Nợ xấu chưa được xử lý triệt để tiếp tục là rào cản lớn cho hạ lãi suất.

Cùng với việc kỳ vọng về lạm phát và tỷ giá gia tăng, các ngân hàng phải cân đối nguồn vốn để giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn theo lộ trình, đây sẽ là những thách thức đối với việc giữ ổn định lãi suất trong những tháng cuối năm.

Nhiều ngân hàng đẩy tín dụng tăng mạnh trong quý I

Theo báo cáo mới đây của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia (UBGSTCQG), ước tính hết tháng 4/2017, tín dụng tăng khoảng 5,2% (cùng kỳ 2016: 4,2%). Trong quý I/2017, nhóm các ngân hàng thương mại nhà nước dẫn đầu với tốc độ tăng trưởng 4,9%. Nhiều ngân hàng đã đẩy mạnh tín dụng khá cao ngay trong quý I như Lienvietpostbank (11%), Kiên Long Bank (10,3%), SCB (9%), ACB (8,3%), Vietcombank (8,3%).

Tín dụng đầu năm chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng tín dụng ngắn hạn, giảm tỷ trọng tín dụng trung và dài hạn. Ước tính tỷ trọng tín dụng ngắn hạn trong tổng tín dụng tăng từ 44,9% lên 45,5% trong quý I.

Trong khi đó, huy động vốn 4 tháng đầu năm 2017 tăng trưởng chậm hơn so với cùng kỳ. Ước tính đến cuối tháng 4/2017, huy động vốn tăng 3,7% (cùng kỳ 2016 là 4,6%). Tăng trưởng huy động chậm hơn so với tăng trưởng tín dụng dẫn đến tỷ lệ tín dụng, huy động tăng từ 86,3% lên 87%. Đây là nguyên nhân khiến thanh khoản của hệ thống ngân hàng có dấu hiệu khó khăn cục bộ, biểu hiện ở việc lãi suất liên ngân hàng vẫn ở mức khá cao, dù đã giảm nhẹ so với cuối tháng 3/2016. Trên thị trường OMO, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) bơm ròng hỗ trợ thanh khoản. Tính đến ngày 24/4/2017, NHNN đã bơm ròng khoảng 27 nghìn tỷ đồng.

Theo đánh giá của UBGSTCQG, với thị trường hiện nay, việc ổn định mặt bằng lãi suất những tháng còn lại của năm 2017 sẽ chịu nhiều thách thức hơn năm 2016, do nhiều nguyên nhân như kỳ vọng về lạm phát và tỷ giá gia tăng khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) dự kiến tăng lãi suất ít nhất 3 lần trong năm nay. Nợ xấu chưa được xử lý triệt để tiếp tục là rào cản lớn cho hạ lãi suất, khiến lãi suất huy động có sức ép tăng cao hơn mức tăng của năm ngoái. Bên cạnh đó, các ngân hàng tiếp tục phải cân đối nguồn vốn để đảm bảo theo lộ trình giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn xuống còn 40% kể từ 1/1/2018. Tính đến 31/12/2016, tỷ lệ này của toàn hệ thống chỉ đạt khoảng 35%, và vẫn còn một số ngân hàng vượt quá quy định này của NHNN.

Đẩy mạnh xử lý nợ xấu để ổn định lãi suất

Để ổn định mặt bằng lãi suất cho vay, cơ quan giám sát tài chính cho rằng cần đẩy mạnh việc xử lý nợ xấu và tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng. Thêm vào đó, cần giữ chênh lệch lãi suất USD và VND ở mức hợp lý. Với kỳ vọng lạm phát trung bình ở mức 4%, kỳ vọng tỷ giá tăng 2 - 4%, hiện tại lãi suất huy động phổ biến (trên 12 tháng) xung quanh mức 7% vẫn đảm bảo có lợi cho VND. Trong khi đó, chênh lệch lãi suất cho vay USD và VND khoảng 5,2%, lợi ích nghiêng về vay bằng VND.

Liên quan đến áp lực từ tỷ giá, UBGSTCQG dự báo trong năm 2017, tỷ giá chịu áp lực lớn nhất từ phía cầu ngoại tệ do sức ép nhập siêu gia tăng (dự báo cán cân thương mại có thể thâm hụt ở mức tương đương 3,5% tổng kim ngạch xuất khẩu).

Về dài hạn, với lộ trình tăng lãi suất thêm nhiều lần của FED trong các năm tiếp theo với mục tiêu nâng lên mức 3% vào cuối năm 2019, tỷ giá có thể sẽ chịu áp lực lớn hơn. Đặc biệt là xu hướng mất giá mạnh của đồng Nhân dân tệ sẽ tác động lớn đến kinh tế Việt Nam do thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc đang có xu hướng tăng, từ mức 23,7 tỷ USD trong năm 2013 lên mức 28 tỷ USD trong năm 2016. Nếu so với GDP, thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc là 14%, cao hơn nhiều mức 2% thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc.

Tuy nhiên, áp lực với tỷ giá có thể được giảm nhờ nguồn cung ngoại tệ và yếu tố quốc tế. Cụ thể là nguồn cung ngoại tệ dồi dào đến từ nguồn vốn FII (mua bán sáp nhập) và FDI tăng mạnh. Chỉ số Bloomberg Dollar Index nhiều phiên giảm liên tiếp, giảm áp lực đáng kể lên tỷ giá VND/USD. Ngoài ra, việc FED tăng lãi suất trong ngắn hạn cũng chưa gây áp lực ngay đối với tỷ giá do hiện nay chênh lệch giữa lãi suất VND và USD vẫn nghiêng về việc nắm giữ VND (hiện đang ở mức 5,2%), cơ quan giám sát tài chính quốc gia nhận định.

D.A