Cần thống nhất môi trường đầu tư giữa trường công và trường tư để XHH giáo dục thật sự thành công.

Vậy nhưng, đứng trước công cuộc XHH giáo dục, trường ngoài công lập vẫn đang gặp nhiều khó khăn hơn các trường công lập. Trao đổi về vấn đề này, chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Minh Phong cho biết, rất cần một cơ chế thông thoáng hơn nữa cho các trường ngoài công lập khi thực hiện XHH giáo dục.

* PV: Ông đánh giá như thế nào về việc thực hiện XHH giáo dục thời gian qua?

- TS. Nguyễn Minh Phong: Có thể thấy, XHH giáo dục hiện nay đang đứng trước giai đoạn mới với nhiều thuận lợi. Cụ thể, về mặt xã hội, công luận đã có cái nhìn bình đẳng hơn với các trường ngoài công lập nên không còn sự phân biệt giữa trường công và trường tư.

Thậm chí một số trường ngoài công lập hiện nay còn được đánh giá hơn hẳn trường công, vì ngoài việc góp phần mở rộng quy mô và điều kiện học tập cho học sinh, các trường này còn có những thế mạnh như: tự quyết định mức học phí, thù lao giáo viên thỏa đáng, có điều kiện thúc đẩy, nâng cao chất lượng chuyên môn và chọn lựa giáo viên giỏi cho nhà trường. Với chất lượng giảng dạy tốt nên học sinh tốt nghiệp tại các trường này còn được đánh giá “oách” hơn cả trường công. Về mặt pháp lý cũng đang có sự điều chỉnh để hoàn thiện theo hướng tiếp tục tạo thuận lợi cho công tác XHH giáo dục.

TS. Nguyễn Minh Phong

Hơn nữa, với định hướng “đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai” nên hiện nay, nhiều nhà đầu tư đã vào cuộc, kể cả các doanh nghiệp lớn cũng như các nhà đầu tư nước ngoài đã chọn giáo dục để đầu tư. Đặc biệt, cho đến nay, nhiều trường tư thục đã thành công, tạo được tiếng vang trong ngành Giáo dục nên điều này càng khích lệ cho công cuộc XHH giáo dục phát triển.

* PV: XHH thực sự đã mang lại nhiều kết quả tốt đẹp cho nền giáo dục trong thời gian qua. Tuy nhiên, hiện nay vẫn có nhiều ý kiến cho rằng, trường ngoài công lập vẫn phải “lép vế” trước trường công lập, do một số chính sách ưu đãi chưa thỏa đáng. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

- TS. Nguyễn Minh Phong: Đúng là vẫn đang có sự bất bình đẳng giữa trường công và trường tư hiện nay. Các trường công lập được Nhà nước đầu tư về cơ sở vật chất, được cấp kinh phí hàng năm để chi trả lương cho giáo viên và để duy trì hoạt động. Nhưng tại các trường ngoài công lập, các chi phí này là hoàn toàn do cha mẹ học sinh phải chịu. Đây là một sự bất cập lớn.

Do đó, theo tôi cần phải coi giáo dục là lĩnh vực đặc biệt, nghĩa là phải coi giáo dục như một dạng đầu tư phát triển và tất cả các hoạt động giáo dục đều được ưu tiên đầu tư ở mức cao nhất. Ngoài ra, chúng ta cần đảm bảo sự hài hòa lợi ích giữa học sinh, nhà đầu tư và Nhà nước để không quá nghiêng về bên nọ, bên kia.

* PV: Như ông nói, để XHH giáo dục thực sự mang đến nhiều lợi ích hơn nữa cho các em học sinh cũng như cho toàn xã hội thì cần phải có cơ chế thông thoáng hơn nữa. Vậy ông có gợi ý gì cho việc này?

- TS. Nguyễn Minh Phong: Để XHH giáo dục thực sự thành công, theo tôi, chúng ta cần thống nhất môi trường đầu tư giữa trường công và trường tư cũng như thống nhất về sự bình đẳng. Tức là trường tư nếu được giao đất phải đóng một phần tiền thì trường công cũng thế để làm sao cho cả hai bình đẳng nhau. Chứ như hiện nay, một bên mất tiền thuê đất hoặc mua đất, một bên được giao đất mà không phải đóng một khoản chi phí nào cả đã tạo ra sự phân biệt, mà cuối cùng sự thiệt thòi lại thuộc về các em học sinh trường tư vì phải chịu học phí cao.

Ngoài ra, hiện nay địa phương nào cũng có quỹ đất để xây dựng trường học nhưng rất “bí mật”, vì thế cứ phải xin cho sẽ tạo tiêu cực. Do đó, rất cần các địa phương thực hiện công khai minh bạch và đấu thầu quỹ đất này. Cùng với đó, các địa phương cũng phải công khai hóa các tiêu chí tham gia đầu tư, đấu thầu để càng có nhiều nhà đầu tư tham gia càng tạo được minh bạch trong đấu thầu, giúp cho công tác XHH giáo dục được phát triển theo đúng các tiêu chí đã đề ra.

Thêm vào đó, công tác thông tin, tuyên truyền, hỗ trợ giáo dục cũng cần được coi trọng và phát triển hơn nữa. Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo và các sở giáo dục và đào tạo phải có cổng thông tin về những chính sách, đặc biệt là những chính sách mới ban hành, bổ sung, về XHH, về các quy hoạch, dự án phát triển giáo dục để giúp các nhà đầu tư cũng như các trường ngoài công lập biết.

Công tác tuyên truyền cần đảm bảo sự thân thiện xã hội hơn nữa. Đặc biệt, Nhà nước cần có những cuộc kiểm tra, kiểm soát và xử lý các trường hợp cố tình nhũng nhiễu dự án XHH, vì trên thực tế, nhiều trường công lập được phép xây dựng, sửa chữa nhưng trường tư lại bị nhũng nhiễu, đây là còn chưa kể có thể xảy ra tranh chấp quyền lợi trong XHH. Do đó, theo tôi, tới đấy pháp luật cũng cần phải chặt chẽ hơn nữa để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư cho công bằng, tránh trường hợp quy định của luật gây ra sự cạnh tranh không lành mạnh trong chính những người đang thực hiện XHH, từ đó làm ảnh hưởng đến môi trường giáo dục.

* PV: Xin cảm ơn ông!

Vân Hà (thực hiện)