Toàn cảnh buổi tọa đàm. Ảnh: Bùi Tư

“Muốn xác định được hàng giả thì trên tay phải có hàng thật để so sánh và có đơn khởi kiện của doanh nghiệp thì cơ quan quản lý mới có cơ sở để xử lý. Chưa kể hành lang pháp lý chưa đủ mạnh”, ông Thái cho hay.

Khó kiểm soát cơ sở sản xuất nhỏ lẻ

Tại buổi tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Cuộc chiến chống thực phẩm bẩn: Bất cập từ quản lý và giải pháp cho doanh nghiệp" do báo Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức vào chiều ngày 18/1, bà Trần Việt Nga, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế cho biết: Theo Nghị quyết của Quốc hội, vấn đề an toàn thực phẩm là một trong hai vấn đề đang được giám sát quốc gia, được quan tâm ở các cấp. Bộ Y tế là một trong những đơn vị tham gia vào đoàn giám sát các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, đặc biệt là cơ sở giết mổ (lợn, gà, bò…).

Qua thực tế kiểm tra cho thấy, tình trạng mất an toàn thực phẩm vẫn xảy ra ở những cơ sở sản xuất nhỏ lẻ. Vấn đề an toàn thực phẩm ngoài trách nhiệm của người sản xuất kinh doanh phải thực hiện nghiêm túc, nếu địa phương không vào cuộc thì cũng không thể giám sát được.

Theo bà Nga, việc truy xuất nguồn gốc và thu hồi hiện nay chưa nghiêm. Bởi muốn làm được thì ngay từ ban đầu phải có hệ thống kiểm soát mới truy xuất và thu hồi được. Nhưng do Việt Nam có quá nhiều cơ sở nhỏ lẻ nên kiểm soát rất khó khăn.

Đồng tình với ý kiến của bà Nga, ông Hồ Quang Thái - Chánh Văn phòng Quỹ Chống hàng giả cho biết, thực trạng thực phẩm bẩn đang gây bức xúc dư luận, nhất là khi đi chợ, siêu thị mua thực phẩm, người tiêu dùng băn khoăn không biết dùng loại thực phẩm nào. Điều này hoàn toàn có cơ sở bởi tình trạng thực phẩm bẩn đang tràn lan trên thị trường.

Theo ông Thái, hiện nay cơ sở để căn cứ xác định hàng giả là vô cùng khó khăn chẳng thế mà 6 năm vừa rồi mới chỉ khởi tố được 1 vụ về VSATTP. Muốn xác định được hàng giả thì trên tay phải có hàng thật để so sánh và có đơn khởi kiện của doanh nghiệp thì cơ quan quản lý mới có cơ sở để xử lý. Chưa kể hành lang pháp lý chưa đủ mạnh.

"Đơn cử như chúng tôi kiểm tra ở chợ Kim Biên TP.HCM thì thấy bày bán hoá chất một cách công khai các chất kích thích cây cối mọc nhanh, tẩy hàng ôi thiu, hương liệu pha chế đồ uống... Hay các tư thương dùng hoá chất để ướp tẩm thực phẩm như măng, biết là rất hại nhưng khi bắt giữ người sai phạm thì không xử lý được vì chưa có chế tài”, ông Thái nói

Tiếp tục bình luận về thực trạng thực phẩm bẩn, ông Nguyễn Văn Cường - Viện trưởng Viện Nghiên cứu ứng dụng nông nghiệp hữu cơ chia sẻ, câu chuyện giải cứu nông sản đã dẫn đến việc người dân không gắn bó, không xây dựng thương hiệu và nảy sinh tâm lý ngắn hạn. Việc người nông dân tối đa hóa lợi ích sẽ dẫn đến lạm dụng hóa chất làm nguyên liệu thừa một số hóa chất gây hại tới sức khỏe.

“Tôi mong muốn câu chuyện bắt đầu từ trách nhiệm mỗi con người. Doanh nghiệp có thể làm giả thực phẩm bẩn vì họ không gắn với thương hiệu của chính họ. Điều này cũng có nghĩa với việc họ có thể làm giả, làm nhái thương hiệu của người khác. Do đó, tôi đánh giá cao truy suất nguồn gốc và gắn với thương hiệu trong Nghị quyết”, ông Cường bày tỏ.

Cần biện pháp giải quyết đồng bộ

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho biết, về phía người tiêu dùng cần được bảo vệ 2 quyền.

Thứ nhất là quyền thông tin. Hiện quyền thông tin về hàng hóa, đơn vị kinh doanh sản xuất còn hạn chế. Người tiêu dùng khó có thể kiểm tra được chất lượng hàng hóa kể cả những hàng hóa có tem, giấy chứng nhận. Điều này khiến doanh nghiệp muốn làm ăn tử tế, tâm huyết cũng khó có điều kiên phát triển.

Thứ hai là quyền an toàn. Hiện nay rất nhiều thực phẩm của chúng ta vẫn chứa nhiều tồn dư hóa chất, chất bảo quản dẫn đến tình trạng khi người tiêu dùng sử dụng bị ngộ độc thực phẩm.

Theo ông Hùng, vấn đề bảo vệ người tiêu dùng đã được Quốc hội quan tâm, thái độ đối với hành vi thực phẩm được thể hiện rõ bằng luật pháp. Các địa phương cũng đã có các cơ quan chỉ đạo nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế và còn rất phức tạp.

Liên quan đến vấn đề này, ông Phạm Thanh Hùng – Giám đốc Cty TNHH Ba Huân Hà Nội cho biết, vấn đề chống thực phẩm bẩn cần giải quyết đồng bộ từ cơ quan chính quyền. Ngoài hỗ trợ các doanh nghiệp trong sản xuất thực phẩm sạch, cần có biện pháp ngăn ngừa sản phẩm này xuất hiện trên thị trường; thông tin tuyên truyền thêm, tạo điều kiện cho doanh nghiệp sản xuất sạch, ban hành quy chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp tham gia sản xuất sạch muốn có thương hiệu phải đưa lợi ích của người tiêu dùng lên hàng đầu thì mới thành công. Về phía người tiêu dùng phải nhận thức được sản phẩm của mình và thay đổi được thói quen người tiêu dùng.

Để các sản phẩm sạch của doanh nghiệp đến tay người tiêu dung, cơ quan truyền thông cũng cần tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng nhiều hơn nữa, đồng thời phanh phui các sản phẩm bẩn để người tiêu dùng biết được./.

Bùi Tư