Cần rút ngắn thời gian cấp phép dự án nhà ở xã hội

Ngày 3/4/2023, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 338/QĐ-TTg phê duyệt đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội (NƠXH) cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030”.

Mục tiêu của đề án, phấn đấu đến năm 2030, tổng số các địa phương hoàn thành khoảng 1.062.200 căn NƠXH. Trong đó, giai đoạn 2021 - 2025 hoàn thành khoảng 428.000 căn; giai đoạn 2025 - 2030 hoàn thành khoảng 634.200 căn.

Thủ tướng đã giao chỉ tiêu về NƠXH cho từng địa phương; đồng thời giao nhiệm vụ cho Bộ Xây dựng phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trong việc triển khai đề án.

Toàn cảnh hội thảo 1 triệu căn NƠXH: Giải pháp nâng cao khả năng thụ hưởng cho người thu nhập thấp. Ảnh: TN

Thông tin tại Hội thảo "1 triệu căn NƠXH: Giải pháp nâng cao khả năng thụ hưởng cho người thu nhập thấp", do Báo Nông thôn ngày nay/Báo điện tử Dân Việt tổ chức sáng 28/6, ông Hà Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết, ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án, các bộ, ngành đã căn cứ theo các nhiệm vụ được giao, tập trung triển khai ngay đề án.

Theo báo cáo của các địa phương, tính đến ngày 18/5/2023, trong giai đoạn 2021 - 2025, đã hoàn thành 41 dự án NƠXH khu vực đô thị, quy mô xây dựng khoảng 19.516 căn; đang tiếp tục triển khai 294 dự án, với quy mô xây dựng khoảng 288.499 căn.

Cụ thể, chương trình phát triển NƠXH dành cho công nhân khu công nghiệp hoàn thành đầu tư xây dựng 7 dự án, với quy mô xây dựng khoảng 5.314 căn hộ; đang tiếp tục triển khai 93 dự án với quy mô xây dựng khoảng 127.272 căn hộ.

Chương trình phát triển NƠXH cho người thu nhập thấp tại khu vực đô thị hoàn thành việc đầu tư xây dựng 34 dự án, quy mô xây dựng khoảng 14.202 căn hộ, đang tiếp tục triển khai 201 dự án, quy mô xây dựng khoảng 161.227 căn hộ.

Các chuyên gia cho rằng, mặc dù đạt được kết quả tích cực, song trong quá trình phát triển đề án còn tồn tại nhiều khó khăn vướng mắc. Trong đó, có vấn đề chưa nhất quán về quan điểm, cách hiểu, cách tiếp cận. Hiện nay, NƠXH hiện chủ yếu dành cho đối tượng chính sách, người có công với cách mạng; hoạt động còn mang tính “từ thiện”.

Cụ thể, về cơ chế, chính sách, quy trình thủ tục và thực thi chưa có một cơ chế, chính sách rõ ràng, bài bản, dài hơi trong phát triển NƠXH; vai trò, quyền lợi và trách nhiệm của các chủ thể liên quan (nhà nước, người dân và doanh nghiệp…) chưa rõ ràng, thiếu nhất quán, nên mỗi địa phương tiến hành một kiểu.

Đặc biệt, quy trình phát triển NƠXH hiện nay đang liên quan đến 6 luật (gồm: Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Nhà ở, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Kinh doanh bất động sản) và nhiều văn bản quy phạm dưới luật. Cùng với đó, quy trình, thủ tục phức tạp hơn nhiều so với dự án nhà ở thương mại (việc hoàn thành cấp phép dự án NƠXH phải mất đến 3 - 5 năm); trình tự, thủ tục làm dự án rất khác nhau…

Phát triển nhà ở xã hội phải gắn với thị trường bất động sản bền vững

Nêu kiến nghị, giải pháp phát triển Đề án 1 triệu căn NƠXH tại hội thảo, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, cho rằng cần quán triệt, thống nhất quan điểm, coi đây là “chính sách kinh tế nhân văn, mang cả ý nghĩa kinh tế và an sinh xã hội”.

Theo đó, về đối tượng được mua NƠXH nên mở rộng hơn. NƠXH dành cho cả nhu cầu mua và nhu cầu thuê; bố trí NƠXH riêng khu hay đan xen với nhà ở thương mại nên linh hoạt theo từng địa phương.

Dự án nhà ở xã hội do HUD đầu tư trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: TN

Cần tăng tính thị trường, tính hấp dẫn cho NƠXH như quy hoạch, hệ sinh thái, hạ tầng…; đồng thời khắc phục tình trạng trục lợi chính sách; làm tốt hơn công tác khảo sát/đánh giá thực trạng, phân tích và dự báo về nhu cầu NƠXH trước khi đầu tư; cần ưu đãi về thuế, phí đối với doanh nghiệp bất động sản phát triển NƠXH; cần chú trọng khâu quy hoạch, linh hoạt hơn trong việc bố trí quỹ đất 20% dành cho NƠXH.

Cần có quy định mức tối thiểu về diện tích, tối đa về giá (giá trần) nhưng cần sát thị trường hơn; tăng vai trò của các bên liên quan (nhất là chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cơ quan chủ trì); có đủ cơ sở pháp lý và nguồn vốn, đảm bảo tính khả thi và bền vững.

Đặc biệt, cần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thể chế, khung pháp lý, chính sách đặc thù để phát triển NƠXH; rà soát, thống nhất cách hiểu, cách làm; giảm thiểu qui trình, thủ tục đầu tư cũng như điều kiện tiếp cận NƠXH; bổ sung quy định về quy chuẩn diện tích và giá bán (áp dụng giá trần)…;

Nêu quan điểm tại hội thảo, TS. Nguyễn Văn Khôi - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng để Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở NƠXH khả thi và tạo ra giá trị lan toả lớn, góp phần thúc đẩy chiến lược phát triển nhà ở cho người dân có thu nhập thấp, cần nhanh chóng thể chế hoá và đảm bảo hiệu lực thực thi bằng văn bản quy phạm pháp luật.

Theo ông Khôi, trong từng giai đoạn, các địa phương cần đề ra mục tiêu cụ thể, ví dụ như: xây ký túc xá cho sinh viên, NƠXH cho công nhân khu công nghiệp, nhà ở cho người thu nhập thấp dựa trên điều chỉnh quy hoạch, vị trí đất đai và phân bổ nguồn lực phù hợp.

Các địa phương cần có kế hoạch, lộ trình bài bản để giải quyết nhu cầu tiếp cận nhà ở của mọi người dân gắn với quy hoạch đô thị, quy hoạch công nghiệp, dịch vụ, gắn với phát triển bền vững thị trường bất động sản và quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai.

Về phía các doanh nghiệp ông Khôi cho rằng, cần tập trung điều chỉnh chiến lược kinh doanh, tái cấu trúc định hướng hoạt động, điều chỉnh cơ cấu sản phẩm và đề xuất điều chỉnh một số dự án sang NƠXH; có kế hoạch và chương trình phát triển nhà ở phù hợp với chủ trương, định hướng của Chính phủ, nội dung của Đề án về phát triển NƠXH.

Về nguồn vốn, theo ông Khôi cần bố trí đầy đủ và quy định giải ngân đặc thù. Chính quyền địa phương lập danh sách công khai dự án vay vốn; tăng giới hạn mức lợi nhuận hơn 10% như hiện nay, lãi suất vay dưới 6,5% /năm./.