Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Thảo Miên

Ngày 7/9, tại Hà Nội, Ngân hàng Thế giới (WB) phối hợp với Bộ Công thương đã tổ chức hội thảo công bố 2 báo cáo: “Việt Nam trước ngã rẽ - Tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu thế hệ mới” và “Nghiên cứu về tăng cường năng lực cạnh tranh và liên kết của doanh nghiệp vừa và nhỏ”.

Phát biểu tại hội thảo, ông Đỗ Thắng Hải - Thứ trưởng Bộ Công thương cho biết, việc tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu đã đem lại nhiều lợi ích cho Việt Nam như tạo ra nhiều việc làm, tỷ trọng xuất khẩu cao…, tuy nhiên, hiện nay Việt Nam vẫn đang ở vị trí thấp ở chuỗi giá trị toàn cầu do chỉ thực hiện ở những khâu thấp nhất trong chuỗi cung ứng.

Ông Thắng cho biết, theo ước tính hiện nay chỉ có khoảng 300 DN Việt Nam có khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng cũng chỉ cung ứng được các sản phẩm có hàm lượng công nghệ thấp.

Theo ông Charles Kunanka – Chuyên gia kinh tế trưởng Khối thương mại và cạnh tranh của WB, dư địa trong nước dành cho các DN sản xuất của Việt Nam đang bị thu hẹp và hầu hết những chức năng đem lại giá trị gia tăng cao được thực hiện ở ngoài Việt Nam. Việt Nam đang bị kẹt trong bẫy giá trị gia tăng thấp.

Hiện một số DN trong ngành Điện tử và ô tô xe máy của Việt Nam đã hội nhập thành công vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, nhìn chung, Việt Nam mới chỉ tập trung vào các hoạt động gia công, lắp ráp ở công đoạn sản xuất cuối cùng, đem lại giá trị gia tăng thấp và chưa kết nối được với nhiều DN đầu tư nước ngoài.

Theo báo cáo, các chuyên gia WB cho rằng, Việt Nam có thể chọn đi theo hướng đa dạng hóa và hỗ trợ sự phát triển của các DN trong nước có tinh thần đổi mới sáng tạo và có tiềm năng tạo ra các sản phẩm “sáng chế tại Việt Nam”. Các cơ chế chính sách nhằm tăng cường năng lực và công nghệ các DN trong nước sẽ tạo điều kiện cho họ kết nối với các DN FDI và vươn ra thị trường quốc tế.

Cho ý kiến về vấn đề này, Giám đốc Quốc gia WB Việt Nam - Ousmane Dione nhận định, Việt Nam đã hội nhập thành công vào một số chuỗi giá trị toàn cầu, qua đó tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo. Tuy nhiên, Việt Nam có thể vươn lên và nâng cao giá trị gia tăng của mình bằng những cải cách và sáng kiến chính sách ở những lĩnh vực như giao thông, dịch vụ, thủ tục biên giới và hội nhập khu vực.

Một số khuyến nghị chính được các chuyên gia WB đưa ra để giúp Việt Nam tiến sát hơn với mục tiêu của mình. Đó là cải thiện sự phối hợp giữa các bộ ngành, tạo thuận lợi về trao đổi thông tin và liên hệ giữa DN trong nước và nước ngoài. Đồng thời, hỗ trợ có mục tiêu nhằm phát huy thế mạnh của một số nhà cung ứng trong nước.

Tham gia vào các hoạt động đem lại giá trị gia tăng cao hơn và đẩy mạnh kết nối giữa DN trong nước với các nhà đầu tư nước ngoài và thị trường quốc tế có thể giúp Việt Nam chuyển dịch lên nấc thang cao hơn trong các chuỗi giá trị toàn cầu.

Báo cáo nhấn mạnh, nếu đạt được vị thế cao hơn trong các chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam có thể thu hút thêm đầu tư nước ngoài quy mô lớn. Qua đó, tạo thêm việc làm và tạo thêm cơ hội cho các nhà cung ứng trong nước.

Nhưng để đạt được mục tiêu đó, cần phải có một gói sáng kiến cải cách toàn diện, bao gồm: Thu hẹp khoảng cách chênh lệch về hạ tầng, thông qua đẩy mạnh huy động vốn của khu vực tư nhân và áp dụng cách tiếp cận tổng hợp hơn trong quá trình phát triển các hành lang giao thông.

Đồng thời, phát triển các thị trường dịch vụ cạnh tranh và tự do hóa các quy định về đầu tư trực tiếp nước ngoài; hợp lý hóa các thủ tục biên giới để nâng cao minh bạch và khả năng tiên liệu; thúc đẩy quan hệ với các nước phát triển để đảm bảo nhu cầu mạnh mẽ và đầu tư về công nghệ./.

Thảo Miên