước ta đang hoàn thiện, hấp dẫn hơn. Các nhà đầu tư nước ngoài đã và đang ngày càng quan tâm đến thị trường Việt Nam hơn.

Trong đó, ngành tài chính ngân hàng và ngành bán lẻ, tiêu dùng vẫn tiếp tục có sức hút lớn và là mục tiêu của các nhà đầu tư nước ngoài.

Đặc biệt, trong năm 2018 và nửa đầu năm nay, thị trường M&A cũng ghi nhận sự vươn lên của các nhà đầu tư, DN nội để xây dựng vị thế của mình tại “sân nhà”, nhất là trong lĩnh bán lẻ.

*PV: Vậy theo bà, xu hướng M&A về tài chính ngân hàng trong thời gian tới sẽ diễn biến như thế nào? Nhiều ý kiến lo ngại thị trường này sẽ bị cản trở phần nào bởi quy định “room” ngoại trong ngân hàng vẫn tối đa 30%.

- Bà Trần Thị Bảo Ngọc: Có thể thấy, thị trường M&A về tài chính ngân hàng vẫn đang còn rất nhiều dư địa cho các nhà đầu tư nước ngoài. Trong nửa cuối năm nay cũng như thời gian tới, ngành tài chính ngân hàng vẫn là ngành khá “hot”, độ hấp dẫn cao, thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài.

Thực tế cho thấy, thời gian qua, hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng trong nước được cải thiện đáng kể. Do đó, mặc dù hiện tại trong ngành tài chính ngân hàng vẫn tồn tại những hạn chế nhất định, ví dụ như quy định về việc khống chế nhà đầu tư nước ngoài tham gia giao dịch…song, điều đó không làm giảm đi sự quan tâm của các nhà đầu tư đối với lĩnh vực này. Các nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc đang và sẽ tiếp tục có xu hướng chú ý, quan tâm đến thị trường tài chính Việt Nam.

*PV: Theo bà, yếu tố nào làm giảm sức hút của thị trường M&A Việt Nam hiện nay, hay nói cách khác, các nhà đầu tư nước ngoài quan ngại điều gì khi thực hiện các thương vụ M&A tại Việt Nam?

- Bà Trần Thị Bảo Ngọc: Tôi cho rằng, điều mà nhà đầu tư nước ngoài quan ngại nhất khi đến với thị trường M&A Việt Nam đó là yếu tố về pháp luật, sự thiếu nhất quán trong việc thực hiện các thủ tục đầu tư.

Việc hoàn tất các thủ tục giao dịch theo quy định của pháp luật và các quy trình của các cơ quan nhà nước còn nhiều vướng mắc và chưa thuận lợi khiến cho các nhà đầu tư khá đau đầu.

Các giao dịch M&A đã và đang vướng nhiều thủ tục hành chính khiến cho thời gian của các giao dịch luôn bị kéo dài quá dự kiến và đội chi phí tăng lên. Thậm chí, nắm trước được khó khăn này, nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã đưa vào các giao dịch của mình nhiều tư vấn luật chuyên nghiệp, song họ vẫn không thể chắc chắn được thương vụ sẽ được hoàn tất theo đúng thời gian đã đặt ra. Hy vọng khi Việt Nam thực hiện các cam kết mở cửa thị trường thì quy định của Việt Nam về M&A sẽ tiệm cận những thông lệ quốc tế, gỡ vướng cho các giao dịch mua bán DN này.

Bên cạnh đó, một trong những khó khăn trong hoạt động M&A hiện nay đó là vấn đề định giá. Đây là bài toán nan giải từ lúc bắt đầu giao dịch cho đến lúc thẩm định cũng như khi có các vấn đề phát sinh khác yêu cầu phải điều chỉnh mức giá… Nhiều nhà đầu tư cho hay, giao dịch M&A thất bại bởi kết quả thẩm định không như kỳ vọng của họ và có sự chênh lệch khá lớn về định giá.

Ngoài ra còn một khó khăn không nhỏ nữa là có sự chênh lệch giữa quy chuẩn, quy định về kế toán, kiểm toán của Việt Nam so với các nước. Việc san bằng khoảng cách và sự chênh lệch này đối với các nhà đầu tư là tương đối khó khăn.

*PV: Theo bà khó khăn nhất đối với các DN trong nước khi tìm kiếm các nhà đầu tư là gì? Bà có gợi ý gì đối với các DN trong nước để họ có được các giao dịch thành công?

- Bà Trần Thị Bảo Ngọc: Tất cả các nhà đầu tư nước ngoài khi tìm hiểu vào thị trường Việt Nam thông thường họ đã có được những thông tin và kênh nhất định của họ. Thông qua đó, họ đã hiểu rõ về đối tượng định hướng đến trong thị trường và tất nhiên họ cũng sẽ có những hỗ trợ từ các nhà đầu tư chuyên nghiệp bản địa.

Theo tôi, khó khăn nhất đối với các DN trong nước khi tìm kiếm các nhà đầu tư chiến lược, nhà đầu tư tài chính đó là vấn đề về sự sẵn sàng trong việc cung cấp thông tin.

Rõ ràng, một DN với tư cách là bên bán khi tham gia vào một giao dịch M&A thì cần phải có sự chuẩn bị đầy đủ về thông tin cho đối tác. Tuy nhiên, thông thường, DN Việt hay gặp khó khăn trong việc chuẩn bị thông tin cần thiết như thế nào cho đầy đủ, hợp lý, chính xác theo đúng mong muốn của nhà đầu tư. Chính yếu tố đó, cộng thêm sự chênh lệch trong quy định, quy chuẩn về kiểm toán, kế toán hay vấn đề pháp lý như đã nêu trên đã ảnh hưởng theo hướng tiêu cực đến thương vụ mua bán.

Vì vậy, để có được giao dịch thành công thì yếu tố tiên quyết là DN cần chuẩn bị hồ sơ cho đầy đủ, xác định các tiêu chí nhà đầu tư cần, xác định chuẩn giá trị giao dịch…

Mặt khác, về mặt vĩ mô thì Chính phủ cần tăng cường hơn nữa năng lực cạnh tranh quốc gia bằng cách liên tục cải tiến môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch, cải cách khung pháp lý và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực là các chuyên gia tư vấn M&A, nhằm giúp DN nội cũng như các nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro.

*PV: Xin cảm ơn bà!

Bài và ảnh: Tố Uyên